Fazla Mesai Alacağı Davası Nasıl Açılır?

Fazla Mesai Alacağı Davası Nasıl Açılır?
05 Oct

Fazla mesai alacağı davası, işçinin yasal veya sözleşmesel çalışma süresini aşan çalışmalarının karşılığında hak ettiği ücretin işveren tarafından ödenmemesi halinde açılan işçilik alacağı davasıdır. 4857 sayılı İş Kanunu'na göre haftalık 45 saati aşan çalışmalar, kanundaki şartlar çerçevesinde fazla çalışma olarak kabul edilir ve her bir saat fazla çalışma için normal saatlik ücretin yüzde 50 artırılmasıyla ödeme yapılır.

Haftalık çalışma süresinin iş sözleşmesiyle 45 saatin altında belirlendiği durumlarda ise bu sürenin üzerinde ve 45 saate kadar yapılan çalışmalar “fazla sürelerle çalışma” olarak değerlendirilir ve normal saatlik ücret yüzde 25 artırılarak ödenir. Bu nedenle dava açılmadan önce işçinin sözleşmesindeki çalışma süresi ile fiilen yaptığı çalışma birlikte incelenmelidir. Avukat Mehmet Kurşun, iş sözleşmesindeki çalışma süresi ile fiili çalışma düzenini karşılaştırarak talep edilebilecek fazla mesai alacağını değerlendirebilir.

Fazla Mesai Alacağı Davası Açmadan Önce Arabuluculuk Zorunlu Mudur?

Evet. İşçi ile işveren arasındaki fazla mesai ücreti gibi işçilik alacaklarına ilişkin davalarda, dava açmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Arabuluculuk başvurusu yapılmadan doğrudan iş mahkemesinde dava açılması halinde dava, dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddedilebilir.

Arabuluculuk başvurusu adliyelerde bulunan arabuluculuk bürolarına yapılabilir. Süreç anlaşmayla sonuçlanırsa taraflar anlaşma düzenler; anlaşma sağlanamazsa düzenlenen son tutanak dava açılması bakımından önem taşır. Dava dilekçesine anlaşamama son tutanağının aslının veya arabulucu tarafından onaylanmış örneğinin eklenmesi gerekir.

Fazla Mesai Alacağı Davası Hangi Mahkemede Açılır?

Fazla mesai alacağına ilişkin uyuşmazlıklarda görevli mahkeme İş Mahkemesidir. İş Mahkemesinin bulunmadığı yerlerde ise iş mahkemesi sıfatıyla görev yapan Asliye Hukuk Mahkemesinde dava görülebilir.

Yetkili mahkemenin belirlenmesinde işverenin yerleşim yeri ve işin yapıldığı yer gibi kanunda belirtilen yetki kuralları dikkate alınır. Somut olayda birden fazla yetkili mahkeme bulunması da mümkündür.

Fazla Mesai Alacağı Davası Nasıl Açılır?

Fazla mesai alacağı davası açılmadan önce işçinin fazla çalışma dönemini ve alacağını mümkün olduğunca belirlemesi gerekir. Ardından zorunlu arabuluculuk süreci tamamlanır. Anlaşma sağlanamazsa iş mahkemesinde dava açılır.

Dava dilekçesinde işçinin çalışma tarihleri, görev ve çalışma düzeni, günlük ve haftalık çalışma saatleri, yaptığı fazla çalışmalar, ödenmeyen fazla mesai ücretleri, varsa diğer işçilik alacakları ve deliller açıklanmalıdır. Alacağın miktarının başlangıçta tam olarak belirlenmesinin mümkün olmadığı durumlarda, olayın şartlarına göre belirsiz alacak davası veya kısmi dava seçeneklerinin değerlendirilmesi gerekebilir. Avukat Mehmet Kurşun, bordro, giriş-çıkış kayıtları, yazışmalar ve tanık anlatımlarının ispat gücünü somut dosyaya göre inceleyebilir.

Fazla Mesai Alacağında İşçi Ne Kadar Ücret Talep Edebilir?

Haftalık 45 saati aşan fazla çalışmalar bakımından her bir saat için normal saatlik ücretin yüzde 50 artırılmış tutarı ödenir. Örneğin normal saatlik ücret 200 TL ise bir saatlik fazla çalışma karşılığı 300 TL olarak hesaplanır.

Haftalık çalışma süresinin sözleşmeyle 40 saat olarak belirlendiği bir işyerinde işçinin 44 saat çalışması halinde ise 40 saati aşan 4 saat, 45 saate kadar olan fazla sürelerle çalışma kapsamında değerlendirilir ve bu saatler yüzde 25 zamlı ücret üzerinden hesaplanır.

Fazla Mesai Alacağı Nasıl Hesaplanır?

Fazla mesai hesabında öncelikle işçinin gerçek ücreti, çalışma günleri, günlük çalışma süresi, ara dinlenmeleri ve haftalık çalışma düzeni belirlenir. Fazla çalışma hesabı aylık toplam çalışma süresinden ziyade haftalık çalışma süresi esas alınarak yapılır.

Ara dinlenmeleri kural olarak çalışma süresinden sayılmaz. Örneğin işçi 08.00-20.00 saatleri arasında işyerinde bulunuyor ancak toplam 1,5 saat ara dinlenmesi kullanıyorsa fiili çalışma süresi 12 saat değil, 10,5 saattir. Bu nedenle yalnızca işyerinde bulunulan saatlerin tamamının çalışma süresi kabul edilmesi doğru değildir.

Fazla Mesai Yaptığını İşçi Nasıl İspatlar?

Fazla çalışma yaptığını ileri süren işçinin bu iddiasını ispatlaması gerekir. Bununla birlikte fazla çalışmanın ispatında yalnızca tanık anlatımları değil, işverenin tuttuğu çalışma kayıtları ve diğer yazılı veya elektronik deliller de önem taşır.

İşyeri giriş-çıkış kayıtları, puantajlar, vardiya çizelgeleri, elektronik kart kayıtları, işyeri içi yazışmaları, e-postalar, görev kayıtları, iş emirleri, kamera kayıtları ve banka ödeme kayıtları somut olayın özelliklerine göre delil olarak değerlendirilebilir. Yargıtay'ın güncel kararlarında da özellikle işyeri giriş-çıkış kayıtlarının ve diğer işyeri belgelerinin fazla çalışmanın belirlenmesinde önem taşıdığı vurgulanmaktadır.

Fazla Mesai Davasında Tanık Dinlenir Mi?

Evet. Fazla çalışmanın işyeri kayıtlarıyla tam olarak ortaya konulamadığı durumlarda tanık beyanları da delil olarak kullanılabilir. Ancak tanığın, işçinin çalışma düzenini gerçekten bilebilecek durumda olması önemlidir.

Özellikle işçiyle aynı dönemde ve aynı işyerinde çalışan tanıkların beyanları, çalışma saatlerinin belirlenmesinde önem taşıyabilir. Buna karşılık yalnızca genel ifadeler içeren, çalışma düzenini somutlaştırmayan veya tanığın görgüsüne dayanmayan anlatımların ispat gücü daha sınırlı olabilir. Yargıtay kararlarında da fazla çalışmanın somutlaştırılması ve mevcut işyeri kayıtlarının öncelikle değerlendirilmesi gerektiği kabul edilmektedir.

İmzalı Bordroda Fazla Mesai Ödenmiş Görünüyorsa Dava Açılabilir Mi?

Bu durumda değerlendirme bordronun içeriğine ve işçinin bordroya yönelik itirazına göre değişir. Yargıtay uygulamasına göre işçinin imzasını taşıyan ve fazla çalışma ödemesini gösteren bordro, sahteliği ispat edilinceye kadar güçlü bir delil niteliğindedir.

İmzalı ve ihtirazı kayıtsız bordroda fazla çalışma ücreti tahakkuk etmişse, işçinin bordroda belirtilenden daha fazla çalışma yaptığını ileri sürmesi bakımından yazılı delil gerekliliği doğabilir. Bordronun imzasız olması veya bordro ile banka ödemeleri arasında farklılık bulunması halinde ise değerlendirme farklılaşabilir. Bu nedenle tüm bordroların ve ödeme kayıtlarının birlikte incelenmesi gerekir. Avukat Mehmet Kurşun, zorunlu arabuluculuk başvurusundan dava ve bilirkişi incelemesine kadar sürecin usulüne uygun yürütülmesine destek olabilir.

İş Sözleşmesinde Fazla Mesai Ücreti Maaşa Dahil Denilmişse Ne Olur?

İş sözleşmesinde fazla çalışma ücretinin ücrete dahil olduğuna ilişkin hüküm bulunması, işçinin yaptığı bütün fazla çalışmaların otomatik olarak karşılandığı anlamına gelmez. Sözleşmedeki hükmün kapsamı, işçinin ücreti, çalışma düzeni ve yapılan fazla çalışma miktarı birlikte değerlendirilmelidir.

Özellikle yıllık 270 saate kadar fazla çalışmanın ücret içerisinde olduğu yönündeki sözleşme hükümleri bakımından somut olayın ayrıca incelenmesi gerekir. İşverenin bu hükme dayanabilmesi, işçinin yaptığı tüm fazla çalışmaların karşılığını ödediğini tek başına göstermez. Yargıtay kararlarında da sözleşmedeki 270 saatlik düzenlemenin çalışma kayıtlarıyla birlikte değerlendirilmesi gerektiği görülmektedir.

Yıllık 270 Saatlik Fazla Mesai Sınırı Nedir?

4857 sayılı İş Kanunu uyarınca fazla çalışma süresinin toplamı bir yılda 270 saatten fazla olamaz. Ayrıca fazla çalışma yaptırılabilmesi için kural olarak işçinin onayının alınması gerekir.

Bu sınır, işverenin yılda 270 saate kadar yaptığı tüm fazla çalışmanın ücretini ödemek zorunda olmadığı anlamına gelmez. 270 saatlik sınır ile fazla çalışma ücretinin ödenmesi birbirinden farklı konulardır. Yapılmış ve ücretlendirilmemiş fazla çalışmalar bakımından işçinin alacak hakkı ayrıca değerlendirilir.

Fazla Mesai Ücreti Yerine Serbest Zaman Kullanılabilir Mi?

İşçinin talebi halinde fazla çalışma karşılığında zamlı ücret yerine serbest zaman kullanılması mümkündür. İş Kanunu kapsamında fazla çalışma yapan işçi, her bir saat fazla çalışma karşılığında bir saat otuz dakika; fazla sürelerle çalışma yapan işçi ise her bir saat çalışma karşılığında bir saat on beş dakika serbest zaman kullanabilir.

Serbest zamanın işçinin ücretinde kesinti yapılmadan ve kanunda öngörülen süre içerisinde kullandırılması gerekir. İşverenin serbest zaman uygulamasını işçinin haklarını ortadan kaldıracak şekilde kullanması mümkün değildir.

Fazla Mesai Alacağı İçin Zamanaşımı Süresi Ne Kadardır?

Fazla çalışma ücretleri ücret niteliğinde bir işçilik alacağıdır ve kural olarak beş yıllık zamanaşımına tabidir. Zamanaşımı bakımından alacağın doğduğu dönem ve uygulanabilecek özel hükümler dikkate alınmalıdır.

Arabuluculuk sürecinin başlamasından sona ermesine kadar geçen süre, zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin hesaplanmasında dikkate alınmaz. Bu nedenle dava açmadan önce arabuluculuk sürecinin zamanaşımı bakımından etkisinin de dikkate alınması gerekir.

Fazla Mesai Davasında Bilirkişi Hesaplama Yapar Mı?

Fazla mesai alacağının hesaplanması çoğu dosyada teknik bir hesaplama gerektirdiğinden mahkeme tarafından bilirkişi incelemesine başvurulabilir. Bilirkişi; ücret, çalışma süresi, işyeri kayıtları, bordrolar, banka ödemeleri ve tanık anlatımları gibi veriler üzerinden hesaplama yapabilir.

Ancak bilirkişi raporu tek başına davanın sonucunu belirlemez. Mahkeme, dosyadaki tüm delilleri ve tarafların iddia ve savunmalarını değerlendirerek karar verir.

Fazla Mesai Alacağı Davası Ne Kadar Sürer?

Fazla mesai alacağı davasının ne kadar süreceği dosyanın kapsamına, delillerin miktarına, bilirkişi incelemesine, tanık sayısına, mahkemenin iş yüküne ve kararın istinaf veya temyiz incelemesine götürülüp götürülmemesine göre değişir.

Bu nedenle dava açılmadan önce kesin bir süre vermek mümkün değildir. Özellikle uzun çalışma dönemlerini kapsayan ve çok sayıda bordro, banka kaydı veya işyeri belgesi bulunan dosyalarda inceleme süreci daha kapsamlı olabilir.

Fazla Mesai Alacağı Davasında Hangi Belgeler Gereklidir?

Dava hazırlığında işçinin elinde bulunan çalışma ve ücret belgelerinin mümkün olduğunca toplanması önemlidir. Özellikle aşağıdaki belgeler davanın ispatı bakımından faydalı olabilir:

#
Fazla Mesai Davası Gerekli Belge Unsurları
1
İş sözleşmesi
2
Ücret bordroları
3
Banka hesap hareketleri
4
Puantaj ve vardiya kayıtları
5
İşyeri giriş-çıkış kayıtları
6
Elektronik kart veya turnike kayıtları
7
E-posta ve işyeri yazışmaları
8
Görev ve çalışma çizelgeleri
9
Fazla çalışma talimatları
10
Çalışma düzenini bilen tanıkların bilgileri

İşçinin elinde bulunmayan işyeri kayıtlarının ise dava sırasında mahkemeden işverenden getirtilmesi talep edilebilir. Yargıtay uygulamasında işverenin tuttuğu çalışma kayıtlarının fazla çalışma hesabında önemli deliller arasında olduğu kabul edilmektedir.

Fazla Mesai Alacağı Davasında İşverenin Savunmaları

İşveren, fazla çalışma yapılmadığını, yapılan çalışmaların ücretinin ödendiğini, çalışan fazla mesai konusunda onayının bulunmadığını veya çalışma sürelerinin bordro ve kayıtlarla karşılandığını ileri sürebilir. Bu savunmaların değerlendirilmesi dosyada bulunan belgeler ve diğer delillere göre yapılır.

Özellikle bordrolarda fazla çalışma tahakkuku bulunması halinde, bordronun imzalı olup olmadığı ve ilgili ödemenin banka kayıtlarıyla desteklenip desteklenmediği önem kazanır. Mahkeme, gerçek çalışma düzenini tespit etmek amacıyla tüm delilleri birlikte değerlendirmelidir.

Fazla Mesai Alacağı Davasında Dikkat Edilmesi Gerekenler

  • Dava açmadan önce zorunlu arabuluculuk süreci tamamlanmalıdır.
  • Fazla çalışma yapılan dönemler mümkün olduğunca tarihleriyle belirlenmelidir.
  • İşyeri giriş-çıkış kayıtları ve vardiya çizelgeleri talep edilmelidir.
  • Bordroların imzalı veya imzasız olup olmadığı incelenmelidir.
  • Banka ödemeleri bordrolarla karşılaştırılmalıdır.
  • Tanıkların gerçekten çalışma düzenini bilen kişiler olması önemlidir.
  • Beş yıllık zamanaşımı süresi dikkate alınmalıdır.
  • İş sözleşmesinde fazla çalışmanın ücrete dahil olduğuna ilişkin hükümler ayrıca incelenmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Fazla mesai alacağı davası açmadan önce arabuluculuk zorunlu mu?

Evet. İşçilik alacağı niteliğindeki fazla mesai ücreti bakımından dava açmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Arabuluculuk anlaşmazlıkla sonuçlanırsa son tutanak alınarak iş mahkemesinde dava açılabilir.

Fazla mesai alacağı kaç yıllık geriye dönük istenebilir?

Kural olarak fazla çalışma ücreti alacağı beş yıllık zamanaşımına tabidir. Ancak zamanaşımının başlangıcı ve arabuluculuk sürecinin zamanaşımına etkisi somut olay üzerinden değerlendirilmelidir.

Fazla mesaiyi sadece tanıkla ispatlamak mümkün mü?

İşyeri kayıtları yeterli değilse tanık anlatımları da delil olarak değerlendirilebilir. Ancak tanıkların çalışma düzenini bilebilecek konumda olması ve anlatımların somut çalışma saatlerini ortaya koyması önemlidir.

İmzalı bordroda fazla mesai ödenmiş görünüyorsa tekrar talep edilebilir mi?

Bordronun imzalı olup olmadığı, ihtirazı kayıt bulunup bulunmadığı, bordrodaki tahakkukun banka ödemeleriyle uyumlu olup olmadığı ve daha fazla çalışma yapıldığının yazılı delille ispatlanıp ispatlanamadığı önemlidir. Bu nedenle yalnızca bordroya bakılarak her dosya için aynı sonuca varılamaz.

İşveren fazla mesai ücretini maaşa dahil edebilir mi?

İş sözleşmesinde fazla çalışma ücretinin ücrete dahil olduğuna ilişkin hüküm bulunabilir; ancak bu hükmün kapsamı ve geçerliliği somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir. Özellikle çalışma kayıtları, ücret seviyesi ve yıllık fazla çalışma miktarı birlikte incelenmelidir.

Fazla mesai davası devam ederken işçi çalışmaya devam edebilir mi?

Dava açılması iş sözleşmesini kendiliğinden sona erdirmez. İşçinin halen çalışıyor olması, geçmiş dönemlerde doğmuş ve ödenmemiş fazla mesai alacaklarının talep edilmesine tek başına engel değildir.

İlgili hukuki içerikler: Tapu İptal ve Tescil Avukatı, İşe İade Davası Avukatı.

Şimdi Ara WhatsApp

Yükleniyor...