Limited şirket genel kurulunda alınan kararlar, kâr dağıtımından müdür seçimine, şirket sözleşmesi değişikliğinden pay sahipliği ilişkilerine kadar önemli sonuçlar doğurur. Kararın kanuna, şirket sözleşmesine veya dürüstlük kuralına aykırı olması hâlinde iptal davası gündeme gelebilir. Ancak dava açma hakkı, süre ve ispat koşulları dikkatle değerlendirilmelidir.
Bir kararın ortak açısından olumsuz olması tek başına iptal sebebi değildir. Aykırılığın hangi karar bakımından oluştuğu, davacının toplantıdaki tutumu ve usulsüzlüğün kararın alınmasına etkisi somutlaştırılmalıdır. Avukat Mehmet Kurşun, toplantı belgeleri ile ticari kayıtları birlikte inceleyerek iptal, butlan veya yokluk iddialarından hangisinin uygun olduğunu belirleyebilir.
Türk Ticaret Kanunu’nun 622. maddesi, anonim şirket genel kurul kararlarının butlanı ve iptaline ilişkin hükümlerin kıyas yoluyla limited şirketlere de uygulanacağını düzenler. Bu nedenle TTK 445 ve devamındaki hükümler limited şirket kararları bakımından temel çerçeveyi oluşturur.
Kanun veya şirket sözleşmesi hükümlerine ve özellikle dürüstlük kuralına aykırı genel kurul kararları aleyhine, karar tarihinden itibaren üç ay içinde şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinde dava açılabilir. şirketler hukuku incelemesi, bu kısa sürenin yanında ortaklık yapısını ve ilgili kararın ekonomik etkisini de kapsamalıdır.
İptal davası, genel kurulun irade açıklaması niteliğindeki belirli kararlarına yönelir. Çağrı, toplantı, oy kullanma, nisap veya kararın içeriğindeki aykırılıklar dava konusu olabilir. Mahkeme toplantının tamamını soyut biçimde iptal etmek yerine gündemde alınan her kararı ve ileri sürülen aykırılığı ayrı ayrı değerlendirir.
Örneğin toplantı çağrısının usulsüz yapılması, gündemin gereği gibi duyurulmaması, oy hakkının haksız biçimde engellenmesi, gerekli çoğunluğun bulunmaması, eşit işlem ilkesinin ihlali veya çoğunluğun azınlığı zarara uğratacak şekilde kullanılması iptal iddiasına dayanak olabilir.
Kararın emredici veya tamamlayıcı kanun hükümlerine aykırı olması iptal sebebi oluşturabilir. Oy hakkı, toplantı çağrısı, gündem, karar nisabı, müdürlerin seçimi ve finansal tabloların görüşülmesiyle ilgili kurallar bu kapsamda önem taşır.
Her şekli hata otomatik iptal doğurmaz. Özellikle toplantıya katılmayan ortağın çağrının usulsüzlüğüne veya yetkisiz katılıma dayanması hâlinde, ihlalin kararın alınmasına etkili olduğu gösterilmelidir. Davacı, aykırılık ile karar sonucu arasındaki bağlantıyı açıklamalıdır.
Şirket sözleşmesi, kanuna uygun olarak özel toplantı, temsil, ağırlaştırılmış nisap veya belirli karar mekanizmaları öngörebilir. Genel kurul bu bağlayıcı kurallara uymadan karar alırsa iptal talep edilebilir.
Sözleşme hükmünün güncel ve geçerli metni ticaret sicilinden alınmalıdır. Ortaklar arasındaki ayrı bir hissedarlar sözleşmesinin ihlali ise her zaman doğrudan genel kurul kararının iptalini sağlamaz; sözleşmesel sorumluluk ve kararın şirketler hukuku yönünden geçerliliği ayrı değerlendirilebilir.
Çoğunluk ortakları oy güçlerini şirket menfaati dışında, azınlığı sıkıştırmak veya kendilerine haksız menfaat sağlamak için kullanamaz. Ekonomik gerekçe olmadan sürekli kâr dağıtılmaması, şirket kaynaklarının ilişkili kişilere aktarılması veya belirli bir ortağın haklarının sistematik biçimde etkisizleştirilmesi dürüstlük kuralı bakımından incelenebilir.
Mahkeme ticari yerindelik denetimi yapmaz; daha iyi bir işletme kararı bulunabileceği için iptal kararı vermez. Müdahale için kararın hukuki sınırları aşması gerekir. Şirketin finansal ihtiyacı, kararın amacı, alternatifler ve ortaklara etkisi delillerle ortaya konulmalıdır.
Toplantıya katılan ortağın olumsuz oy vermesi tek başına yeterli değildir; muhalefetin tutanağa geçirilmesi gerekir. Tutanakta karar numarası ve itiraz edilen husus açıkça gösterilmelidir. Toplantı başkanı muhalefeti yazmazsa noter tespiti, ihtar ve diğer deliller gecikmeden hazırlanmalıdır.
İptal davası, karar tarihinden itibaren üç ay içinde açılmalıdır. Süre kararın öğrenilmesi veya tescilinden değil, kural olarak karar tarihinden başlar. Hak düşürücü nitelikte olduğundan sürenin geçmesi hâlinde mahkeme bunu kendiliğinden dikkate alabilir.
Dava öncesi ihtar, müzakere veya arabuluculuk bu süreyi durdurmaz. Bu nedenle belgelerin toplanmasıyla dava hazırlığı eş zamanlı yürütülmelidir. Sürenin son gününe bırakılan başvurularda yanlış mahkeme, taraf veya talep riski artar.
İptal edilebilir karar, mahkemece iptal edilene kadar hukuki sonuç doğurur. Butlan hâlinde karar, pay sahibinin vazgeçilemez haklarını sınırlandıran veya şirketin temel yapısını bozan ağır bir sakatlık taşır. Yoklukta ise genel kurul iradesinin oluşması için gereken kurucu unsur bulunmaz.
Nitelendirme yalnızca kullanılan kelimeye bağlı değildir; mahkeme olayın hukuki niteliğini değerlendirir. Bununla birlikte dava dilekçesinde hangi kararın hangi nedenle sakat olduğu açıkça açıklanmalı ve talepler gerektiğinde kademeli kurulmalıdır. Üç aylık süre geçtikten sonra sıradan iptal sebeplerini butlan olarak adlandırmak hak kaybını gidermez.
Görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesidir. Yetkili mahkeme şirket merkezinin bulunduğu yer mahkemesidir. Davalı, limited şirket tüzel kişiliğidir. Diğer ortakların kişisel olarak davalı gösterilmesi her durumda doğru değildir.
Şirketi temsil edecek müdürün dava konusu karardan doğrudan yararlanması veya davacıyla ağır menfaat çatışması yaşaması hâlinde temsil meselesi ayrıca çözülmelidir. Özel temsilci atanması gerekip gerekmediği davanın güvenli yürütülmesi açısından önem taşır.
Salt genel kurul kararının iptali talebi bir miktar paranın ödenmesine ilişkin alacak veya tazminat talebi değildir. Ancak aynı davada bağımsız parasal istemler ileri sürülecekse bunların zorunlu arabuluculuk kapsamı ayrı incelenmelidir.
Yanlış biçimde birleştirilen talepler usul tartışmasına ve zaman kaybına yol açabilir. Üç aylık hak düşürücü süre nedeniyle iptal talebinin zamanında açılması, diğer istemlerin ön şartlarıyla karıştırılmamalıdır.
Dava açılması kararın uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. Kararın sermaye yapısını, yönetimi, şirket varlıklarını veya temsil yetkisini geri dönülmesi güç biçimde değiştirme riski varsa ihtiyati tedbir istenebilir.
Mahkeme yaklaşık ispatı, gecikme tehlikesini ve tarafların menfaat dengesini değerlendirir. Tedbir talebi somut olmalı; hangi kararın hangi işleminin ne ölçüde durdurulacağı gösterilmelidir. Şirketin tüm faaliyetini gereksiz yere durduran geniş talepler ölçüsüz görülebilir.
Deliller karar bazında düzenlenmelidir. Bir toplantıda beş karar alınmışsa her karar için ayrı aykırılık ve menfaat açıklanmalıdır. Usulsüz çağrı iddiasında yalnızca tebligat hatası değil, bunun katılım veya oy sonucuna etkisi de ortaya konulmalıdır.
Kararın ticaret siciline tescil edilmiş veya uygulanmaya başlanmış olması iptal davasını kendiliğinden engellemez. Ancak sicil kaydı ve üçüncü kişiler üzerindeki etkiler, tedbir ve kararın uygulanması bakımından ayrıca ele alınır.
İptal kararı kesinleştiğinde şirket, ortaklar ve organlar bakımından sonuç doğurur; sicil düzeltmeleri ve bağlı işlemler planlanmalıdır. Karara dayanılarak yapılan sonraki işlemlerin durumu, üçüncü kişilerin iyiniyeti ve işlemin türüne göre incelenir.
Önce karar tarihi ve üç aylık süre kesinleştirilir. Toplantı tutanağı, çağrı evrakı, oylar ve şirket sözleşmesi karşılaştırılır. Her karar için davacının sıfatı, muhalefeti, aykırılık nedeni ve kararın etkisi ayrı başlık altında yazılır.
Avukat Mehmet Kurşun, iptal davasını gerekli tedbir ve sicil adımlarıyla birlikte planlayabilir. Bir ticari dava avukatı desteği, delillerin süresinde toplanmasına; İstanbul şirket avukatı yaklaşımı ise şirketin devam eden işlerinin kararın etkisinden korunmasına katkı sağlar.
İptal hükmü kesinleştiğinde karar şirket, bütün ortaklar ve organlar bakımından etkili olur. Müdürler, hükmü gecikmeden uygulamalı; pay defteri, sicil kayıtları, temsil düzeni ve kararın dayanak olduğu sonraki işlemleri gözden geçirmelidir. Kararın uygulanmaması yöneticilerin sorumluluğunu gündeme getirebilir.
İptal edilen karar kâr dağıtımı, müdür ataması veya sermaye işlemine ilişkinse önceki durumun nasıl kurulacağı ayrıca planlanmalıdır. Geri verme, kayıt düzeltme ve üçüncü kişilerle yapılmış işlemler her olayda aynı sonucu doğurmaz. Kesinleşme şerhi, ticaret sicili bildirimi ve yeni genel kurul ihtiyacı zamanında değerlendirilmelidir.
Toplantıda bulunan ortak bakımından olumsuz oyun yanında muhalefetin tutanağa geçirilmesi gerekir.
Hayır. Uygulamanın durması için koşulları varsa ayrıca ihtiyati tedbir talep edilmelidir.
Kural olarak genel kurul kararının alındığı tarihten başlar; öğrenme veya tescil tarihi esas alınmaz.