400 bin dolara gayrimenkul alarak Türk vatandaşlığı, mevzuatta aranan değerde taşınmazı usulüne uygun biçimde edinip tapu kaydına üç yıl satılmama şerhi koyduran yabancılar için öngörülen istisnai vatandaşlık yoludur. Resmî satış bedeli, banka ödemeleri ve yetkili kurumun yatırım tutarı tespiti ayrı ayrı gerekli eşiği karşılamalıdır.
Bu süreç sıradan bir taşınmaz satın alımından farklıdır. Taşınmazın hukuki durumunun yanında satıcının niteliği, önceki devirler, döviz alım belgesi, ödeme tarafları ve tapu beyanı vatandaşlık uygunluğu bakımından birlikte incelenir. Satış tamamlandıktan sonra fark edilen bir eksiklik her zaman sonradan düzeltilemeyebilir. Taşınmaz edinmeden önce başvuru sahibinin göç kaydında engel bulunuyorsa Türkiye’ye giriş yasağının kaldırılması konusu ayrı bir dosya olarak ele alınmalıdır.
Güncel resmî uygulamada 19 Eylül 2018 sonrasında edinilen taşınmazlar bakımından en az 400.000 Amerikan Doları veya karşılığı döviz ya da Türk lirası değerindeki taşınmazın satın alınması ve üç yıl satılmaması şartı aranır. Birden fazla taşınmazla tutarın tamamlanması mümkün olabilse de işlemlerin aynı hukuki dosya içinde ve güncel kurum kurallarına uygun yürütülmesi gerekir.
Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün güncel düzenlemelerinde vatandaşlık kazanımına esas tutar, Taşınmaz Yatırım Tespit Belgesi üzerinden teyit edilmektedir. Resmî senetteki bedel ile banka transferlerinin toplamı gerekli değeri sağlamalıdır. Yalnızca ilan fiyatı, piyasa tahmini veya taraflar arasındaki sözlü anlaşma esas alınmaz.
Taşınmazın fiziksel olarak beğenilmesi, vatandaşlık açısından uygun olduğu anlamına gelmez. Özellikle proje satışlarında bağımsız bölümün tapu niteliği, teslim durumu ve satış vaadi sözleşmesinin kanuni şekli ayrıca önem taşır.
Taşınmaz Yatırım Tespit Belgesi, vatandaşlık amacıyla yapılan edinimde aranan yatırım tutarının resmî veriler üzerinden doğrulanmasına hizmet eder. TKGM’nin güncel genelgeleri uyarınca satış bedeli ve ödeme kayıtları bu sistem içinde değerlendirilir. Eski dönemlerde kullanılan değerleme raporu uygulamasıyla güncel sistem aynı kabul edilmemelidir.
Tespit belgesi olumlu olsa bile tapu kaydı, ödeme ve taraf şartlarında başka bir engel bulunabilir. Belgenin alınması vatandaşlığın kesin kazanılacağını değil, yatırım tutarı yönünden ilgili aşamanın karşılandığını gösterir.
Taşınmazın satıcı geçmişi veya ödeme zincirinde tereddüt doğduğunda Avukat Mehmet Emin Kurşun, tapu işleminden önce riskleri ayrı ayrı değerlendirir.
Bedel, alıcı veya mevzuatın kabul ettiği ilgili hesap üzerinden satıcıya bankacılık sistemi kullanılarak aktarılmalıdır. Dekontta alıcı, satıcı, tutar, tarih ve işlem açıklaması açıkça görülmelidir. Parçalı ödeme yapılmışsa bütün transferler aynı satış ilişkisiyle bağlantılı olmalıdır.
Elden ödeme veya üçüncü kişiden açıklamasız transfer, ekonomik ödeme yapılmış olsa bile vatandaşlık dosyasında ispat sorunu doğurabilir.
Tapu, ikamet ve yatırım belgelerinin birlikte yürüdüğü dosyalarda Yabancılar Hukuku kapsamındaki idari şartlar da eş zamanlı kontrol edilmelidir.
Tapu işlemi sırasında taşınmazın vatandaşlık amacıyla edinildiği beyan edilir ve tapu kaydına üç yıl süreyle satılmayacağına ilişkin şerh işlenir. Süre, ilgili kaydın tesis edildiği tarihe göre takip edilir. Şerh devam ederken taşınmazın devredilmesi veya taahhüdün ihlal edilmesi uygunluk durumunu etkileyebilir.
Üç yıllık süre taşınmazı kullanmaya veya kiraya vermeye mutlak engel oluşturmaz; ancak kira, ipotek ve diğer tasarrufların yatırım şartıyla çelişip çelişmediği somut işleme göre incelenmelidir. Şerhin kaldırılması süre sonunda ayrıca talep edilen bir tapu işlemi olabilir.
Kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulmuş taşınmazlarda, noterlikte düzenlenen ve tapuya şerh edilen satış vaadi sözleşmesi de belirli şartlarla vatandaşlık yatırımına konu olabilir. Aranan bedelin sözleşme tarihine kadar peşin ödenmesi ve taşınmazın üç yıl boyunca üçüncü kişiye devredilmeyeceğine ilişkin taahhüdün kayda geçirilmesi gerekir.
Adi yazılı rezervasyon formu veya yalnızca geliştirici şirketle yapılan özel sözleşme, resmî satış vaadi şartlarını kendiliğinden karşılamaz. Proje aşamasındaki alımlarda tapu niteliği ve şerh imkânı ödeme yapılmadan önce doğrulanmalıdır.
Güncel TKGM uygulamasında yabancının bir taşınmazda yalnızca pay edinmesiyle vatandaşlık başvurusu yapılması kabul edilmemektedir. Buna karşılık birden fazla kişinin malik olduğu taşınmazın tamamının tek yabancı yatırımcı tarafından edinilmesi farklı değerlendirilir.
Birden fazla yabancının aynı taşınmazı paylı biçimde satın alması ve her birinin kendi payıyla ayrı vatandaşlık başvurusu yapması mümkün değildir. Mülkiyet yapısı tapu başvurusundan önce kesinleştirilmelidir.
Vatandaşlık amacıyla edinilen taşınmazın belirli kişilerden veya şirketlerden satın alınmasına ilişkin sınırlamalar bulunabilir. Taşınmazın yakın tarihte Türk vatandaşı olmuş bir yabancıdan edinilmesi, aynı taşınmazın önceki bir vatandaşlık dosyasında kullanılması veya satış tarafları arasında mevzuatın izin vermediği bağların bulunması uygunluğu etkileyebilir.
Bu nedenle yalnızca güncel malikin kimliği değil, taşınmazın geçmiş devir zinciri de incelenmelidir. Satıcı şirketin ortaklık yapısı ve gerçek faydalanıcısı bazı dosyalarda önem kazanabilir.
Avukat Mehmet Emin Kurşun’un gayrimenkul vatandaşlığı dosyalarındaki incelemesi; tapu kaydı, banka transferi, değer tespiti ve üç yıllık şerhin aynı işlem zincirinde değerlendirilmesine dayanır.
Tapu şerhi ve yatırım tutarı tespiti tamamlandıktan sonra uygunluk belgesi süreci yürütülür. Ardından yatırımcı ve uygun aile bireyleri için vatandaşlık dosyası hazırlanır. Pasaport, doğum ve medeni hâl belgeleri, aile bağları, biyometrik fotoğraflar ve yatırım belgeleri birbiriyle uyumlu olmalıdır.
Genel sürecin diğer yatırım seçenekleriyle karşılaştırılması için yatırım yoluyla Türk vatandaşlığı sayfası; yabancı statüsüne ilişkin bağlantılı konular için Yabancılar Hukuku sayfası incelenebilir.
| Hata | Muhtemel sonuç |
|---|---|
| Bedelin bir kısmını elden ödeme | Ödemenin resmî kayıtlardan doğrulanamaması |
| Tapu bedelini düşük gösterme | Asgari yatırım tutarının karşılanmaması |
| Uygunluk kontrolünden önce kapora ödeme | Uygun olmayan taşınmazdan dönüşte sözleşme uyuşmazlığı |
| Eksik yetkili vekâletname | Tapu veya şerh işleminin yapılamaması |
| Üç yıllık şerhi erken kaldırma | Yatırım şartının ihlal edilmesi riski |
Tapu ve takyidat incelemesi, satıcı ve devir zinciri kontrolü, satış sözleşmesinin değerlendirilmesi, ödeme belgelerinin eşleştirilmesi, tapu şerhi, uygunluk belgesi ve vatandaşlık dosyasının takibi hukuki çalışmanın başlıca aşamalarıdır. Temsil hizmeti başvurunun kabul edileceği yönünde garanti oluşturmaz.
Tapu senedi, banka dekontları, döviz alım belgesi, tespit belgesi ve uygunluk yazısı üç yıllık süre boyunca düzenli biçimde saklanmalıdır. Banka veya tapu kayıtlarında sonradan düzeltme yapılması gerekirse ilk işlem belgeleri kurum incelemesinin temelini oluşturur. Adres, pasaport veya medeni hâl değişiklikleri de vatandaşlık dosyasındaki kayıtlarla uyumlu tutulmalıdır.
Birden fazla taşınmazla tutarın tamamlanması mümkün olabilir. İşlemlerin aynı başvuru mantığında ve güncel TKGM kurallarına uygun yürütülmesi gerekir.
Üç yıl satmama şerhi kural olarak kiralamayı yasaklamaz. Ancak sözleşme ve tasarrufun vatandaşlık taahhüdünü ihlal etmemesi gerekir.
İpotek ve net yatırım değeri bakımından özel değerlendirme gerekir. Kullanılacak finansman yöntemi işlemden önce güncel kurum uygulamasıyla doğrulanmalıdır.
Döviz alım belgesi, ödeme tarihi ve TKGM sistemindeki hesap yöntemi önemlidir. Tarafların kendi belirlediği kur esas alınmaz.
Hayır. Tapu ve uygunluk işlemlerinden sonra vatandaşlık dosyası, arşiv araştırması ve yetkili makam değerlendirmesi devam eder.
Taahhüdün ihlali uygunluk ve vatandaşlık işlemlerini etkileyebilir. Süre dolmadan devir planlanıyorsa hukuki sonuçlar önceden değerlendirilmelidir.
Hukuki bilgilendirme: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut hukuki durum; yabancının vatandaşlığına, mevcut statüsüne, taşınmazın kayıtlarına, ödeme belgelerine ve güncel mevzuata göre ayrıca değerlendirilmelidir.