Kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip; bono, poliçe veya çek gibi kambiyo senetlerine dayanan para alacaklarının tahsili amacıyla başvurulan özel bir icra takip yoludur. Bu takip türünde alacaklı, kambiyo senedinin sağladığı özel takip imkânlarından yararlanarak borçlu hakkında icra takibi başlatabilir.
Kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip, genel haciz yoluna göre daha farklı usul ve sürelere tabidir. Özellikle ödeme emrinin tebliğinden itibaren borca veya imzaya itiraz için tanınan 5 günlük süre ile ödeme için tanınan 10 günlük süre büyük önem taşır.
Kambiyo Senetlerine Özgü Haciz Yoluyla Takip Nedir?
Kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip, İcra ve İflas Kanunu'nun 167 ve devamı maddelerinde düzenlenen özel bir icra takip yöntemidir. Alacaklının elinde kambiyo senedi niteliğini taşıyan bir çek, bono veya poliçe bulunması hâlinde bu takip yoluna başvurulabilir.
Bu takipte alacaklının dayandığı senedin kambiyo senedi niteliğini taşıması ve takip bakımından kanunda aranan şartları karşılaması gerekir. Senedin kambiyo vasfının bulunmaması hâlinde kambiyo senetlerine özgü takip yolunun kullanılması mümkün olmayabilir.
Hangi Senetler İçin Kambiyo Takibi Yapılabilir?
Kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip esas olarak üç tür senede dayanır:
- Poliçe,
- Bono,
- Çek.
Ancak bir belgenin üzerinde bu isimlerden birinin bulunması tek başına yeterli değildir. Belgenin ilgili kanun hükümlerinde düzenlenen zorunlu unsurları taşıması ve takip tarihinde kambiyo senedi niteliğini koruması gerekir.
Kambiyo Senetlerine Özgü Takip Nasıl Başlatılır?
Alacaklı, kambiyo senedine dayalı olarak icra müdürlüğünde takip talebinde bulunur. Takip talebinde alacak miktarı, senede ilişkin bilgiler, borçlu ve alacaklı bilgileri ile takip dayanağı belirtilir.
İcra müdürlüğü, takip talebinin ardından borçluya kambiyo senetlerine özgü ödeme emri gönderir. Ödeme emrinin tebliğiyle birlikte borçlu açısından kanunda öngörülen ödeme ve itiraz süreleri işlemeye başlar. İcra takiplerinin genel işleyişi hakkında daha fazla bilgi için icra ve iflas hukuku kapsamındaki bilgilere de başvurulabilir.
Kambiyo Senetlerine Özgü Takipte Ödeme Süresi Ne Kadardır?
Kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takipte borçluya gönderilen ödeme emrinde borcun ödenmesi için 10 günlük süre tanınır. Borçlu bu süre içinde takip konusu borcu ve takip giderlerini ödeyerek takibi sona erdirebilir.
Bunun yanında borçlunun ödeme emrine karşı başvurabileceği itiraz yolları bakımından daha kısa bir süre bulunmaktadır. Borca veya imzaya ilişkin itirazların kural olarak ödeme emrinin tebliğinden itibaren 5 gün içinde icra mahkemesine sunulması gerekir.
Kambiyo Takibine İtiraz Nasıl Yapılır?
Kambiyo senetlerine özgü takipte borçlunun başvurabileceği itiraz yolları, itirazın niteliğine göre değişir. Borçlu, borcun bulunmadığını veya sona erdiğini ileri sürebileceği gibi senetteki imzanın kendisine ait olmadığını da ileri sürebilir.
Borca İtiraz
Borca itirazda borçlu, takip konusu borcun hiç doğmadığını, ödendiğini, ibra edildiğini, zamanaşımına uğradığını veya başka bir nedenle sona erdiğini ileri sürebilir. İtirazın niteliğine göre ödeme emrinin tebliğinden itibaren kanuni süre içerisinde icra mahkemesine başvurulması gerekir.
İmzaya İtiraz
Senet üzerindeki imzanın kendisine ait olmadığını ileri süren borçlu, imzaya itiraz edebilir. İmza itirazı da kambiyo senetlerine özgü takip bakımından özel usule tabidir ve süresinde icra mahkemesine bildirilmelidir.
Kambiyo Senedi Vasfına İtiraz
Borçlu, takip dayanağı belgenin kambiyo senedi niteliğinde olmadığını veya takip bakımından gerekli şartları taşımadığını da ileri sürebilir. Bu durumda kambiyo senetlerine özgü takip yolunun kullanılmasının hukuka uygun olup olmadığı değerlendirilir.
İtiraz Süresi Kaçırılırsa Ne Olur?
Kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takipte 5 günlük itiraz süresinin geçirilmesi önemli sonuçlar doğurabilir. Süresi içinde yapılmayan itiraz, kural olarak kambiyo takibinin olağan akışını engellemez ve alacaklı haciz aşamasına geçebilir.
Ancak sürenin kaçırılmasının her durumda borçlunun hiçbir hukuki imkânının kalmadığı anlamına geldiği söylenemez. Somut olayın özelliklerine göre farklı dava veya başvuru yollarının değerlendirilmesi gerekebilir. Bu kapsamda tazminat hukuku bakımından doğabilecek talepler de uyuşmazlığın özelliklerine göre ayrıca incelenebilir.
Kambiyo Takibinde Haciz Ne Zaman Yapılır?
Borçlu ödeme emrinde belirtilen 10 günlük süre içerisinde borcunu ödemez ve takip de geçerli şekilde devam ederse alacaklı haciz talep edebilir. Haciz, borçlunun taşınır ve taşınmaz malları, banka hesapları, araçları, üçüncü kişilerdeki hak ve alacakları veya kanunen haczedilebilir diğer malvarlığı değerleri üzerinde uygulanabilir.
Ancak her mal ve gelir haczedilemez. İcra ve İflas Kanunu'nda borçlunun temel ihtiyaçlarını ve geçimini korumak amacıyla haczedilemeyen veya kısmen haczedilebilen mal ve gelirler bakımından özel düzenlemeler bulunmaktadır.
Kambiyo Takibinde Borçlu Hangi Durumlarda İtiraz Edebilir?
Borçlu, takip konusu senede veya borca ilişkin çeşitli hukuki nedenlere dayanarak itirazda bulunabilir. Örneğin borcun ödenmiş olması, senedin bedelsiz kalması, borcun sona ermesi veya imzanın borçluya ait olmaması gibi durumlar önem taşıyabilir.
İtirazın dayanağı ve ileri sürülme şekli önemlidir. Özellikle kambiyo senetlerine özgü takipte kısa itiraz süresi bulunduğundan, ödeme emrinin tebliğ tarihi ile senedin içeriğinin dikkatle incelenmesi gerekir. Avukat Mehmet Kurşun tarafından yapılacak hukuki değerlendirmede ödeme emri, kambiyo senedinin niteliği, itiraz sebepleri ve mevcut deliller birlikte ele alınabilir.
Kambiyo Senedinin Kambiyo Vasfı Yoksa Ne Olur?
Takip dayanağı belgenin kambiyo senedi olarak kabul edilebilmesi için kanunda öngörülen zorunlu unsurları taşıması gerekir. Bu unsurlardan birinin bulunmaması, senedin niteliğine ve eksikliğin türüne göre kambiyo senetlerine özgü takip yapılmasına engel olabilir.
Bu nedenle ödeme emri tebliğ edilen borçlunun yalnızca borç miktarını değil, takip dayanağı senedin çek, bono veya poliçe olarak geçerli olup olmadığını da incelemesi gerekir.
Kambiyo Takibinde İcra Mahkemesinin Rolü
Kambiyo senetlerine özgü takipte borca veya imzaya ilişkin itirazlar icra mahkemesinde incelenir. Mahkeme, ileri sürülen itirazın niteliğine göre senedi, ödeme belgelerini, tarafların iddialarını ve gerekli diğer delilleri değerlendirir.
İcra mahkemesinin incelemesi sonucunda takibin devamına veya itirazın kabulüyle takip işlemlerinin etkilenmesine ilişkin kararlar verilebilir. Özellikle imza itirazlarında senet üzerindeki imzanın borçluya ait olup olmadığı önem taşır.
Kambiyo Senetlerine Özgü Takip ile Genel Haciz Yoluyla Takip Arasındaki Fark
Kambiyo senetlerine özgü takip, yalnızca kambiyo senedine dayanan belirli alacaklar için kullanılabilen özel bir takip yoludur. Genel haciz yolunda ise alacaklının kambiyo senedine sahip olması şart değildir.
İki takip yolu arasında ödeme emrine itiraz süresi, itirazın inceleneceği merci, takip dayanağının niteliği ve borçlunun başvurabileceği hukuki yollar bakımından önemli farklılıklar bulunmaktadır.
Kambiyo Takibinde Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Takip dayanağı senedin kambiyo senedi niteliğinde olup olmadığı kontrol edilmelidir.
- Çek, bono veya poliçenin zorunlu unsurları incelenmelidir.
- Ödeme emrinin borçluya hangi tarihte tebliğ edildiği belirlenmelidir.
- Borca veya imzaya itiraz edilecekse 5 günlük yasal süre dikkate alınmalıdır.
- Ödeme yapılmışsa banka dekontu ve diğer ödeme belgeleri saklanmalıdır.
- Senedin bedelsiz kaldığını veya borcun sona erdiğini gösteren belgeler korunmalıdır.
- Haciz işlemi uygulanmışsa haciz tutanağı ve icra dosyasındaki diğer belgeler incelenmelidir.
- İcra takibine ilişkin uyuşmazlığın niteliğine göre tarafların kullanabileceği alternatif çözüm yolları ayrıca değerlendirilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip nedir?
Çek, bono veya poliçeye dayanan para alacaklarının tahsili amacıyla İcra ve İflas Kanunu'nda düzenlenen özel bir icra takip yoludur.
Kambiyo takibinde borca itiraz süresi kaç gündür?
Borca itiraz bakımından kural olarak ödeme emrinin tebliğinden itibaren 5 günlük süre bulunmaktadır.
Kambiyo takibinde ödeme süresi kaç gündür?
Ödeme emrinde borcun ödenmesi için kural olarak 10 günlük süre tanınır.
İmzaya itiraz nereye yapılır?
Kambiyo senetlerine özgü takipte imzaya itiraz icra mahkemesine yapılır ve kanuni 5 günlük sürenin kaçırılmaması gerekir. Süre ve başvuru koşulları bakımından somut dosyanın ayrıca incelenmesi önemlidir. Bu tür icra takiplerinde Avukat Mehmet Kurşun'dan hukuki destek alınması, hak kaybı riskinin değerlendirilmesine yardımcı olabilir.

