Av. Mehmet Emin Kurşun · Son güncelleme: 30 Ekim 2026
Kurye ve motosiklet kazasında tazminat iki ayrı kaynaktan istenir: kazaya sebep olan karşı sürücünün trafik sigortasından ve kaza iş kazası sayılıyorsa işverenden. Trafik kazası; kurye teslimat yaparken, çalışan işverenin servisiyle işe gidip gelirken ya da görevle başka bir yere giderken olmuşsa iş kazası sayılır. Kendi aracıyla veya toplu taşımayla işe gidip gelirken olan kaza ise kural olarak iş kazası değildir.
Trafik kazası, 5510 sayılı Kanun’un 13. maddesinde sayılan hâllerden birinde olmuşsa iş kazasıdır. Bunun için kazanın sigortalıyı bedenen veya ruhen zarara uğratması gerekir. Yalnızca aracın hasar gördüğü bir kaza iş kazası değildir.
Kaza anındaki durum | İş kazası mı? | Dayanak (5510 m.13/1) |
|---|---|---|
Kurye teslimat yaparken, sipariş almaya giderken veya paketle dönerken | Evet | (b) İş nedeniyle; esnaf kuryede yürüttüğü iş nedeniyle |
Şoför, satış elemanı veya teknik servis çalışanı iş sırasında yoldayken | Evet | (b) İş nedeniyle |
İşverenin servisiyle işe gidip gelirken | Evet | (e) İşverence sağlanan taşıt |
İşverenin tahsis ettiği şirket aracıyla işe gidip gelirken | Evet | (e) İşverence sağlanan taşıt |
Görevle başka bir yere giderken (müşteri, şube, toplantı), kendi aracıyla da olsa | Evet | (c) Görevli olarak işyeri dışına gönderilme |
Kendi aracıyla, toplu taşımayla veya yürüyerek işe gidip gelirken | Kural olarak hayır | (e) yalnızca işverenin sağladığı taşıtı kapsar |
Şirket aracıyla görev dışında, özel iş için yolculukta | Kural olarak hayır | İşle bağlantı yok |
Yaralı olmayan, yalnızca maddi hasarlı kaza | Hayır | Bedensel veya ruhsal zarar yok |
Kazanın iş kazası sayılmaması tazminat hakkını ortadan kaldırmaz. Karşı sürücüye ve trafik sigortasına karşı hak yine vardır. Fark, işverenin sorumluluğunda ve SGK’nın ödeyeceği yardımlardadır.
SGK olayı iş kazası saymazsa, iş mahkemesinde iş kazasının tespiti davası açılabilir. İş kazası tazminatının genel çerçevesini iş kazası tazminat davası sayfamızda anlattık.
Kurye kazasında üç ayrı ödeme kaynağı vardır. Biri diğerinin yerine geçmez; her biri ayrı şartlara bağlıdır.
Kaynak | Ne zaman sorumlu? | Neyi öder? | Sınır |
|---|---|---|---|
Karşı aracın trafik sigortası, sürücüsü ve işleteni | Karşı sürücü kusurluysa. İş kazası şartı yok. | Kalıcı sakatlık, iyileşme dönemindeki kazanç kaybı, bakıcı gideri, ölümde destekten yoksun kalma, motosiklet hasarı | Sigorta poliçe limitiyle sınırlıdır. Manevi tazminatı trafik sigortası değil, sürücü ve işleten öder. |
İşveren | Kaza iş kazasıysa ve işverenin iş güvenliği kusuru varsa | Maddi ve manevi tazminat | Gerçek zarar; SGK’nın rücu edebileceği gelir tazminattan düşülür |
SGK | Kaza iş kazasıysa | Geçici iş göremezlik ödeneği, kalıcı sakatlıkta gelir, ölümde hak sahiplerine gelir | Kanundaki oranlar |
Tedavi giderleri ise kazanın türüne bakılmaksızın SGK tarafından karşılanır (Karayolları Trafik Kanunu m.98).
Karşı sürücü ile işveren aynı zarara birlikte sebep olduysa, kuryeye karşı müteselsil olarak sorumludurlar (Türk Borçlar Kanunu m.61). Dava bu esasla açılırsa tazminatın tamamı ödeme gücü olandan istenebilir. Aralarındaki pay dağılımını sonradan kendi aralarında çözerler.
Tazminatın nasıl hesaplandığını ve SGK gelirinin nasıl düşüldüğünü maluliyet tazminatı hesaplama yazımızda örneklerle anlattık. Kazada ölen kuryenin ailesinin hakları için destekten yoksun kalma tazminatı yazımıza bakın.
Karşı sürücüye ve trafik sigortasına karşı haklar üç durumda da aynıdır. Fark, işverenin sorumluluğunda ve SGK’nın ödemelerindedir.
Kurye işçidir. İşveren kazayı kolluk kuvvetine hemen, SGK’ya en geç üç iş günü içinde bildirmek zorundadır (5510 m.13/2-a). SGK ödeneklerinin yanında işverene karşı iş kazası tazminatı istenebilir.
Kurye, bir platforma hizmet veren kurye firmasının işçisiyse platformun asıl işveren sıfatı gündeme gelebilir. Asıl işveren, alt işverenin işçisine karşı yükümlülüklerden onunla birlikte sorumludur (4857 sayılı İş Kanunu m.2).
Esnaf kurye kendi adına vergi mükellefidir ve SGK’da 4/b kapsamında sigortalıdır. Yürüttüğü iş sırasında geçirdiği kaza iş kazası sayılır (5510 m.13/1-b). Ancak dikkat edilmesi gereken üç nokta vardır:
Mesai saatleri, izinler, çalışma bölgesi ve talimatlar platform tarafından belirleniyorsa ilişki iş sözleşmesine dönüşebilir. Bir ilk derece mahkemesi bu özelliklere bakarak esnaf kurye ilişkisini hizmet sözleşmesi saymış ve uyuşmazlığı iş mahkemesine bırakmıştır. Bu karar, Ankara Barosu Dergisi’nin 2026/1 sayısındaki bir makalede aktarılıyor. Yargıtay’ın bu konuda yerleşik bir kararı henüz bulunmuyor; her dosya kendi delilleriyle değerlendirilir.
Sigortasız çalıştırılmak, kazanın iş kazası sayılmasını engellemez. SGK bu durumda gelir ve ödenekleri öder ve yaptığı masrafları işverene ödetir (5510 m.23).
Kurye önce çalıştığını kanıtlamalıdır. Bunun yolu hizmet tespit davası ile birlikte iş kazasının tespitini istemektir. Hizmet tespiti, çalışmanın geçtiği yılın sonundan itibaren beş yıl içinde istenmelidir (5510 m.86).
İşveren, işçinin sağlığını ve güvenliğini korumak için gereken her türlü önlemi almak zorundadır (Türk Borçlar Kanunu m.417; 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m.4). Karşı sürücünün kusurlu olması, işverenin de kusurlu olmasını engellemez.
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, bir trafik-iş kazasında kusuru belirlemek için şu soruların araştırılmasını istedi (E.2020/11687, K.2021/4203, 30.03.2021):
Daire, kusurun trafik ve iş güvenliği uzmanlarından oluşan üç kişilik bir bilirkişi heyetiyle belirlenmesini istedi. Ceza dosyasındaki ve SGK rücu dosyasındaki kusur raporlarının da getirtilmesi gerektiğini belirtti.
Kurye dosyalarında bu soruların karşılığı genellikle şu noktalardır:
Sipariş saatleri, rota ve teslim süreleri gibi uygulama kayıtları bu soruların en güçlü delilidir. Kazadan sonra bu kayıtların saklanmasını yazılı olarak isteyin.
Motosiklet sürücüsünün ve yolcusunun kask takması zorunludur (Karayolları Trafik Kanunu m.78/1-b). Kask takmamak kazaya sebep olmaz, ama zararın artmasına katkıda bulunabilir. Bu yüzden tazminattan indirim ancak kask takılmaması yaralanmayı artırdıysa yapılır.
Baş ve yüz yaralanmalarında indirim gündeme gelir. Bacak, omuz veya kol yaralanmasında kask takılmaması indirim gerekçesi olmaz. Yargıtay’ın bu ayrımı yaptığı kararları ve indirimlerin hangi sırayla uygulandığını maluliyet tazminatı hesaplama yazımızda anlattık.
Bordrolu kuryede kaskı vermek ve kullanımını denetlemek işverenin görevidir. Kask vermeyen veya kullanımını denetlemeyen işveren de kusurlu sayılabilir.
Kurye bir yayaya veya başka bir araca çarptıysa, zarar görenin tazminatını önce kuryenin kullandığı motosikletin trafik sigortası öder. Sonrası, motosikletin kime ait olduğuna ve kuryenin statüsüne göre değişir:
Trafik sigortası şirketi; ehliyetsizlik, alkol veya olay yerini terk gibi hâllerde ödediğini sigortalısından geri isteyebilir. Bu konu trafik sigortası rücu davası yazımızda. Karşı aracın kasko şirketinin talebi için kasko rücu davası, kazayı iş kazası sayan SGK’nın kusurlu sürücüye yönelttiği talep için trafik kazasında SGK rücu davası yazımıza bakın.
Kazada biri yaralandıysa kurye hakkında ceza soruşturması da açılır. Bu süreci trafik kazasında taksirle yaralama yazımızda anlattık.
Kurye kazasında deliller hızla kaybolur. İlk günlerde şunları yapın:
Kime karşı | Nerede | Arabuluculuk | Zamanaşımı |
|---|---|---|---|
İşveren (iş kazası tazminatı) | İş mahkemesi (7036 m.5) | Dava şartı değil (7036 m.3) | 10 yıl (TBK m.146) |
Karşı sürücü, işleten ve trafik sigortası | Sigortacıya yazılı başvurudan sonra dava ya da Sigorta Tahkim Komisyonu | Sigorta şirketine karşı ticari davada dava şartı | 2 yıl / her halde 10 yıl; suç oluşturan kazada daha uzun ceza zamanaşımı (KTK m.109) |
Hepsi aynı davada: Kaza iş kazasıysa işveren, karşı sürücü, aracın işleteni ve sigortacılar uygulamada aynı davada, iş mahkemesinde dava ediliyor. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi de bu dosyaları esastan inceliyor. İki örnek:
Zamanaşımına dikkat: İşverene karşı süre 10 yıldır. Karşı sürücüye ve sigortasına karşı ise kural olarak zararı ve sorumluyu öğrenmeden itibaren 2 yıldır. Kuryenin yaralandığı kazada olay taksirle yaralama suçu olduğundan genellikle daha uzun olan ceza zamanaşımı (8 yıl) uygulanır. Hangi sürenin geçerli olduğu dosyaya göre değiştiği için iki yol birlikte ve erkenden takip edilmelidir.
Platformun adı değil, kuryenin statüsü belirleyicidir. Kurye platformun ya da bir kurye firmasının bordrolu çalışanıysa kaza iş kazasıdır. Bu durumda işveren, koşulları varsa asıl işveren olarak platform da sorumluluk taşıyabilir. Esnaf kuryeyse kaza yine iş kazası sayılır, ama SGK bildirimini kurye kendisi yapar ve platformun sorumluluğu fiili çalışma ilişkisine göre değerlendirilir.
İşverenin sağladığı servisle veya şirket aracıyla gidiliyorsa evet. Kendi aracıyla, toplu taşımayla ya da yürüyerek gidiliyorsa kural olarak hayır. Bu durumda tazminat karşı sürücüden ve trafik sigortasından istenir.
Şirket aracıyla işe gidip gelirken ya da görev sırasında olduysa evet. Mesai dışında özel iş için yapılan yolculukta kural olarak hayır.
Hayır. İş kazası için sigortalının bedenen veya ruhen zarar görmesi gerekir. Kanun, zararın kazadan hemen sonra ya da sonradan ortaya çıkmasını yeterli sayar. Kazadan günler sonra ortaya çıkan bir boyun yaralanması da bu yüzden iş kazası olarak bildirilebilir (5510 m.13).
Gelir, maluliyet oranı, yaş ve kusur oranı esas alınarak hesaplanır. Hesabın adım adım örneği, kusurlu motosiklet sürücüsü örneği dahil, maluliyet tazminatı hesaplama yazımızda.
Mevzuat
Yargıtay kararları
Kaynak makale: Sena Demir, Esnaf Kuryelerin Hukuki Statüsü , Ankara Barosu Dergisi, 2026/1.
Kurye veya motosiklet kazasında hem karşı tarafın sigortasına hem işverene karşı haklarınızı birlikte değerlendirmek gerekir; süreler ve deliller ilk haftalarda belirlenir. İstanbul’da bu dosyalarda trafik kazası tazminat avukatı ve iş kazası avukatı olarak hukuki destek veriyoruz.
Av. Mehmet Emin Kurşun, İstanbul’da trafik kazası, kasko ve sigorta uyuşmazlıklarında avukatlık yapan, kendi hukuk bürosunu yürüten bir avukattır. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunudur. Sigorta başvurularını, Sigorta Tahkim Komisyonu ve tazminat davası süreçlerini yürütür.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. Kuryenin hangi sigortadan ve kimden ne isteyebileceği, kazanın ve çalışma ilişkisinin somut özelliklerine göre ayrıca değerlendirilir.