Mirasçılıktan çıkarılan kişi, mirasbırakanın yaptığı çıkarma işlemine itiraz edebilir. Türk Medeni Kanunu'nun 512. maddesine göre mirasçılıktan çıkarılan kişi, çıkarma sebebinin gerçekte bulunmadığını, yeterli olmadığını veya vasiyetnamede çıkarma sebebinin belirtilmediğini ileri sürebilir. Somut olayın özelliklerine göre iptal veya tenkis davası açılması mümkündür.
Mirastan çıkarma işleminin geçerli olabilmesi için kanunda belirtilen şartların bulunması ve çıkarma sebebinin ölüme bağlı tasarrufta belirtilmesi gerekir. Çıkarma sebebinin varlığının ispatı ise kural olarak çıkarmadan yararlanan mirasçıya veya vasiyet alacaklısına aittir. Avukat Mehmet Kurşun, vasiyetname ve mirasçılık belgelerini inceleyerek itirazın iptal veya tenkis davası yoluyla ileri sürülmesi konusunda hukuki değerlendirme yapabilir.
Mirasçılıktan Çıkarma Nedir?
Mirasçılıktan çıkarma, mirasbırakanın saklı paylı bir mirasçısını kanunda belirtilen sebeplerin bulunması hâlinde miras hakkından mahrum bırakmasına yönelik ölüme bağlı tasarruftur. Türk Medeni Kanunu'nun 510. maddesinde iki temel çıkarma sebebi düzenlenmiştir.
- Mirasçının mirasbırakana veya mirasbırakanın yakınlarından birine karşı ağır bir suç işlemesi,
- Mirasçının mirasbırakana veya ailesi üyelerine karşı aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemesi.
Bu şartların bulunmadığı durumlarda yapılan mirasçılıktan çıkarma işlemi hukuki uyuşmazlığa konu olabilir. Miras hukukundan doğan diğer uyuşmazlıklarda olduğu gibi bu konudaki hukuki değerlendirmeler de miras hukuku kapsamında ele alınabilir.
Mirasçılıktan Çıkarma Kararına İtiraz Edilebilir mi?
Evet. Mirasçılıktan çıkarılan kişi, çıkarma işleminin geçersiz olduğunu düşünüyorsa dava yoluyla itiraz edebilir. Özellikle vasiyetnamede çıkarma sebebinin hiç belirtilmemesi, belirtilen sebebin kanundaki şartları karşılamaması veya çıkarma sebebinin gerçekte bulunmaması itiraz konusu yapılabilir.
Türk Medeni Kanunu'nun 512. maddesi uyarınca çıkarma sebebinin varlığını ispat yükü, çıkarmadan yararlanan mirasçıya veya vasiyet alacaklısına aittir.
Mirastan Çıkarma Sebebi Vasiyetnamede Yazılmalı mı?
Evet. Mirasçılıktan çıkarma, mirasbırakanın çıkarma sebebini ölüme bağlı tasarrufunda belirtmesi hâlinde geçerlidir. Bu nedenle yalnızca mirasçının mirastan çıkarıldığının yazılması, kanunda aranan diğer şartlar bakımından tek başına yeterli olmayabilir.
Çıkarma sebebinin açıkça belirtilmemesi veya belirtilen sebebin kanuni şartları karşılamaması hâlinde mirasçının saklı payına ilişkin hakları gündeme gelebilir.
Mirasçılıktan Çıkarma Sebebi İspatlanamazsa Ne Olur?
Çıkarma sebebinin varlığı ispatlanamazsa mirasçılıktan çıkarma işlemi, Türk Medeni Kanunu'nun 512. maddesinde öngörülen sonuçlara tabi olur. Kural olarak tasarruf, mirasçının saklı payı dışında yerine getirilebilir.
Yargıtay uygulamasında da çıkarma sebebinin ispatlanamadığı durumlarda mirasçının saklı payını talep edebilmesinin ve uyuşmazlığın tenkis hükümleri çerçevesinde değerlendirilmesinin mümkün olduğu kabul edilmektedir.
Mirastan Çıkarma İçin Hangi Durumlara İtiraz Edilebilir?
Mirasçılıktan çıkarılan kişi, somut olayın özelliklerine göre birden fazla hukuki nedene dayanabilir. İtirazın hangi dava yoluyla yapılacağı, çıkarma işleminin neden geçersiz olduğu ve mirasbırakanın tasarrufunun diğer bölümleri dikkate alınarak belirlenmelidir.
- Çıkarma sebebinin vasiyetnamede belirtilmemesi,
- Belirtilen sebebin kanunda öngörülen şartları taşımaması,
- Çıkarma sebebinin gerçekte bulunmaması,
- Çıkarma sebebinin ispatlanamaması,
- Vasiyetnamenin şekil şartlarına aykırı olması,
- Mirasbırakanın vasiyetname yapma ehliyetinin bulunmaması,
- İrade sakatlığı gibi genel iptal sebeplerinin bulunması.
İptal Davası mı, Tenkis Davası mı Açılır?
Mirasçılıktan çıkarma işlemine karşı hangi davanın açılacağı, ileri sürülen hukuki nedene göre değişir. Mirasbırakanın ölüme bağlı tasarrufunun geçersiz olduğu ileri sürülüyorsa iptal davası; çıkarma işleminin saklı payı ihlal ettiği ve tasarrufun bu ölçüde sınırlandırılması gerektiği durumlarda ise tenkis davası gündeme gelebilir.
Yargıtay, mirasçılıktan çıkarılan kişinin şartlara göre iptal veya tenkis davası açabileceğini kabul etmektedir. İptal davasının kabulü hâlinde mirasçının miras hakkının tamamı bakımından sonuç doğabilirken, tenkis davasında saklı payın korunması söz konusu olur.
Mirasçılıktan Çıkarma Davasında İspat Yükü Kime Aittir?
Mirasçılıktan çıkarılan kişi, çıkarma sebebine itiraz ettiğinde belirtilen çıkarma sebebinin varlığını ispat yükü, çıkarmadan yararlanan mirasçıya veya vasiyet alacaklısına aittir. Bu düzenleme TMK m. 512'de açıkça belirtilmiştir.
Örneğin vasiyetnamede mirasçının aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmediği ileri sürülmüşse, bu iddianın somut delillerle ortaya konulması gerekir.
Mirasçılıktan Çıkarma Davası Kime Karşı Açılır?
Mirasçılıktan çıkarmaya ilişkin iptal veya tenkis davasında doğru tarafların gösterilmesi önemlidir. Güncel Yargıtay uygulamasında, mirasçılıktan çıkarma nedeniyle açılan iptal davasının çıkarmadan yararlanan mirasçılara karşı yöneltilmesi gerektiği belirtilmektedir.
Bu nedenle dava açılmadan önce vasiyetnamenin içeriği, mirasçıların durumu ve çıkarma işleminden kimlerin yararlandığı belirlenmelidir.
Mirasçılıktan Çıkarma Davası Hangi Mahkemede Açılır?
Mirasçılıktan çıkarma nedeniyle ortaya çıkan çekişmeli uyuşmazlıklar uygulamada Asliye Hukuk Mahkemesinde görülmektedir. Yargıtay da mirasçılıktan çıkarmanın mirasçılık sıfatına ve miras payına etkisinin çekişmeli olarak Asliye Hukuk Mahkemesinde değerlendirilmesi gerektiğini kabul etmektedir.
Yetkili mahkemenin belirlenmesinde ise mirasbırakanın son yerleşim yeri ve miras uyuşmazlıklarına ilişkin özel yetki kuralları dikkate alınmalıdır.
Mirasçılıktan Çıkarma İtirazında Hangi Belgeler Kullanılır?
Dava sırasında mirasçılıktan çıkarma işleminin geçerliliğini ve çıkarma sebebinin gerçek olup olmadığını ortaya koyan deliller kullanılabilir. Hangi delillerin sunulacağı somut olayın niteliğine göre değişir. Avukat Mehmet Kurşun, çıkarma sebebinin gerçekliğine ilişkin delillerin hukuka uygun biçimde belirlenmesi ve sunulması sürecinde destek sağlayabilir.
- Vasiyetname veya diğer ölüme bağlı tasarruf,
- Mirasçılık belgesi,
- Tanık beyanları,
- Yazışmalar ve mesaj kayıtları,
- Ceza soruşturması veya dava dosyaları,
- Sağlık ve bakım durumunu gösteren belgeler,
- Aile hukukundan doğan yükümlülüklerle ilgili belgeler,
- Diğer hukuka uygun deliller.
Mirasçılıktan Çıkarma İtirazında Süre Var mı?
İtirazın hangi hukuki yolla yapılacağına göre uygulanacak süre ve zamanaşımı kuralları değişebilir. Özellikle iptal ve tenkis davalarının süreleri aynı değildir.
Bu nedenle vasiyetnamenin açılması, mirasbırakanın ölüm tarihi ve uyuşmazlığın hukuki niteliği dikkate alınarak dava süresinin ayrıca değerlendirilmesi gerekir. Somut olayda sürelerin kaçırılması hak kaybına neden olabileceğinden dava açılmadan önce hukuki durumun incelenmesi önemlidir. Avukat Mehmet Kurşun, vasiyetnamenin açılma tarihi ve talebin niteliğine göre uygulanabilecek süreleri somut olay özelinde değerlendirebilir.
Mirasçılıktan Çıkarma ile Tenkis Arasındaki Fark
Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Vasiyetnamede çıkarma sebebinin açıkça belirtilip belirtilmediği kontrol edilmelidir.
- Belirtilen sebebin TMK m. 510'da öngörülen şartları taşıyıp taşımadığı incelenmelidir.
- Çıkarma sebebinin ispat yükünün karşı tarafta olduğu unutulmamalıdır.
- İptal ve tenkis davaları birbirinden ayrılmalıdır.
- Davada doğru kişilere karşı husumet yöneltilmelidir.
- İlgili dava süreleri ve zamanaşımı hükümleri ayrıca değerlendirilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Mirasçılıktan çıkarma kararına itiraz edilebilir mi?
Evet. Mirasçılıktan çıkarılan kişi, şartlara göre iptal veya tenkis davası açarak çıkarma işlemine itiraz edebilir.
Çıkarma sebebini kim ispatlar?
Çıkarma sebebinin varlığını, kural olarak çıkarmadan yararlanan mirasçı veya vasiyet alacaklısı ispatlar.
Çıkarma sebebi vasiyetnamede yazmıyorsa ne olur?
TMK m. 512 uyarınca çıkarma geçerli olmaz; tasarrufun saklı pay dışında kalan kısmına ilişkin sonuçlar ayrıca değerlendirilir.
Mirasçılıktan çıkarma davası hangi mahkemede açılır?
Çekişmeli mirasçılıktan çıkarma uyuşmazlıkları Asliye Hukuk Mahkemesinde görülür.

