Av. Mehmet Emin Kurşun · Son güncelleme: 30 Ekim 2026
Trafik kazasında bir kişinin ölümüne neden olan sürücü, taksirle öldürme suçundan (TCK m.85) 2 yıldan 6 yıla kadar hapis cezası alır. Birden fazla kişi öldüyse ya da ölümle birlikte yaralanan da varsa ceza 2 yıldan 15 yıla kadardır ve dava ağır ceza mahkemesinde görülür. Sürücü bilinçli taksirle hareket ettiyse (örneğin hız sınırının iki katından fazla hız veya 1,00 promilin üzerinde alkol) ceza üçte birden yarıya kadar artırılır; bazı ağır olaylarda Yargıtay olası kastla öldürmeden 15-20 yıl hapis verilmesini kabul etmiştir. Suç şikayete bağlı değildir ve uzlaştırma yoktur; ailenin vazgeçmesi davayı düşürmez. Basit taksirde hapis cezası süresi ne olursa olsun adli para cezasına çevrilebilir, bilinçli taksirde çevrilemez. Şubat 2026’dan bu yana olay yerinden kaçan sürücü ayrıca 1-3 yıl hapis ve 2 yıl ehliyet geri alınmasıyla karşılaşır.
Ölümlü kazaların çoğunda sürücünün öldürme kastı yoktur; dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranarak öngörülebilir bir sonuca neden olmuştur. Bu yüzden suç kural olarak taksirle öldürmedir. Cezayı belirleyen ilk soru, sürücünün sonucu öngörüp öngörmediği ve öngördüyse buna nasıl yaklaştığıdır.
Durum | Anlamı | Sonuç |
|---|---|---|
Basit taksir | Sonucu öngörmemiş ama öngörebilirdi (dikkatsizlik, şerit ihlali, takip mesafesi) | TCK m.85: 2-6 yıl veya 2-15 yıl |
Bilinçli taksir | Sonucu öngörmüş, gerçekleşmeyeceğine güvenmiş | Ceza üçte birden yarıya kadar artar (TCK m.22/3); paraya çevrilemez |
Olası kast | Sonucu öngörmüş ve “olursa olsun” diyerek kabullenmiş | Kasten öldürme (TCK m.81, 21/2): 15-20 yıl |
Basit taksir ile bilinçli taksir arasındaki fark cezayı ve paraya çevirme imkânını; bilinçli taksir ile olası kast arasındaki fark ise cezanın 15-20 yıla çıkıp çıkmayacağını belirler. Bu nedenle hız ve alkol tespitlerinin dayanağı (fren izi, kamera kaydı, kan alınma saati) savunmanın da katılanın da ilk inceleyeceği noktadır.
Durum | Ceza | Görevli mahkeme |
|---|---|---|
Bir kişinin ölümü (TCK m.85/1) | 2-6 yıl hapis | Asliye ceza |
Birden fazla ölüm ya da ölümle birlikte yaralanma (m.85/2) | 2-15 yıl hapis | Ağır ceza |
Bilinçli taksir (m.22/3) | Bu cezalar üçte birden yarıya kadar artırılır | Aynı |
Olası kast (m.81, 21/2) | 15-20 yıl hapis | Ağır ceza |
Olay yerinden kaçma (KTK m.81/3) | Ayrıca 1-3 yıl hapis ve 2 yıl ehliyet geri alma | Ayrı suç |
TCK m.85’teki cezalar 2025-2026 değişikliklerinden etkilenmedi; Aralık 2025’teki 7571 sayılı Kanun yalnızca taksirle yaralamanın cezalarını artırdı. Olay yerinden kaçmanın suç olarak düzenlenmesi ise 27 Şubat 2026’da yürürlüğe giren 7574 sayılı Kanunla geldi.
Taksirli suçta ceza, sürücünün kusuruna göre belirlenir; kazaya birden fazla kişinin kusuru karışmışsa herkes kendi kusurundan sorumlu olur (TCK m.22/4-5). Kusursuz sürücü beraat eder. Asli kusur kazanın asıl sebebini, tali kusur kazaya katkıyı ifade eder; “%25, %50” gibi oranlar daha çok tazminat dosyalarında kullanılır, ceza dosyasında bilirkişi çoğunlukla asli ve tali kusur olarak değerlendirir.
Kusur raporu cezanın hem varlığını hem miktarını belirlediği için rapora süresinde ve somut gerekçelerle itiraz edilmelidir; itiraz yolları kaza tespit tutanağına ve kusur oranına itiraz yazımızda.
Senaryo | Hesap | Sonuç |
|---|---|---|
Basit taksir, alt sınır, takdiri indirim | 2 yıl – 1/6 (TCK m.62) | 1 yıl 8 ay |
Bilinçli taksir, en az artırım, takdiri indirim | 2 yıl + 1/3 = 2 yıl 8 ay; – 1/6 | 2 yıl 2 ay 20 gün |
Bilinçli taksir, en çok artırım, takdiri indirim | 2 yıl + 1/2 = 3 yıl; – 1/6 | 2 yıl 6 ay |
Hakim, temel cezayı kusurun ağırlığına, ölü ve yaralı sayısına göre alt sınırın üzerinde de belirleyebilir (TCK m.61). Tablodan da görüldüğü gibi bilinçli taksirde ceza kural olarak 2 yılın altına inmediği için hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve erteleme imkânı kapanır.
Taksirle öldürmenin üst sınırı 6 yıl (birden fazla ölümde 15 yıl) olduğundan kanunda tutuklama yasağı yoktur. Ancak tutuklama için kuvvetli suç şüphesinin yanında kaçma veya delil karartma şüphesi gibi bir tutuklama nedeni gerekir; hakim önce adli kontrolün yetip yetmeyeceğini değerlendirmek zorundadır (CMK m.100, 101). Olay yerinden kaçan, alkol veya uyuşturucu etkisinde araç kullanan ya da birden fazla kişinin ölümüne yol açan sürücüde tutuklama ihtimali artar. Olay yerinde kalıp yardım eden, teste katılan ve adresi belli sürücü için yurt dışına çıkış yasağı, imza yükümlülüğü ya da araç kullanamama ve sürücü belgesini teslim gibi adli kontrol tedbirleri gündeme gelir (CMK m.109/3).
Seçenek | Ölümlü kazada şartı |
|---|---|
Adli para cezasına çevirme | Basit taksirde hapis cezası uzun süreli olsa da çevrilebilir; bilinçli taksirde çevrilemez (TCK m.50/4). Hakim çevirmek zorunda değildir. Bir gün karşılığı 100-500 TL olduğundan 2 yıl hapis (730 gün) en az 73.000 TL’ye karşılık gelir. |
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) | Ceza 2 yıl veya daha az, daha önce kasıtlı suçtan mahkûmiyet yok, zarar giderilmiş; 5 yıl denetim. 31 Temmuz 2026’dan bu yana zararın denetim süresince aylık taksitle ödenmesi koşuluyla da verilebiliyor ve karara karşı istinaf yolu açık (CMK m.231, 7589 sayılı Kanun ile değişik). |
Erteleme | Ceza 2 yıl veya daha az (TCK m.51). |
Hak yoksunlukları | TCK m.53/1’deki hak yoksunlukları taksirli suçlarda uygulanmaz; Yargıtay bu yöndeki hükmü kaldırdı (12. CD, E.2024/3275, K.2024/8123). |
Tek ölümlü ve basit taksirli kazalarda ceza çoğu zaman alt sınıra yakın belirlendiği için bu seçenekler gerçekçidir. Bilinçli taksir, birden fazla ölüm, kaçma veya alkol varsa hapis cezasının infazı gündeme gelir. HAGB, erteleme ve adli para cezasının genel kuralları ceza hukuku sayfamızda.
Kural olarak cezanın yarısı infaz edildikten sonra koşullu salıverilme mümkündür; koşullu salıverilmeye bir yıl kalan ve diğer şartları taşıyan hükümlü denetimli serbestlikten yararlanabilir (5275 sayılı Kanun m.105/A, 107). Örneğin 3 yıl hapiste koşullu salıverilme 1 yıl 6 ay sonra, denetimli serbestlik ise bundan bir yıl önce gündeme gelir; tutuklulukta geçen süre cezadan düşülür. Kesin süre suç tarihine, hükümlünün iyi hâline ve varsa diğer cezalarına göre ayrıca hesaplanmalıdır.
Taksirle işlenen suçun sonucu yalnızca failin kişisel ve ailevi durumu bakımından cezayı gereksiz kılacak derecede mağduriyete yol açmışsa ceza verilmez; bilinçli taksirde ise ceza yarıdan altıda bire kadar indirilebilir (TCK m.22/6). Ceza Genel Kurulu bu hükmün üç şartını şöyle sıralıyor: sürücünün kendisinin ağır mağduriyeti, ölenle aile bağı ve olaydan aile dışından kimsenin doğrudan zarar görmemiş olması. Anne ve babasının öldüğü kazada karşı araçtaki iki kişi de yaralanıp şikayetçi olduğu için hüküm uygulanmadı (CGK, E.2017/636, K.2018/431, 16.10.2018).
Kanun aileyi tanımlamaz; eş, anne-baba ve çocuklar kapsamda kabul edilir, diğer yakınlar olayın özelliğine göre değerlendirilir. Bu hüküm uygulanamasa bile ailevi mağduriyet temel cezanın belirlenmesinde dikkate alınır.
Aracın sahibi olmak tek başına ceza sorumluluğu doğurmaz; araç sahibi işleten olarak tazminattan sorumludur. Ceza sorumluluğu için araç sahibinin kendi kusurlu davranışı ile ölüm arasında bağ kurulmalıdır. Ceza Genel Kurulu, aracı ehliyetsiz bir kişiye kullandıran ve yerleşim yerinde aşırı hızı engellemeyen taksi sürücüsünü tali kusurla taksirle öldürmeden sorumlu tuttu (E.2014/9-790, K.2015/146, 05.05.2015; oy çokluğuyla). Ehliyetsiz kişiye araç kullandırmak ayrıca idari para cezası gerektirir.
Evet; taksirle öldürmenin kanundaki yaptırımı hapis cezasıdır. Ancak basit taksirde hapis cezası adli para cezasına çevrilebilir, ceza 2 yılı geçmezse hükmün açıklanmasının geri bırakılması veya erteleme mümkündür.
Birden fazla kişinin öldüğü veya ölümle birlikte yaralanmanın da olduğu kazalarda ceza 2 yıldan 15 yıla kadardır ve dava ağır ceza mahkemesinde görülür. Bilinçli taksirde artırım yapılır; yukarıdaki İstanbul örneğinde ceza 12 yıl oldu.
Ehliyetsiz araç kullanmak tek başına bilinçli taksir sayılmaz; ceza yine kusura göre TCK m.85’ten belirlenir ve ehliyetsizlik ayrıca idari para cezası gerektirir. Alkol veya aşırı hızla birleştiğinde bilinçli taksir kabul edilebilir. Ehliyeti olmayan sürücü hakkında ehliyet geri alma tedbiri uygulanamaz.
Sürücünün kusuru varsa evet. Yayanın kusuru (örneğin yaya geçidi dışından veya kırmızı ışıkta geçmesi) sürücünün cezasını azaltır; kaza tamamen yayanın kusurundan kaynaklanmışsa sürücü beraat eder.
Dava zamanaşımı 15 yıldır (TCK m.66/1-d). Şikayet süresi yoktur, çünkü suç şikayete bağlı değildir.
Hukukta “kan parası” adında bir kalem yoktur; ailenin isteyebileceği, destekten yoksun kalma tazminatı, cenaze giderleri ve manevi tazminattır. Destekten yoksun kalma tazminatı ölenin geliri, yaşı, aile durumu ve kusur oranına göre hesaplanır; hesap yöntemi yukarıda bağlantısını verdiğimiz yazımızda. Manevi tazminatın nasıl belirlendiği ve Yargıtay’ın onadığı tutarlar trafik kazasında manevi tazminat yazımızda anlatılmıştır.
Av. Mehmet Emin Kurşun, İstanbul’da trafik kazası, kasko ve sigorta uyuşmazlıklarında avukatlık yapan, kendi hukuk bürosunu yürüten bir avukattır. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunudur. Sigorta başvurularını, Sigorta Tahkim Komisyonu ve tazminat davası süreçlerini yürütür.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. Ceza miktarı kusur raporuna, olayın özelliklerine ve kaza tarihinde yürürlükte olan kanuna göre değişir.