Av. Mehmet Emin Kurşun · Son güncelleme: 30 Ekim 2026
Kazada aracınız pert (ağır hasarlı) sayıldıysa, kaza tarihindeki piyasa rayiç değeri tazmin edilir. Hurda araç (sovtaj) sizde kalırsa rayiçten sovtaj bedeli düşülür; hurdayı sigortaya bırakırsanız rayiç bedelin tamamı ödenir ve araç trafikten çekilerek sigortaya devredilir. Hangi seçeneği kullanacağınıza siz karar verirsiniz; Yargıtay, sigortalıya sorulmadan sovtaj düşülmesini bozdu. Kusursuzsanız karşı aracın trafik sigortası 2026’da otomobiller için araç başına en fazla 400.000 TL öder; aşan kısım karşı tarafın İMM sigortasından, sürücüsünden ve işleteninden ya da kendi kaskonuzdan istenir. Pert araçta ayrıca değer kaybı istenmez, ama araçtan yoksun kalınan süre için mahrumiyet bedeli istenebilir. Sigortanın belirlediği rayiç düşük veya sovtaj yüksekse fark için Sigorta Tahkim Komisyonu’na ya da mahkemeye gidilebilir.
Pert (tam hasar veya ağır hasar), aracın onarımının teknik olarak mümkün olmadığı ya da onarım masrafının aracın değerine göre ekonomik olmadığı durumdur. Kanunda sabit bir yüzde yoktur. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, onarım bedeli aracın kaza tarihindeki rayiç değerini aşıyor ve bilirkişi onarımın mümkün olmadığını tespit ediyorsa aracın tam hasara uğramış sayılacağını belirtmiştir (E.2022/4647, K.2023/10507, 10.10.2023). Uygulamada onarım bedelinin rayiç değerin yarısını veya üçte ikisini aştığı dosyalarda da pert kararı verilebiliyor; kasko poliçelerinde bu oran özel şartlarla belirlenmiş olabilir.
Pert kararını eksper değil, eksper raporuna dayanarak sigorta şirketi verir. Bu nedenle itiraz, hem eksper raporundaki rakamlara hem de şirketin kararına yönelir. Hava yastığının açılması tek başına pert sonucunu doğurmaz; şasi, motor veya şanzıman hasarı, yangın ve sel gibi ağır hasarlar pert kararını güçlendirir.
Belge | Anlamı | Araç yeniden trafiğe çıkabilir mi? |
|---|---|---|
“Trafikten çekilmiştir” kaşeli tescil belgesi | Araç geçici olarak trafikten çekilir | Evet; onarılıp muayeneden geçerse yeniden tescil edilebilir |
Hurda belgesi | Araç kalıcı olarak hurdaya ayrılır | Hayır |
1 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren Trafik Sigortası Genel Şartları’na göre ağır hasarlı araçlar için “trafikten çekilmiştir” kaşeli tescil belgesi sigortacıya verilmeden tazminat ödenmez. Amaç, ağır hasarlı aracın belgesiz onarılıp trafiğe çıkarılmasını önlemektir. Pert sayılan araç onarılıp yeniden trafiğe çıksa bile sigorta ve tescil kayıtlarında ağır hasarlı olarak görünür; bu kayıt, aracın sonraki satış değerini belirgin biçimde düşürür.
Kaza tarihine yakın ilanların ekran görüntülerini tarihleriyle saklamak, rayiç itirazında en güçlü delillerden biridir.
Kimden | Ne kadar | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
Karşı tarafın trafik sigortası | Karşı tarafın kusuru oranında rayiç (hurda sizde kalırsa eksi sovtaj); 2026’da otomobil için araç başı en fazla 400.000 TL, kaza başı 800.000 TL | Yazılı başvuru; ödeme belgeler tamamlandıktan sonra 8 iş günü (KTK m.99) |
Kendi kaskonuz | Poliçe şartlarına göre rayiç, muafiyetler düşülür; kusur aranmaz | Tazminat ihbar ve belgelerden sonra 45 gün içinde muaccel olur (TTK m.1427); kasko daha sonra karşı tarafa rücu eder |
Karşı tarafın İMM sigortası | Trafik sigortası limitini aşan kısım, İMM limitine kadar | Poliçenin varlığı sigorta şirketinden sorulur |
Karşı tarafın sürücüsü ve işleteni | Limitleri aşan kalan zarar | Tahsilat kişinin malvarlığına bağlıdır |
Rayiç değeri yüksek araçlarda 400.000 TL’lik trafik sigortası limiti çoğu zaman yetmez. Kaskonuz varsa önce kaskoya başvurmak genellikle daha hızlıdır; kaskonun ödemediği muafiyet ve diğer zararlar ise karşı taraftan istenir. Kasko pert dosyasını reddederse veya eksik öderse izlenecek yol kasko ödemiyorsa ne yapılır yazımızda anlatılıyor. Karşı araç sigortasız veya kaçmışsa Güvence Hesabı araç hasarını ödemez. Bu durumda neyin ödendiği Güvence Hesabı başvurusu yazımızda anlatılıyor.
Sovtaj, pert aracın hasarlı haliyle satılabileceği bedeldir. Sigorta şirketi bu bedeli çoğunlukla sovtaj firmalarından çevrimiçi ihaleyle teklif toplayarak belirler ve araç sahibine iki seçenek sunar. Seçim araç sahibine aittir: Yargıtay, sigortalının tercihi sorulmadan rayiçten 45.000 TL sovtaj düşen tahkim kararını bozdu (4. HD, E.2024/13750, K.2025/32, 06.01.2025).
Hurdayı sigortaya devretmek | Hurdayı elinizde tutmak | |
|---|---|---|
Size ödenen | Rayiç bedelin tamamı (kaskoda poliçe muafiyetleri, trafik sigortasında kusur oranı ve limit ayrıca uygulanır) | Rayiç eksi sovtaj bedeli |
Araç | Mülkiyeti sigorta şirketine, oradan sovtaj alıcısına geçer | Sizde kalır; satabilir veya onarabilirsiniz |
Belge ve teslim | Araç trafikten çekilir, rehin ve haciz gibi kayıtlardan arındırılarak teslim edilir; tazminat bu şartla hükme bağlanır (4. HD, E.2023/5134, K.2025/3306, 26.02.2025) | Yargıtay, sovtaj rayiçten düşüldüğünde belge aranmayacağını kabul etti; trafik sigortası dosyasında tahkim kararındaki belge şartı hükümden çıkarıldı (4. HD, E.2024/9287, K.2025/13535, 02.10.2025; kaskoda E.2022/16302, K.2024/13865, 26.12.2024) |
Kimin için uygun | Sovtaj yüksek gösterildiyse ya da hurdayla uğraşmak istemiyorsanız | Aracı onaracaksanız veya hurdayı sovtaj bedelinden yüksek fiyata satabilecekseniz |
Bu kararlar 1 Temmuz 2026’dan önceki kazalara ilişkindir. Bu tarihten sonraki kazalarda trafik sigortası Genel Şartları ağır hasarlı araçta ödemeyi kaşeli tescil belgesine bağladığı için, hurda sizde kalsa bile sigorta şirketi belgeyi isteyebilir. Yeni kuralın hurdası sahibinde kalan araçlara nasıl uygulanacağını yargı kararları netleştirecek.
Sovtaj ne kadar yüksek gösterilirse, hurda sizde kaldığında elinize geçen fark o kadar küçülür. Bu yüzden sovtaj da rayiç kadar denetlenmelidir. İhaledeki en yüksek teklif mahkemeyi bağlamaz; uyuşmazlıkta sovtajı bilirkişi, aracın hasarlı haliyle piyasadaki satış değerine göre belirler. Yargıtay’ın onadığı bir kasko dosyasında mahkemenin atadığı bilirkişi rayici 60.000 TL, sovtajı 13.000 TL olarak belirlemiş ve sovtaj rayiçten düşülmüştü (4. HD, E.2022/839, K.2024/2506, 06.03.2024).
Sigorta şirketinin belirlediği rayiç veya sovtaj rakamını kabul etmek zorunda değilsiniz. İtiraz genellikle şu sırayla ilerler:
Sigorta şirketi ödemeden önce “pert total mutabakatnamesi” imzalatır. İmzayı “fazlaya ilişkin haklarım saklıdır” kaydıyla atarsanız ödemeyi alıp farkı yine isteyebilirsiniz. Yargıtay’ın onadığı bir kasko dosyasında rayiç 285.000 TL, sovtaj 211.900 TL gösterilmiş ve sigortalıya 73.100 TL ödenmişti. Mutabakatı haklarını saklı tutarak imzalayan sigortalıya, bilirkişi raporuna dayanılarak 157.000 TL daha ödenmesine karar verildi (4. HD, E.2025/5501, K.2025/8818, 29.05.2025). Kayıtsız imzalanan mutabakat ise aleyhinize kullanılabilir: yukarıda andığımız %25 muafiyetli dosyada ihtirazi kayıt konulmadan imzalanan mutabakat da gerekçede yer aldı (4. HD, E.2023/13098, K.2024/2526).
Pert araçta rayiç bedelin tamamı esas alındığı için ayrıca değer kaybı istenmez; değer kaybı, onarılan ve pert sayılmayan araçların kalemidir. Araçtan yoksun kaldığınız makul süre için ise mahrumiyet bedeli ayrıca istenebilir. Talep için şu zamanaşımı süreleri geçerlidir (diğer talepler için tablo trafik kazası zamanaşımı yazımızda):
Kaskoda tazminat, kazanın ihbarı ve gerekli belgelerin verilmesinden sonra 45 gün içinde muaccel olur (TTK m.1427). Karşı tarafın trafik sigortası ise başvuru belgeleri tamamlandıktan sonra 8 iş günü içinde ödemek zorundadır; ödemezse temerrüde düşer ve faiz işler (KTK m.99). 1 Temmuz 2026’dan sonraki kazalarda ağır hasarlı araç için “trafikten çekilmiştir” kaşeli tescil belgesi de bu belgelerin arasındadır. Hurdayı sigortaya devrediyorsanız ödeme, devir ve teslim işlemleri tamamlanınca yapılır.
Karşı tarafın kusuru oranında ve limit içinde öder. Örneğin rayiç 1.200.000 TL, hurda sizde kalıyor ve sovtaj 300.000 TL ise zarar 900.000 TL’dir. Karşı taraf tam kusurluysa trafik sigortası 2026 otomobil limiti olan 400.000 TL’yi öder; kalan 500.000 TL karşı tarafın İMM sigortasından, sürücüsünden ve işleteninden ya da kaskonuzdan istenir. Karşı taraf %75 kusurluysa onun payına düşen 675.000 TL’nin 400.000 TL’si trafik sigortasından, 275.000 TL’si İMM’den veya sorumlulardan istenir; kendi kusurunuza düşen 225.000 TL’yi yalnızca kaskonuz karşılar.
Evet. Hurdayı elinizde tutarsanız rayiç eksi sovtaj bedeli ödenir ve aracı onartıp onartmamak size kalır. Ancak araç kayıtlarda ağır hasarlı olarak görünür; 1 Temmuz 2026’dan sonraki kazalarda trafik sigortası ödemeden önce trafikten çekme belgesini isteyebilir. Araç, onarılıp muayeneden geçtikten sonra yeniden tescil edilerek trafiğe çıkabilir.
Güvence Hesabı araç hasarını ödemez. Kaskonuz varsa pert bedelini kasko öder ve sonra sorumluya rücu eder; kaskonun düştüğü muafiyeti siz de sorumludan isteyebilirsiniz. Kasko yoksa karşı aracın sürücüsüne ve işletenine karşı dava açılır; tahsilat onların malvarlığına bağlıdır. Kaçan araç tespit edilemezse araç hasarı için yalnızca kasko güvencesi kalır.
Pert teklifi düşükse veya sovtaj hesabı tartışmalıysa sigorta şirketine karşı izlenecek yol sigorta şirketine karşı tazminat davası sayfamızda anlatılıyor.
Av. Mehmet Emin Kurşun, İstanbul’da trafik kazası, kasko ve sigorta uyuşmazlıklarında avukatlık yapan, kendi hukuk bürosunu yürüten bir avukattır. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunudur. Sigorta başvurularını, Sigorta Tahkim Komisyonu ve tazminat davası süreçlerini yürütür.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. Pert tazminatı kaza tarihindeki mevzuata, poliçe şartlarına ve teminat limitlerine göre belirlenir.