Av. Mehmet Emin Kurşun · Son güncelleme: 30 Ekim 2026
Trafik kazasında yaralanan kişi ile ağır yaralanma veya ölüm hâlinde yakınları (eş, çocuklar, anne-baba ve ölenle yakın bağı ispatlanan kardeş ve nişanlı) yaşadıkları acı için manevi tazminat isteyebilir (Türk Borçlar Kanunu m.56). Manevi tazminat zorunlu trafik sigortasından alınamaz; kusurlu sürücüden ve aracın işleteninden, poliçede manevi tazminat teminatı varsa ihtiyari mali mesuliyet (İMM) sigortasından istenir. Sabit bir tarife yoktur: hakim olayın ağırlığını, maluliyet oranını, ölenle yakınlığı, kusur oranlarını, tarafların ekonomik durumunu ve paranın alım gücünü dikkate alarak tutarı belirler. Faiz kaza tarihinden işler. Yargıtay uygulamasında manevi tazminat bölünemediği için tutar dava açılırken tam olarak istenmeli; sonradan artırılamaz.
Durum | Kimler isteyebilir | Dayanak |
|---|---|---|
Yaralanma | Yaralanan kişi; hafif yaralanmada da istenebilir, ancak tutar düşük kalır | TBK m.56/1 |
Ağır yaralanma (kalıcı sakatlık, hayati tehlike, uzun tedavi) | Yaralananın yanında eşi, çocukları, anne-babası; yakın ilişkisi ispatlanan kardeş ve nişanlı | TBK m.56/2 |
Ölüm | Eş, çocuklar, anne-baba; ölenle yakın ve fiili bağı ispatlanan kardeş, nişanlı, büyükanne ve büyükbaba | TBK m.56/2 |
Manevi tazminat isteyebilmek için mirasçı olmak gerekmez; belirleyici olan, kişinin ölüm veya ağır yaralanma nedeniyle derin bir acı yaşamış olmasıdır. Eş, çocuk ve anne-babanın acısı hayatın olağan akışı gereği kabul edilir; kardeş, nişanlı veya diğer yakınlar ise ölenle ya da yaralananla gerçek bir duygusal bağları olduğunu tanık ve belgelerle göstermelidir.
Kanun “ağır bedensel zararı” bir oranla tanımlamaz. Yargıtay, hayati tehlike geçiren ve ağır kırıkları bulunan yayanın çocuklarının manevi tazminat taleplerinin tamamen reddedilmesini bozmuştur (4. HD, E.2018/1598, K.2019/5590, 26.11.2019). Kalıcı sakatlık, uzun süre yatağa bağımlılık, uzuv kaybı veya bakıma muhtaç hâle gelme gibi durumlar da yakınlar için bu yolu açar. Yaralananın kalıcı sakatlık oranının nasıl belirlendiği trafik kazası maluliyet raporu yazımızda.
Kimden | Manevi tazminattan sorumlu mu? | Açıklama |
|---|---|---|
Kusurlu sürücü | Evet | Haksız fiil sorumluluğu |
Aracın işleteni (ruhsat sahibi) | Evet, sürücüyle birlikte | Karayolları Trafik Kanunu m.85; ikisinden de tutarın tamamı istenebilir |
Zorunlu trafik sigortası | Hayır | Genel Şartlar manevi tazminat taleplerini teminat dışında sayar (A.6) |
İhtiyari mali mesuliyet (İMM) sigortası | Poliçede manevi tazminat teminatı varsa, o limite kadar | Manevi tazminat ek sözleşmeyle teminata alınır; poliçelerdeki “kişi başına / kaza başına manevi tazminat” limiti bunu gösterir |
Kasko | Kendi başına hayır | Kasko poliçesine eklenmiş bir İMM ve manevi tazminat teminatı olup olmadığına bakılır |
Uygulamada en önemli soru, karşı aracın manevi teminatlı bir İMM poliçesi olup olmadığıdır. Poliçe yoksa tutar yalnızca sürücüden ve işletenden tahsil edilebilir; bu kişilerin malvarlığı tahsilatı doğrudan etkiler. Zorunlu trafik sigortası manevi tazminatı karşılamadığı için, yalnızca sürücü ve işletene karşı açılan manevi tazminat davasından önce sigortaya başvurmak gerekmez.
Manevi tazminatın sabit bir tarifesi veya hesaplama formülü yoktur; internetteki “manevi tazminat hesaplama” araçları gerçek bir hesap yapmaz. Hakim, hakkaniyete uygun tutarı her dosyada ayrı takdir eder. Yargıtay’ın bu takdirde aradığı ölçütler 1966 tarihli içtihadı birleştirme kararına ve Hukuk Genel Kurulu kararlarına dayanır (Yargıtay İBK, 22.06.1966, 7/7; HGK, E.2014/21-872, K.2014/1086, 24.12.2014):
Manevi tazminat bir ceza değildir ve zenginleşme aracı olmamalıdır; ancak sembolik bir tutar da acıyı hafifletme amacını karşılamaz. Yargıtay çok düşük ve çok yüksek tutarları bozar.
Maluliyet oranı manevi tazminatı bir yüzdeyle belirlemez, ama en güçlü ölçütlerden biridir. Kalıcı sakatlık, genç yaşta uzuv kaybı, yüzde kalıcı iz ve uzun ameliyat süreci tutarı yükseltir. Kalıcı sakatlık kalmasa bile, örneğin iyileşen bir kırıkta, yaşanan acı için manevi tazminat istenebilir.
Karar (Yargıtay 4. HD) | Olay | Sonuç |
|---|---|---|
E.2024/13889, K.2025/5351, 08.04.2025 | 2012’deki kazada sağ kolu kırılan, kusursuz yolcu | 80.000 TL manevi tazminat, kaza tarihinden faizle onandı |
E.2022/16381, K.2025/12733, 18.09.2025 | Beyin kanaması geçiren, baş ve boyun bölgesinde kalıcı hasar kalan motosiklet sürücüsü | Hükmedilen manevi tazminat az bulunarak bozuldu; kask takılmadığı için %20 müterafik kusur da gözetilmeli |
E.2018/1598, K.2019/5590, 26.11.2019 | Hayati tehlike geçiren ve ağır kırıkları olan yaya | Çocukların manevi tazminat taleplerinin reddi bozuldu |
Bu tutarlar kazanın ve kararın tarihindeki koşullara göre belirlendi. Paranın alım gücü bir ölçüt olduğu için 2026’da açılan davalarda talep, son dönemde benzer dosyalarda verilen tutarlara ve olayın ağırlığına bakılarak belirlenmelidir. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’ne göre manevi tazminatın reddedilen kısmı için karşı tarafa ödenecek vekalet ücreti, kabul edilen kısım için belirlenen ücreti geçemez; bu nedenle gerçekçi ama çekingen olmayan bir talep belirlemek gerekir.
Manevi tazminat davası için ceza davasının bitmesi beklenmez; hukuk hakimi ceza mahkemesinin kusur tespitiyle ve beraat kararıyla bağlı değildir (TBK m.74). Yaralanmalı kazalarda dikkat edilmesi gereken nokta uzlaştırmadır: uzlaşma anında belirlenebilen zararlar için sonradan dava açılamaz (CMK m.253/19). Manevi zarar çoğu zaman uzlaşma anında bilinebilen bir zarar olduğundan, uzlaşmada ödenen paranın hangi kalemi karşıladığı ve manevi tazminat hakkının saklı tutulup tutulmadığı metne açıkça yazılmalıdır. Uzlaşmanın tazminata etkisi trafik kazasında taksirle yaralama yazımızda.
Zorunlu trafik sigortasından alınamaz; manevi tazminat talepleri bu sigortanın teminatı dışındadır. Karşı aracın poliçesinde manevi tazminat teminatı bulunan bir İMM sigortası varsa, poliçedeki limite kadar sigorta şirketinden istenebilir.
İMM poliçelerinde manevi tazminat teminatı iki limitle yazılır: bir kişiye ödenebilecek en yüksek tutar (kişi başına) ve bir kazada tüm zarar görenlere toplam ödenebilecek en yüksek tutar (kaza başına). Limitin üzerinde kalan kısım sürücüden ve işletenden istenir.
Evet. Kardeşin destekten yoksun kalması veya mirasçı olması gerekmez; ölenle gerçek ve yakın bir duygusal bağı bulunduğunu tanık ve belgelerle göstermesi yeterlidir.
Evet, yaralanan kişi isteyebilir; ancak tutar yaralanmanın ağırlığıyla orantılı olarak düşük kalır. Hafif yaralanmada yakınların manevi tazminat hakkı doğmaz; bu hak ağır bedensel zarar ve ölüm hâlinde tanınır.
Karşı tarafın kusuru varsa alabilirsiniz; ancak kendi kusurunuz tutarı azaltır. Kemer veya kask takmama gibi zararı artıran davranışlar da indirim sebebidir. Kaza tamamen sizin kusurunuzla olduysa karşı taraftan manevi tazminat istenemez.
Tarife yoktur. En yüksek tutarlar genellikle eş, çocuklar ve anne-babaya verilir; tutarı ölenle yakınlık, ölümün yaşandığı koşullar, kusur oranları ve paranın alım gücü belirler. Ailenin maddi kayıpları için ayrıca destekten yoksun kalma tazminatı istenir.
Ölümlü ve yaralanmalı kazalarda manevi tazminat talebi, maddi tazminat ve sigorta başvurularıyla birlikte planlanmalıdır; bu dosyalarda trafik kazası tazminat avukatı olarak hukuki destek veriyoruz.
Av. Mehmet Emin Kurşun, İstanbul’da trafik kazası, kasko ve sigorta uyuşmazlıklarında avukatlık yapan, kendi hukuk bürosunu yürüten bir avukattır. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunudur. Sigorta başvurularını, Sigorta Tahkim Komisyonu ve tazminat davası süreçlerini yürütür.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. Manevi tazminatın tutarı her dosyada olayın özelliklerine göre hakim tarafından takdir edilir.