Vasiyetname, kişinin ölümünden sonra malvarlığına ilişkin isteklerinin ve son arzularının hukuken geçerli şekilde ortaya konulmasını sağlayan ölüme bağlı bir tasarruftur. Türk Medeni Kanunu'na göre vasiyetname resmî şekilde, mirasbırakanın el yazısıyla veya kanunda belirtilen olağanüstü hâllerde sözlü olarak hazırlanabilir.
Vasiyetnamenin geçerli olabilmesi için yalnızca kişinin ne istediğini yazması yeterli değildir. Vasiyetname türüne göre kanunda öngörülen şekil şartlarına uyulması ve vasiyet yapan kişinin vasiyetname düzenleme ehliyetine sahip olması gerekir. Avukat Mehmet Kurşun, vasiyetnamenin türü, şekil şartları ve saklı paylar bakımından hukuki değerlendirme yapabilir.
Kimler Vasiyetname Yapabilir?
Türk Medeni Kanunu'nun 502. maddesine göre vasiyetname yapabilmek için ayırt etme gücüne sahip olmak ve on beş yaşını doldurmuş bulunmak gerekir. Bu şartlardan birinin bulunmaması hâlinde yapılan vasiyetnamenin geçerliliği hukuken tartışmalı hâle gelebilir.
Vasiyetname hazırlanırken kişinin özgür iradesinin bulunması da önemlidir. Baskı, korkutma veya iradeyi sakatlayan başka durumların bulunması hâlinde vasiyetnamenin iptali gündeme gelebilir.
Vasiyetname Çeşitleri Nelerdir?
Türk Medeni Kanunu'nun 531. maddesine göre vasiyetname üç farklı şekilde yapılabilir: resmî vasiyetname, el yazılı vasiyetname ve olağanüstü durumlarda sözlü vasiyetname.
- Resmî vasiyetname: Yetkili resmî memur ve iki tanığın katılımıyla düzenlenir.
- El yazılı vasiyetname: Mirasbırakan tarafından baştan sona kendi el yazısıyla hazırlanır, tarih atılır ve imzalanır.
- Sözlü vasiyetname: Resmî veya el yazılı vasiyetname düzenleme imkânının bulunmadığı kanunda belirtilen olağanüstü durumlarda yapılabilir.
Resmî Vasiyetname Nasıl Hazırlanır?
Resmî vasiyetname, iki tanığın katılımıyla yetkili resmî memur tarafından düzenlenir. Resmî memur; sulh hâkimi, noter veya kanunla bu konuda yetkilendirilmiş başka bir görevli olabilir.
Mirasbırakan isteklerini resmî memura bildirir. Vasiyetname düzenlendikten sonra mirasbırakan tarafından okunup imzalanır. Ardından mirasbırakan, vasiyetnamenin son arzularını içerdiğini iki tanığın huzurunda beyan eder ve tanıklar da kanunda öngörülen şekilde imzalarını atar.
Okuma veya İmzalama İmkânı Olmayanlar
Mirasbırakan vasiyetnameyi okuyamıyor veya imzalayamıyorsa Türk Medeni Kanunu'nun 535. maddesindeki özel usul uygulanır. Bu durumda vasiyetname iki tanığın önünde resmî memur tarafından mirasbırakana okunur ve mirasbırakan son arzularını içerdiğini beyan eder.
El Yazılı Vasiyetname Nasıl Hazırlanır?
El yazılı vasiyetnamenin geçerli olabilmesi için metnin başından sonuna kadar mirasbırakanın kendi el yazısıyla yazılması gerekir. Ayrıca vasiyetnamenin yapıldığı yıl, ay ve gün açıkça belirtilmeli ve mirasbırakan tarafından imzalanmalıdır.
Bilgisayarda veya telefonda hazırlanıp yalnızca imzalanan bir metin, el yazılı vasiyetnamenin kanunda öngörülen şekil şartlarını karşılamaz. Bu nedenle özellikle tarih, el yazısı ve imza şartlarına dikkat edilmelidir. Avukat Mehmet Kurşun, el yazılı veya resmî vasiyetnamenin geçerlilik şartlarına uygun biçimde hazırlanması sürecinde destek sağlayabilir.
Sözlü Vasiyetname Ne Zaman Yapılabilir?
Sözlü vasiyetname, olağan bir vasiyetname düzenleme imkânının bulunmadığı istisnai durumlarda kullanılabilir. Yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, hastalık veya savaş gibi olağanüstü hâller buna örnek olarak gösterilmiştir.
Mirasbırakan son arzularını iki tanığa bildirir ve bu kişileri son arzularına uygun bir vasiyetname düzenlemek veya düzenlettirmekle görevlendirir. Daha sonra kanunda öngörülen şekilde bu durumun mahkemeye bildirilmesi gerekir.
Vasiyetnamenin Geçerlilik Şartları Nelerdir?
Vasiyetnamenin geçerli olabilmesi için vasiyetname türüne göre kanunda belirlenen şekil şartlarına uyulması gerekir. Bunun yanında vasiyetname yapan kişinin ayırt etme gücüne sahip olması ve on beş yaşını doldurmuş olması gerekir.
- Mirasbırakanın vasiyetname yapma ehliyetine sahip olması,
- Kanunda öngörülen vasiyetname türlerinden birinin kullanılması,
- Vasiyetname türüne ilişkin şekil şartlarına uyulması,
- Gerekli hâllerde resmî memur ve tanıkların usulüne uygun şekilde katılması,
- El yazılı vasiyetnamede metnin tamamen mirasbırakanın el yazısıyla yazılması,
- El yazılı vasiyetnamede tarih ve imzanın bulunması,
- Vasiyetnamenin özgür iradeyi yansıtması.
Vasiyetnamede Tanıkların Rolü Nedir?
Özellikle resmî vasiyetnamede iki tanığın kanunda belirtilen usule uygun şekilde sürece katılması gerekir. Tanıkların fiil ehliyetine sahip olması ve kanunda sayılan kişiler arasında bulunmaması önemlidir.
Mirasbırakanın eşi, üstsoyu, altsoyu, kardeşleri ve bunların eşleri gibi kanunda belirtilen kişiler resmî vasiyetnamenin düzenlenmesine memur veya tanık olarak katılamaz. Ayrıca bazı kişilere vasiyetnameyle kazandırmada bulunulması da kanunen sınırlandırılmıştır.
Vasiyetname Yaparken Nelere Dikkat Edilmelidir?
Vasiyetnamenin ileride uyuşmazlık konusu olmaması için kullanılan vasiyetname türünün ve şekil şartlarının doğru belirlenmesi önemlidir. Özellikle el yazılı vasiyetnamede bilgisayar veya başkası tarafından yazılan metnin sonradan imzalanması yeterli değildir.
Vasiyetnamenin içeriği hazırlanırken mirasçıların saklı payları da dikkate alınmalıdır. Saklı pay kurallarına aykırı tasarruflar, şartları oluştuğunda tenkis davasına konu olabilir. Bu nedenle vasiyetname hazırlanırken miras hukuku bakımından uygulanacak kuralların da dikkate alınması gerekir.
Vasiyetname Değiştirilebilir veya İptal Edilebilir mi?
Mirasbırakan, kanunda öngörülen şekillerden birine uyarak yeni bir vasiyetname hazırlamak suretiyle önceki vasiyetnamesinden tamamen veya kısmen dönebilir. Ayrıca bazı durumlarda vasiyetnamenin yok edilmesiyle de dönme söz konusu olabilir.
Vasiyetnamenin geçersizliği veya iptali ise ayrı bir hukuki mesele olup şekil eksiklikleri, ehliyetsizlik veya iradenin sakatlanması gibi nedenlere dayanabilir. Vasiyetname nedeniyle mirasçılar arasında uyuşmazlık ortaya çıkması hâlinde uygulanabilecek arabuluculuk yolları da somut olayın niteliğine göre değerlendirilebilir.
Vasiyetname Ölümden Sonra Ne Olur?
Mirasbırakanın ölümünden sonra ele geçen vasiyetnamenin, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın sulh hâkimine teslim edilmesi gerekir. Vasiyetname, tesliminden itibaren bir ay içinde mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hâkimi tarafından açılır ve ilgililere okunur.
Vasiyetnamenin açılması aşamasında vasiyetnamenin geçerli olup olmadığı kesin olarak karara bağlanmaz. Geçerliliğe ilişkin uyuşmazlıklar ayrıca ileri sürülebilir. Avukat Mehmet Kurşun, vasiyetnamenin açılması sonrasında ortaya çıkan iptal ve tenkis uyuşmazlıklarını somut olay özelinde değerlendirebilir.
Vasiyetname Türleri Arasındaki Farklar
Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Vasiyetname yapan kişi on beş yaşını doldurmuş ve ayırt etme gücüne sahip olmalıdır.
- Vasiyetname kanunda öngörülen şekillerden birine uygun hazırlanmalıdır.
- El yazılı vasiyetname baştan sona mirasbırakanın kendi el yazısıyla yazılmalıdır.
- El yazılı vasiyetnamede yıl, ay, gün ve imza bulunmalıdır.
- Resmî vasiyetnamede iki tanığın katılımına ilişkin kurallara uyulmalıdır.
- Saklı pay sahibi mirasçıların hakları dikkate alınmalıdır.
- Vasiyetnamenin güvenli şekilde saklanması önemlidir.
Sık Sorulan Sorular
Vasiyetname kaç yaşında yapılabilir?
Ayırt etme gücüne sahip ve on beş yaşını doldurmuş kişiler vasiyetname yapabilir.
El yazılı vasiyetname bilgisayarda hazırlanabilir mi?
Hayır. El yazılı vasiyetnamenin baştan sona mirasbırakanın kendi el yazısıyla hazırlanması gerekir.
Vasiyetname noterde yapılmak zorunda mı?
Hayır. Vasiyetname resmî, el yazılı veya kanundaki şartların oluşması hâlinde sözlü şekilde yapılabilir.
Vasiyetname sonradan değiştirilebilir mi?
Evet. Mirasbırakan kanundaki şekil şartlarına uyarak yeni bir vasiyetname düzenleyip önceki vasiyetnamesinden tamamen veya kısmen dönebilir.

