İtirazın İptali Davası ve İcra İnkâr Tazminatı

İtirazın İptali Davası ve İcra İnkâr Tazminatı
05 Oct

İtirazın iptali davası, alacaklının başlattığı ilamsız icra takibine borçlu tarafından itiraz edilmesi nedeniyle duran takibin devamını sağlamak amacıyla açılan davadır. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 67. maddesinde düzenlenen bu dava, alacağın varlığının ve borçlunun icra takibine yaptığı itirazın haksız olup olmadığının mahkeme tarafından değerlendirilmesini sağlar.

Borçlunun ödeme emrine süresinde itiraz etmesiyle ilamsız icra takibi durur. Alacaklı, alacağını tahsil etmek istiyorsa şartları mevcut olduğu takdirde icra ve iflas hukuku kapsamında itirazın iptali davası açarak itirazın hükümden düşürülmesini ve takibin devamını talep edebilir. Avukat Mehmet Kurşun, duran icra takibinin dayanağını ve borçlunun itiraz sebeplerini inceleyerek uygun dava yolunu belirleyebilir.

İtirazın İptali Davası Hangi Durumlarda Açılır?

İtirazın iptali davasının açılabilmesi için öncelikle geçerli bir ilamsız icra takibinin bulunması ve borçlunun ödeme emrine süresi içinde itiraz etmiş olması gerekir. Borçlunun itirazı üzerine takip durduktan sonra alacaklı, alacağının mevcut olduğunu ileri sürerek mahkemeden itirazın iptalini isteyebilir.

Dava yalnızca borcun gerçekten mevcut olup olmadığını değil, borçlunun itirazının haklı olup olmadığını da kapsar. Mahkeme, tarafların sunduğu sözleşme, fatura, banka kayıtları, teslim belgeleri, yazışmalar ve diğer delilleri değerlendirerek karar verir.

İtirazın İptali Davası Ne Kadar Sürede Açılmalıdır?

İcra ve İflas Kanunu'nun 67. maddesine göre itirazın iptali davası, borçlunun itirazının alacaklıya tebliğinden itibaren bir yıl içinde açılmalıdır. Bu süre içerisinde dava açılmaması halinde alacaklının genel hükümlere göre alacağını dava etme hakkı saklı olmakla birlikte, İİK m. 67'de düzenlenen itirazın iptali yolunun sağladığı sonuçlardan yararlanma bakımından süre önem taşır.

Bu nedenle icra dosyasındaki itiraz tarihi ve itirazın alacaklıya tebliğ tarihi dikkatle belirlenmelidir. Sürenin başlangıcı konusunda yapılacak hata, davanın usul bakımından ciddi sonuçlarla karşılaşmasına neden olabilir.

İtirazın İptali Davasında Hangi Mahkeme Görevlidir?

İtirazın iptali davasında görevli mahkeme, uyuşmazlığın temelindeki hukuki ilişkiye göre belirlenir. Örneğin ticari bir uyuşmazlık söz konusuysa Asliye Ticaret Mahkemesinin görev alanına giren bir dava söz konusu olabilir. Tüketici işlemlerinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda ise tüketici mahkemelerine ilişkin özel görev kuralları gündeme gelebilir.

Bu nedenle yalnızca icra takibinin yapıldığı icra dairesine bakılarak görevli mahkeme belirlenmemelidir. Alacağın kaynağı, tarafların sıfatı ve özel kanunlardaki görev hükümleri birlikte değerlendirilmelidir.

İtirazın İptali Davasında Ne Talep Edilir?

Davacı alacaklı, dava dilekçesinde borçlunun icra takibine yaptığı itirazın iptalini ve durmuş olan icra takibinin devamını talep eder. Somut olayın koşullarına göre faiz ve diğer fer'î alacaklar da dava kapsamında ileri sürülebilir.

Alacaklının şartları oluşmuşsa icra inkâr tazminatı talebinde de bulunması mümkündür. İcra inkâr tazminatına hükmedilebilmesi için alacağın belirli veya belirlenebilir, başka bir ifadeyle likit nitelikte olması önem taşır. Avukat Mehmet Kurşun, alacağın likit olup olmadığını ve icra inkâr tazminatı koşullarının oluşup oluşmadığını değerlendirebilir.

İcra İnkâr Tazminatı Nedir?

İcra inkâr tazminatı, borçlunun haklı bir sebep olmaksızın icra takibine itiraz ederek alacaklının alacağına kavuşmasını geciktirmesi halinde, kanunda öngörülen şartların oluşması üzerine borçlu aleyhine hükmedilebilen bir tazminattır.

İİK m. 67/2 uyarınca borçlunun itirazının haksızlığına karar verilmesi ve alacaklının talepte bulunması halinde, mahkemece hükmolunan veya iptal edilen alacak miktarının %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına karar verilebilir. Bu nedenle icra inkâr tazminatı otomatik olarak her itirazın iptali davasında uygulanmaz.

İcra İnkâr Tazminatının Şartları Nelerdir?

İcra inkâr tazminatının uygulanabilmesi için somut olayda kanuni şartların bulunması gerekir. Yargıtay uygulamasında özellikle usulüne uygun icra takibinin bulunması, borçlunun süresinde itiraz etmesi, itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde itirazın iptali davasının açılması, davacının davada haklı çıkması ve icra inkâr tazminatı talep etmesi aranmaktadır.

İcra İnkâr Tazminatının Şartları
Usulüne uygun bir ilamsız icra takibinin bulunması,
Borçlunun ödeme emrine süresi içinde itiraz etmiş olması,
İtiraz nedeniyle icra takibinin durmuş olması,
İtirazın iptali davasının kanuni süresi içinde açılması,
Alacaklının dava sonucunda haklı çıkması,
Alacağın belirli veya belirlenebilir, yani likit nitelikte olması,
Alacaklının icra inkâr tazminatı talep etmiş olması.

Alacağın Likit Olması Ne Anlama Gelir?

İcra inkâr tazminatı bakımından alacağın likit olması önemli bir şarttır. Alacağın likit olması, borçlunun borç miktarını kendi başına hesaplayabilecek ve ne kadar borçlu olduğunu belirleyebilecek durumda olması anlamına gelir.

Alacağın miktarının belirlenmesi için kapsamlı bir yargılama, bilirkişi incelemesi veya taraflar arasında ciddi bir hak değerlendirmesi yapılması gerekiyorsa alacağın likit olmadığı sonucuna varılabilir. Bu durumda, diğer şartlar bulunsa dahi icra inkâr tazminatı talebi kabul edilmeyebilir.

İcra İnkâr Tazminatı Her Alacak İçin Verilir mi?

Hayır. Bir alacağın varlığının mahkeme tarafından kabul edilmesi tek başına icra inkâr tazminatına hükmedilmesi için yeterli değildir. Alacağın belirli veya belirlenebilir olması gerekir.

Örneğin alacağın miktarının hesaplanması için kapsamlı bir bilirkişi değerlendirmesi yapılması ve tarafların hak ve yükümlülüklerinin öncelikle belirlenmesi gerekiyorsa, somut olayın özelliklerine göre alacağın likit olmadığı kabul edilebilir. Buna karşılık miktarı borçlu tarafından kolaylıkla belirlenebilen alacaklarda icra inkâr tazminatı gündeme gelebilir.

İcra İnkâr Tazminatı Ne Kadar?

İİK m. 67/2 uyarınca icra inkâr tazminatı, hükmolunan veya iptal edilen alacak miktarının %20'sinden aşağı olmamak üzere belirlenir. Mahkeme somut olayın koşullarını ve kanuni düzenlemeyi dikkate alarak tazminata karar verir. Avukat Mehmet Kurşun, arabuluculuk şartı, faiz ve tazminat taleplerinin dava dilekçesinde eksiksiz ileri sürülmesine destek olabilir.

Örneğin mahkeme, likit nitelikteki 100.000 TL asıl alacağın tahsiline ve icra takibinin bu miktar üzerinden devamına karar vermişse, şartları oluştuğu ve talep edildiği takdirde en az 20.000 TL icra inkâr tazminatı gündeme gelebilir. Somut davada hükmedilecek miktar, mahkeme kararının kapsamına göre belirlenir.

İtirazın Kısmen İptalinde İcra İnkâr Tazminatı

Mahkeme, icra takibine konu edilen alacağın tamamını değil bir kısmını haklı bulabilir. Alacağın likit olması ve diğer şartların gerçekleşmesi halinde, kabul edilen kısım bakımından icra inkâr tazminatına hükmedilmesi mümkündür.

Bu nedenle davacının icra takibinde talep ettiği miktarın tamamının mahkemece kabul edilmemesi, tek başına icra inkâr tazminatının tamamen ortadan kalkması anlamına gelmez. Tazminatın hangi miktar üzerinden hesaplanacağı mahkemenin kabul ettiği ve şartları taşıyan alacak miktarına göre değerlendirilir.

Borçlunun İtirazının Kötü Niyetli Olması Gerekir mi?

Alacaklı lehine icra inkâr tazminatına hükmedilebilmesi için borçlunun itirazının mutlaka kötü niyetli olması şart değildir. Esas olarak itirazın haksız olması, alacağın likit nitelikte bulunması ve İİK m. 67'deki diğer şartların gerçekleşmesi önem taşır.

Bununla birlikte, kanun aynı maddede alacaklının takibi haksız ve kötü niyetli olarak yaptığı durumlar bakımından borçlu lehine de tazminat öngörmektedir. Dolayısıyla icra inkâr tazminatı yalnızca alacaklı lehine değerlendirilen bir kurum değildir.

Alacaklı Haksız ve Kötü Niyetli İcra Takibi Yaparsa Ne Olur?

İİK m. 67/2'ye göre alacaklı, takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse ve borçlunun talebi de bulunuyorsa, diğer tarafın durumuna ve hükmolunan miktara göre uygun bir tazminata mahkûm edilebilir. Bu tazminat da kanunda belirlenen oranın altında olamaz.

Burada yalnızca alacaklının davada haksız çıkması yeterli olmayabilir. Borçlu lehine tazminat bakımından haksızlığın yanında kötü niyet koşulunun da değerlendirilmesi gerekir.

İtirazın İptali Davasında Faiz ve İcra İnkâr Tazminatı

İtirazın iptali davasında asıl alacağın yanında faiz talebi de uyuşmazlığın konusunu oluşturabilir. Ancak icra inkâr tazminatının hesaplanacağı miktar bakımından asıl alacak ile faiz gibi fer'î alacakların birbirinden ayrılması gerekir.

Yargıtay uygulamasında icra inkâr tazminatının kural olarak asıl alacak üzerinden değerlendirilmesi, işlemiş faiz bakımından ayrıca icra inkâr tazminatına hükmedilmemesi gerektiği kabul edilmektedir.

İtirazın İptali Davasında İspat

Davacı, temel olarak alacağının varlığını ve icra takibinin dayanağını ispatlamakla yükümlüdür. İspat araçları alacağın kaynağına göre değişebilir. Sözleşmeler, faturalar, banka dekontları, teslim belgeleri, ticari defter ve kayıtlar, yazışmalar ve diğer hukuka uygun deliller kullanılabilir.

Davalı ise ödeme yaptığını, borcun bulunmadığını, borcun sona erdiğini veya icra takibine itirazının haklı olduğunu ileri sürüyorsa bu savunmalarını hukuka uygun delillerle ortaya koymalıdır. Mahkeme, tarafların iddia ve savunmalarını ilgili usul ve ispat kuralları çerçevesinde değerlendirir.

İtirazın İptali Davası ile İtirazın Kaldırılması Arasındaki Fark

İtirazın iptali davası ile itirazın kaldırılması aynı hukuki yol değildir. İtirazın kaldırılması, İcra ve İflas Kanunu'nun 68 ve devamı maddelerinde düzenlenen özel bir icra hukuku yoludur ve belirli nitelikteki belgelere bağlı olarak icra mahkemesinden talep edilir.

İtirazın iptali ise genel olarak mahkemede açılan ve alacağın esasının incelenmesine imkân veren bir davadır. Hangi yolun kullanılabileceği, icra takibine dayanak olan belgenin niteliğine ve somut olayın özelliklerine göre belirlenmelidir.

İtirazın İptali Davası Sonucunda İcra Takibi Nasıl Devam Eder?

Mahkeme borçlunun itirazının iptaline ve takibin devamına karar verdiğinde, daha önce itiraz nedeniyle durmuş olan icra takibinin devamı mümkün hale gelir. İcra dosyasındaki işlemler mahkeme kararının kapsamına göre sürdürülebilir.

Mahkemenin kabul ettiği miktar ile icra dosyasındaki ilk talep arasında farklılık bulunması halinde takip, mahkeme kararında belirlenen kapsam dikkate alınarak devam eder.

İtirazın İptali Davasında Arabuluculuk Zorunlu mudur?

İtirazın iptali davasında arabuluculuk şartının bulunup bulunmadığı, uyuşmazlığın taraflarına ve alacağın kaynaklandığı hukuki ilişkiye göre belirlenir. Özellikle ticari, tüketici ve iş hukukundan kaynaklanan uyuşmazlıklarda dava şartı arabuluculuğa ilişkin özel düzenlemelerin ayrıca incelenmesi gerekir.

Bu nedenle icra takibinin bulunması tek başına arabuluculuk bakımından her uyuşmazlıkta aynı sonucu doğurmaz. Dava açılmadan önce uyuşmazlığın hangi özel kanun kapsamında kaldığının belirlenmesi önemlidir. Uyuşmazlığın niteliğine göre arabuluculuk sürecinin dava şartı olup olmadığı ayrıca değerlendirilmelidir.

Sık Sorulan Sorular

İtirazın iptali davası ne zaman açılır?

İtirazın iptali davası, borçlunun ilamsız icra takibine yaptığı itiraz nedeniyle takibin durmasının ardından açılabilir. İİK m. 67 kapsamında dava, itirazın alacaklıya tebliğinden itibaren bir yıl içinde açılmalıdır.

İcra inkâr tazminatı kendiliğinden verilir mi?

Hayır. Alacaklının icra inkâr tazminatı talebinde bulunması gerekir. Ayrıca alacağın likit olması ve diğer kanuni şartların gerçekleşmesi aranır.

İcra inkâr tazminatı oranı yüzde kaçtır?

İİK m. 67/2 uyarınca icra inkâr tazminatı, ilgili alacak miktarının yüzde 20'sinden aşağı olamaz. Somut olayda tazminatın hangi miktar üzerinden uygulanacağı mahkemenin kabul ettiği alacak ve diğer şartlara göre belirlenir.

Her itirazın iptali davasında icra inkâr tazminatı çıkar mı?

Hayır. İtirazın iptali davasının kabul edilmesi tek başına yeterli değildir. Alacağın likit olması, tazminatın talep edilmiş olması ve diğer kanuni şartların gerçekleşmesi gerekir.

İtirazın iptali davasında borçlunun kötü niyetli olması şart mı?

Alacaklı lehine icra inkâr tazminatı bakımından borçlunun itirazının kötü niyetli olması zorunlu değildir. Ancak alacağın likit olması ve İİK m. 67'de öngörülen diğer şartların gerçekleşmesi gerekir.

Aşama
Temel inceleme
Uygulamadaki önem
İlk değerlendirme
İtirazın İptali Davası ve İcra İnkâr Tazminatı bakımından olaylar, süreler ve mevcut belgeler birlikte incelenir.
Usul ve esas risklerinin erken belirlenmesi
Başvuru ve hazırlık
Görevli merci, talepler ve deliller somut olayın özelliklerine göre hazırlanır.
Usul ve ispat eksikliklerinin önlenmesi
Takip ve sonuç
Ara kararlar, bildirimler ve kanun yolları düzenli olarak izlenir.
Sürelerin ve başvuru haklarının korunması

İlgili hukuki içerikler: Tapu İptal ve Tescil Avukatı.

Şimdi Ara WhatsApp

Yükleniyor...