Kat karşılığı inşaat sözleşmesinin feshi, arsa sahibi ile yüklenici arasındaki sözleşme ilişkisinin sona erdirilmesi amacıyla başvurulan hukuki yollardan biridir. Uygulamada arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi olarak da adlandırılan bu sözleşmelerde fesih veya sözleşmeden dönme, özellikle yüklenicinin inşaatı süresinde tamamlamaması, işe hiç başlamaması, sözleşmeye aykırı hareket etmesi veya edimini gereği gibi yerine getirmemesi halinde gündeme gelebilir.
Sözleşmenin nasıl sona erdirileceği; sözleşmenin içeriğine, tarafların yükümlülüklerine, inşaatın hangi aşamada bulunduğuna ve sözleşmeye aykırılığın niteliğine göre değişir. Bu nedenle fesih işlemi yapılmadan önce sözleşmenin ve tapu kayıtlarının ayrıntılı şekilde incelenmesi gerekir. Avukat Mehmet Kurşun tarafından yapılacak hukuki değerlendirmede, sözleşmenin niteliği ve somut olayın özellikleri birlikte ele alınabilir.
Kat Karşılığı İnşaat Sözleşmesi Nedir?
Kat karşılığı inşaat sözleşmesi, arsa sahibinin belirli arsa paylarını veya bağımsız bölümleri yükleniciye devretmeyi, yüklenicinin ise kararlaştırılan yapıyı inşa ederek sözleşmede belirlenen bağımsız bölümleri arsa sahibine bırakmayı üstlendiği sözleşmedir.
Sözleşmenin niteliği nedeniyle hem inşaatın yapılmasına ilişkin yükümlülükler hem de taşınmaz devrine ilişkin sonuçlar ortaya çıkar. Bu nedenle sözleşmenin sona erdirilmesi, sıradan bir hizmet veya satış sözleşmesinin sona erdirilmesinden farklı hukuki sonuçlar doğurabilir. Kat karşılığı inşaat sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklarda gayrimenkul hukuku kapsamında hukuki değerlendirme yapılması gerekebilir.
Kat Karşılığı İnşaat Sözleşmesi Hangi Durumlarda Feshedilebilir?
Yüklenicinin sözleşmeden doğan temel yükümlülüklerini ihlal etmesi halinde sözleşmenin sona erdirilmesi gündeme gelebilir. Özellikle inşaata hiç başlanmaması, işin sözleşmede kararlaştırılan sürede tamamlanmaması, inşaatın uzun süre durdurulması veya yüklenicinin sözleşmeye aykırı şekilde hareket etmesi önemli fesih nedenleri arasında yer alabilir.
Bununla birlikte her gecikme veya her eksiklik otomatik olarak sözleşmenin feshedilebileceği anlamına gelmez. İhlalin sözleşmeye ve kanuna göre sözleşmenin sona erdirilmesini haklı kılacak nitelikte olup olmadığı somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir.
Yüklenicinin İnşaata Başlamaması Fesih Sebebi Olur mu?
Yüklenicinin sözleşmede kararlaştırılan süre içerisinde işe başlamaması, arsa sahibi açısından önemli bir sözleşmeye aykırılık oluşturabilir. Özellikle sözleşmede işe başlama tarihi açıkça belirlenmişse, bu tarihe uyulmaması sözleşmenin sona erdirilmesi bakımından değerlendirilebilir.
Ancak fesih hakkının kullanılması için sözleşmenin hükümleri, yüklenicinin kusuru, gecikmenin süresi ve tarafların karşılıklı yükümlülükleri birlikte incelenmelidir.
İnşaatın Geç Bitirilmesi Halinde Sözleşme Feshedilebilir mi?
İnşaatın sözleşmede belirtilen sürede tamamlanmaması, yüklenicinin temerrüdü ve sözleşmeye aykırılık bakımından önem taşıyabilir. Arsa sahibinin bu durumda sözleşmenin sona erdirilmesini ve şartları oluşmuşsa zararlarının giderilmesini talep etmesi mümkün olabilir.
Gecikmenin haklı bir nedene dayanıp dayanmadığı da ayrıca değerlendirilir. Örneğin yüklenicinin kontrolü dışında gerçekleşen ve sözleşmeye göre süreyi etkileyen bazı durumlar bulunuyorsa, fesih değerlendirmesi farklılaşabilir.
Arsa Sahibi Sözleşmeyi Tek Taraflı Feshedebilir mi?
Kat karşılığı inşaat sözleşmesinin tek taraflı olarak sona erdirilip erdirilemeyeceği, sözleşmede bu konuda özel bir hüküm bulunup bulunmadığı ve kanundan doğan fesih veya dönme şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediğine göre belirlenir.
Özellikle uyuşmazlık halinde yalnızca noter aracılığıyla gönderilen bir fesih bildiriminin sözleşmeyi kesin olarak sona erdirdiği kabul edilmeyebilir. Sözleşmenin niteliği ve tarafların edimlerinin hangi aşamada olduğu önemlidir. Bu nedenle hukuki durumun gerektiğinde mahkeme yoluyla tespit edilmesi gerekebilir.
Fesih ile Sözleşmeden Dönme Arasındaki Fark Nedir?
Fesih ile sözleşmeden dönme aynı hukuki sonuçları doğuran kavramlar değildir. Fesih, sürekli borç ilişkilerinde sözleşmenin ileriye etkili şekilde sona erdirilmesi sonucunu doğurabilirken, dönme kural olarak sözleşme ilişkisini geriye etkili şekilde ortadan kaldırmaya yönelik bir sonuç doğurur.
Kat karşılığı inşaat sözleşmelerinde hangi sonucun uygulanacağı, özellikle inşaatın tamamlanma oranı ve tarafların edimlerinin hangi aşamaya geldiği dikkate alınarak belirlenebilir. Bu nedenle dava dilekçesinde yalnızca "fesih" ifadesinin kullanılması yerine talebin hukuki niteliğinin doğru belirlenmesi önemlidir.
İnşaatın Tamamlanma Oranı Neden Önemlidir?
Kat karşılığı inşaat sözleşmesinin sona erdirilmesinde inşaatın hangi seviyede olduğu önemli bir unsurdur. İnşaat henüz başlangıç aşamasındaysa sözleşmenin geriye etkili olarak sona erdirilmesine ilişkin değerlendirme farklı olabilir. İnşaat büyük ölçüde tamamlanmışsa, tarafların karşılıklı edimleri ve kazanılmış hakları ayrıca dikkate alınabilir.
Bu nedenle mahkeme tarafından inşaatın fiziki seviyesi, yapılan işler, tarafların sözleşmeden doğan edimleri ve tapuda gerçekleştirilen devir işlemleri birlikte değerlendirilebilir.
Kat Karşılığı İnşaat Sözleşmesinin Feshi İçin Dava Açmak Gerekir mi?
Taraflar sözleşmeyi karşılıklı anlaşmayla sona erdirebilir. Ancak taraflardan biri sözleşmenin sona erdirilmesine karşı çıkıyorsa veya tapuda gerçekleştirilen devirlerin ve yapılan işlerin hukuki sonuçlarının belirlenmesi gerekiyorsa mahkemeye başvurulması gerekebilir.
Dava kapsamında sözleşmenin feshi veya dönme, tapu kayıtlarının eski hale getirilmesi, yapılan ödemelerin iadesi ve şartları oluşmuşsa zararların tazmini gibi talepler ileri sürülebilir.
Fesih Sonrasında Tapudaki Paylar Geri Alınabilir mi?
Kat karşılığı inşaat sözleşmesi kapsamında yükleniciye arsa payı devredilmişse, sözleşmenin sona erdirilmesinin bu devirler üzerindeki etkisi ayrıca değerlendirilir. Sözleşmenin geriye etkili şekilde sona ermesinin kabul edildiği durumlarda, karşılıklı edimlerin iadesi ve tapu kayıtlarının buna göre düzeltilmesi gündeme gelebilir.
Ancak tapudaki her devir işleminin otomatik olarak geri alınacağı söylenemez. İnşaatın tamamlanma seviyesi, tarafların edimleri ve sözleşmenin sona erme şekli somut olay bakımından belirleyicidir.
Yüklenici Feshe Karşı Çıkarsa Ne Olur?
Yüklenici sözleşmenin feshedilmesini kabul etmiyorsa, taraflar arasındaki uyuşmazlık mahkemeye taşınabilir. Mahkeme, sözleşmenin hükümlerini, tarafların yükümlülüklerini, inşaatın seviyesini, gecikme durumunu ve sözleşmeye aykırılığın niteliğini inceleyerek karar verir.
Yüklenicinin de yaptığı imalatlar, yaptığı harcamalar ve sözleşmeden doğan alacakları bakımından talepte bulunması mümkündür. Bu nedenle fesih sonrasında tarafların birbirlerinden isteyebileceği bedeller ayrıca hesaplanabilir.
Kat Karşılığı İnşaat Sözleşmesinin Feshinde Tazminat Talep Edilebilir mi?
Sözleşmenin sona ermesine neden olan tarafın kusuru ve sözleşmeye aykırılığı bulunuyorsa, şartları oluştuğu takdirde karşı tarafın zararlarının tazmini gündeme gelebilir. Arsa sahibi, yüklenicinin sözleşmeye aykırı davranışı nedeniyle uğradığı ve hukuken talep edilebilir nitelikteki zararlarını isteyebilir.
Yüklenicinin de arsa sahibinin sözleşmeye aykırı davranışları nedeniyle uğradığı zararlar bakımından talepte bulunması mümkündür. Tazminatın kapsamı ve miktarı, somut olayda oluşan gerçek zarar ve diğer hukuki şartlara göre belirlenir. Sözleşmenin sona erdirilmesinden kaynaklanan zarar taleplerinde tazminat hukuku kapsamında değerlendirme yapılması gerekebilir.
Kat Karşılığı İnşaat Sözleşmesinin Feshinde Görevli Mahkeme
Kat karşılığı inşaat sözleşmesinden kaynaklanan uyuşmazlıklar genel olarak Asliye Hukuk Mahkemesinde görülür. Yargıtay'ın güncel iş bölümünde arsa payı veya kat karşılığı inşaat yapım sözleşmelerinden kaynaklanan davalar 6. Hukuk Dairesinin görev alanında gösterilmektedir.
Taşınmazın aynına ilişkin ek talepler, tarafların sıfatı ve dava konusu diğer istemler görev ve yetki bakımından ayrıca değerlendirilmelidir. Bu nedenle dava açılmadan önce görevli ve yetkili mahkemenin somut uyuşmazlığa göre belirlenmesi gerekir.
Kat Karşılığı İnşaat Sözleşmesinin Feshinde Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Sözleşmenin fesih ve dönme hükümleri ayrıntılı şekilde incelenmelidir.
- Yüklenicinin işe başlama ve teslim tarihleri kontrol edilmelidir.
- İnşaatın mevcut fiziki seviyesi tespit edilmelidir.
- Tapuda yükleniciye devredilen arsa payları belirlenmelidir.
- Yapılan ödemeler ve imalatlar belgelenmelidir.
- Fesih veya dönme iradesinin hukuken doğru şekilde ortaya konulması gerekir.
- Varsa zarar ve alacak kalemleri ayrıca hesaplanmalıdır.
Fesih Sebepleri ve Hukuki Sonuçları
Kat Karşılığı İnşaat Sözleşmesinin Feshi Ne Kadar Sürer?
Fesih konusunda tarafların anlaşması halinde süreç daha kısa sürede tamamlanabilir. Ancak uyuşmazlığın mahkemeye taşınması halinde inşaat seviyesinin belirlenmesi, bilirkişi incelemeleri, tapu kayıtlarının değerlendirilmesi ve tarafların delillerinin incelenmesi nedeniyle yargılama süresi uzayabilir.
Özellikle inşaatın tamamlanma oranı ve tapu devirleri konusunda uyuşmazlık bulunması halinde teknik bilirkişi incelemeleri önem kazanabilir. Bu nedenle dava süresi her dosyada aynı değildir.
Fesih Öncesinde Arabuluculuk Gerekir mi?
Uyuşmazlığın tarafların anlaşmasıyla sona erdirilmesi bazı durumlarda mahkemeye başvurmadan önce değerlendirilebilecek bir yoldur. Somut uyuşmazlığın niteliğine göre zorunlu veya ihtiyari arabuluculuk uygulanıp uygulanmayacağı ayrıca belirlenmelidir. Tarafların anlaşması halinde sözleşmenin sona erdirilmesine ilişkin hususlar da hukuken uygun şekilde belgelendirilebilir. Bu nedenle arabuluculuk sürecinin uygulanabilir olup olmadığı dava öncesinde incelenebilir.
Avukat Mehmet Kurşun, kat karşılığı inşaat sözleşmesinin feshi veya dönme taleplerinde sözleşme hükümlerinin, inşaatın mevcut durumunun ve tapu devirlerinin birlikte değerlendirilmesinin önem taşıdığını belirtmektedir. Somut olayın özelliklerine göre hangi hukuki yolun uygulanabileceği farklılık gösterebilir.
Sık Sorulan Sorular
Kat karşılığı inşaat sözleşmesi tek taraflı feshedilebilir mi?
Fesih hakkının bulunup bulunmadığı sözleşmeye ve kanundaki şartlara göre belirlenir. Her sözleşmede tek taraflı fesih otomatik olarak mümkün değildir.
Yüklenici inşaata başlamazsa sözleşme feshedilebilir mi?
Sözleşmede belirlenen yükümlülüklerin yerine getirilmemesi, somut olayın şartlarına göre sözleşmenin sona erdirilmesine dayanak oluşturabilir.
Fesih sonrası tapu payları geri alınabilir mi?
Sözleşmenin sona erme şekline ve inşaatın seviyesine göre tapu kayıtlarının eski hale getirilmesi gündeme gelebilir.
Kat karşılığı inşaat sözleşmesi feshedilince tazminat istenebilir mi?
Kusur, sözleşmeye aykırılık ve zarar şartlarının oluşması halinde tazminat talep edilmesi mümkün olabilir.

