Limited Şirket Hisse Devri Nasıl Yapılır?

Limited Şirket Hisse Devri Nasıl Yapılır?
06 Oct

Limited şirkette esas sermaye payı devri, yalnızca tarafların kendi aralarında anlaşmasıyla tamamlanan basit bir satış değildir. Kural olarak yazılı devir sözleşmesi yapılmalı, tarafların imzaları noterce onaylanmalı ve şirket sözleşmesinde aksi öngörülmemişse ortaklar genel kurulunun onayı alınmalıdır. Devir; pay defteri, MERSİS ve ticaret sicili işlemleriyle şirket kayıtlarına doğru biçimde yansıtılmalıdır.

İşlemin hukuki ve mali etkileri imzadan önce incelenmelidir. Ödenmemiş sermaye, ek ödeme ve yan edim yükümlülükleri, rekabet yasağı, önalım hakları, şirket borçları, müdürlük sıfatı ve kamu alacakları taraflar için beklenmeyen sorumluluklar doğurabilir. Avukat Mehmet Kurşun, şirket sözleşmesi ve mali kayıtları inceleyerek devir sözleşmesini yalnızca pay bedeline değil, kapanış sonrası risklere göre düzenleyebilir.

Limited Şirket Pay Devri İçin Temel Şartlar

Türk Ticaret Kanunu'nun 595. maddesine göre esas sermaye payının devri ve devir borcu doğuran işlemler yazılı yapılır ve tarafların imzaları noterce onanır. Sözleşmede ek ödeme ve yan edim yükümlülükleri, ağırlaştırılmış rekabet yasağı, önerilmeye muhatap olma, önalım, geri alım ve alım hakları ile sözleşme cezasına ilişkin koşullar da belirtilmelidir.

Şirket sözleşmesi aksi yönde düzenleme içermiyorsa genel kurul onayı zorunludur ve devir bu onayla geçerli olur. Genel kurul, şirket sözleşmesinde farklı hüküm yoksa sebep göstermeden onayı reddedebilir. Başvurudan itibaren üç ay içinde ret kararı verilmezse kanundaki şartlarla onay verilmiş sayılır. Bu nedenle noter sözleşmesinin tarihi kadar genel kurula başvuru ve karar tarihleri de saklanmalıdır.

Şirket Sözleşmesi Neden Önce İncelenmelidir?

Şirket sözleşmesi pay devrini yasaklayabilir, genel kurul onayı dışında ek şartlar öngörebilir veya belirli kişilere önalım ve alım hakkı tanıyabilir. Payın bölünmesine, belirli meslek şartına, aile dışına devre veya rakibe satışa yönelik hükümler de bulunabilir. Bu hükümler görülmeden imzalanan sözleşme geçersizlik, tazminat veya ortaklar arasında uzun süren uyuşmazlık yaratabilir.

Devralan, yalnızca oy ve kâr payı hakkını değil, paya bağlı yükümlülükleri de üstlenebilir. Özellikle ek ödeme ve yan edim borçları, rekabet yasağı ve ortaklara özel yükümlülükler açıkça tespit edilmelidir. şirketler hukuku incelemesi, payın hukuki niteliği ile şirket sözleşmesindeki sınırlamaların birlikte değerlendirilmesini sağlar.

Pay Devri Sözleşmesinde Neler Bulunmalıdır?

  • Devreden ve devralanın doğru kimlik veya şirket bilgileri,
  • Şirket unvanı, MERSİS numarası ve devredilen payın nominal değeri,
  • Payın hangi bölümüyle birlikte oy, kâr ve tasfiye haklarının geçtiği,
  • Devir bedeli, ödeme zamanı, para birimi, teminat ve mahsup hükümleri,
  • Genel kurul onayı ile diğer ön koşullar ve kapanış tarihi,
  • Ödenmemiş sermaye, ek ödeme, yan edim ve rekabet yükümlülükleri,
  • Vergi, SGK, dava, takip ve sözleşme risklerine ilişkin beyan ve garantiler,
  • İhlal hâlinde tazminat, cezai şart, fesih ve uyuşmazlık çözümü hükümleri.

Noter onayı kanuni şekli sağlar; fakat metnin ekonomik riskleri adil biçimde dağıttığını garanti etmez. Hazır bir şablon, payın tamamının ödenmemiş olması, şirketin kamu borcu bulunması veya devralanın müdür olarak atanması gibi özel durumları karşılamayabilir. Bedelin ödenmesi ile onay ve tescil adımları birbirine bağlı koşullar olarak kurulmalıdır.

Genel Kurul Onayı Nasıl Alınır?

Pay devri genel kurul gündemine alınır ve toplantı ya da kanunun izin verdiği usulde karar oluşturulur. Oy hakkı, toplantı ve karar yeter sayıları şirket sözleşmesiyle birlikte incelenir. Devreden ortağın oylamaya katılıp katılamayacağı, pay üzerinde intifa veya rehin bulunması ve özel veto hakları somut yapıya göre değerlendirilmelidir.

Kararda devreden, devralan, pay adedi veya nominal değeri ve devir onayı tereddütsüz yazılmalıdır. Müdür değişikliği, temsil yetkisi veya şirket sözleşmesi değişikliği de yapılacaksa bunlar ayrı karar ve tescil şartlarına tabi olabilir. Onay kararı genel kurul toplantı ve müzakere defterine usulüne uygun geçirilmelidir.

Aşama
Temel işlem
Kontrol edilmesi gereken
Hazırlık
Hukuki ve mali inceleme
Borçlar, sözleşmeler, davalar, pay yükümlülükleri
Sözleşme
Yazılı metin ve noter imza onayı
Pay, bedel, ön koşullar, garanti ve tazminat
Şirket işlemleri
Genel kurul, pay defteri, MERSİS ve sicil
Karar tarihi, tescil belgeleri ve ilan

Ticaret Sicili ve MERSİS İşlemleri

Genel kurul onayından sonra değişikliğin MERSİS üzerinden hazırlanması ve ticaret sicili müdürlüğüne gerekli belgelerle başvurulması gerekir. Sicil uygulamasında istenen belgeler; noter onaylı devir sözleşmesi, genel kurul kararı, hazirun veya ortaklar listesi, temsil belgeleri ve müdürlük değişikliği varsa ilgili beyanları içerebilir. Güncel belge listesi işlemin yapılacağı ticaret sicili müdürlüğünden kontrol edilmelidir.

Pay devrinin tescil ve ilanının hukuki niteliği, devrin taraflar ve üçüncü kişiler bakımından etkisiyle birlikte değerlendirilir. Tescilin gecikmesi özellikle kamu borçları, şirket yazışmaları ve üçüncü kişilerin ortaklık yapısını tespiti bakımından risk yaratır. İşlem tamamlandıktan sonra ticaret sicili ilanı, MERSİS kaydı ve şirket içi belgeler birbiriyle uyumlu olmalıdır.

Pay Defterine Kayıt

Limited şirket, ortakların ad ve adresleri ile her ortağın esas sermaye payının sayısı, itibari değeri, grubu ve devirlerini pay defterinde izler. Onaylanan devir yeni ortak bilgileriyle deftere kaydedilmelidir. Pay defteri kaydı, genel kurul ve sicil işlemlerinin yerine geçen bir formalite olarak görülmemeli; tüm kayıt zincirinin tutarlı halkası olmalıdır.

Defterin hiç tutulmaması veya eski ortağı göstermesi, oy kullanma, kâr payı, bilgi alma ve kamu borcu takibinde ispat sorunlarına yol açabilir. Dijital kayıtlar bulunsa bile kanuni defterlerin usulüne uygun tutulması şirket yönetiminin sorumluluğundadır.

Pay Bedeli Nasıl Güvenceye Alınır?

Pay bedelinin noter sözleşmesinde yazılması tek başına ödemenin güvenliğini sağlamaz. Peşin ödeme, vadeli taksit, banka teminat mektubu, güvenli ödeme, rehin veya cezai şart seçenekleri işlemin büyüklüğüne göre değerlendirilebilir. Bedelin hangi anda hak edileceği; genel kurul onayı, sicil başvurusu, müdürlük değişikliği ve şirket belgelerinin teslimiyle ilişkilendirilmelidir.

Taraflar bedelin bir bölümünü şirketin vergi, SGK veya dava riskleri için belirli süre alıkoyabilir. Ancak bu mekanizma miktar, süre, serbest bırakma koşulu ve mahsup usulü açık yazılmadan yeni uyuşmazlık yaratır. pay devri sözleşmesi hazırlanırken ekonomik kapanış mekanizması ile kanuni şekil şartları aynı metinde uyumlaştırılmalıdır.

Devralan Hangi İncelemeleri Yapmalıdır?

  1. Ticaret sicili, şirket sözleşmesi, pay defteri ve tüm genel kurul kararları,
  2. Vergi ve SGK borcu, banka kredileri, teminatlar ve kefaletler,
  3. Finansal tablolar, cari hesaplar, stok ve önemli alacakların tahsil kabiliyeti,
  4. Devam eden davalar, icra takipleri, idari soruşturmalar ve cezalar,
  5. Çalışan sayısı, kıdem yükü, iş kazaları ve toplu iş ilişkileri,
  6. Taşınmaz, ruhsat, marka, yazılım ve diğer fikrî hakların aidiyeti,
  7. Önemli müşteri, tedarikçi, kira ve finansman sözleşmelerindeki kontrol değişikliği hükümleri.

Pay satın alan kişi şirketin malvarlığını doğrudan değil, şirket üzerindeki ortaklık hakkını devralır. Bu nedenle şirket içinde gizli kalan bir vergi veya sözleşme borcu, pay değerini düşürür ve dolaylı olarak devralanı etkiler. Beyan ve garanti hükümleri, incelemede görülmeyen riskler için başvuru imkânı yaratır; fakat satıcının ödeme gücü yoksa tek başına yeterli koruma sağlamayabilir.

Kamu Borçları Bakımından Sorumluluk

Limited şirket ortakları, şirketten tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen ya da tahsil edilemeyeceği anlaşılan kamu alacaklarından sermaye payları oranında sorumlu tutulabilir. 6183 sayılı Kanun'un 35. maddesi kapsamında payı devreden ve devralanın, devir öncesine ait belirli kamu alacakları bakımından müteselsil sorumluluğu gündeme gelebilir. Bu nedenle “hisseyi devrettim, geçmiş borçla ilişkim kalmadı” varsayımı güvenli değildir.

Kamu alacağının doğduğu ve ödenmesi gerektiği tarihler, o tarihlerdeki ortaklık sıfatı, pay oranı ve şirketten tahsil imkânsızlığı ayrı incelenir. Müdür veya kanuni temsilci sıfatı da pay sahipliğinden farklı ve daha geniş sorumluluk yaratabilir. Devirle birlikte müdürlük sona erecekse ayrıca usulüne uygun karar, tescil ve yetki iptali yapılmalıdır.

Vergisel Sonuçlar

Pay devrinin gerçek kişi veya tüzel kişi tarafından yapılması, payın iktisap tarihi, satış kazancı, değer artışı ve istisna şartları vergisel sonucu değiştirir. Limited şirket payı ile anonim şirket pay senedi aynı vergileme rejimine tabi varsayılmamalıdır. Taraflar işlem öncesinde mali müşavir ve vergi uzmanıyla güncel mevzuatı kontrol etmelidir.

Devir bedelinin düşük veya yüksek gösterilmesi, ilişkili taraf işlemleri, örtülü kazanç, harç ve damga vergisi tartışmaları doğurabilir. Ticaret şirketlerinin pay devri işlemleri bakımından bazı harç istisnaları bulunsa da noter masrafı ve diğer vergi sonuçları işlem bazında hesaplanmalıdır.

Pay Devri Müdürlük Sıfatını Sona Erdirir mi?

Hayır. Ortaklık payının tamamının devredilmesi, müdürlük ve temsil yetkisini kendiliğinden her durumda sona erdirmez. Müdürün azli veya istifası, yeni müdür atanması, temsil şeklinin belirlenmesi ve ticaret siciline tescil ayrı işlemlerdir. Eski müdürün banka, e-imza, vergi dairesi ve şirket sistemlerindeki yetkileri de kapatılmalıdır.

Devralanın müdür olması isteniyorsa kanuni ve sözleşmesel koşullar kontrol edilir. Şirket sözleşmesi en az bir ortağın yönetim ve temsil yetkisine sahip olmasını öngören yapıya göre incelenmeli; tüzel kişi müdür varsa onu temsil edecek gerçek kişi de belirlenmelidir.

Genel Kurul Onay Vermezse Ne Olur?

Şirket sözleşmesinde aksi yoksa genel kurul sebep göstermeksizin devir onayını reddedebilir. Sözleşme devri tamamen yasaklamış veya genel kurul onay vermemişse ortağın haklı nedenle şirketten çıkma hakkı saklıdır. Devir sözleşmesinde onayın reddi hâlinde bedelin iadesi, masraflar ve tarafların sorumluluğu düzenlenmelidir.

Genel kurulun üç ay içinde ret vermemesi hâlinde kanuni onay karinesi gündeme gelebilir; başlangıç tarihinin ispatı için onay başvurusunun şirkete teslimi belgelenmelidir. Ret kararının eşit işlem ilkesine, dürüstlük kuralına veya şirket sözleşmesine aykırı olduğu düşünülüyorsa dava seçenekleri ayrıca incelenebilir.

Limited Şirket Pay Devri Adım Adım

  1. Şirket sözleşmesi, pay defteri ve mali-hukuki kayıtlar incelenir.
  2. Payın kapsamı, bedel, ödeme ve kapanış şartları müzakere edilir.
  3. Yazılı devir sözleşmesi hazırlanır ve imzalar noterce onaylanır.
  4. Genel kurul onayı alınır veya kanuni onay süreci takip edilir.
  5. Pay defteri kaydı yapılır; MERSİS ve ticaret sicili başvurusu tamamlanır.
  6. Müdürlük, temsil, banka ve dijital yetkiler ayrı ayrı güncellenir.
  7. Vergi ve kamu borcu riskleri ile sözleşmesel kapanış yükümlülükleri takip edilir.

Avukat Mehmet Kurşun, pay devrini tek günlük noter işlemi olarak değil; inceleme, sözleşme, onay, tescil ve kapanış sonrası yükümlülüklerden oluşan bütün bir süreç olarak ele alabilir. Özellikle çok ortaklı veya borçlu şirketlerde her adımın belgeli yürütülmesi ilerideki ispat sorunlarını azaltır.

Sık Sorulan Sorular

Noterde sözleşme yapılınca devir tamamlanır mı?

Şirket sözleşmesinde aksi yoksa genel kurul onayı da gerekir. Pay defteri ve ticaret sicili işlemleri ihmal edilmemelidir.

Pay devri eski kamu borçlarını sona erdirir mi?

Her zaman değil. Devreden ve devralanın belirli kamu alacakları bakımından 6183 sayılı Kanun uyarınca sorumluluğu doğabilir.

Şirket müdürlüğü pay devriyle otomatik biter mi?

Hayır. Müdürlük ve temsil yetkisi için ayrı karar, tescil ve kurum bildirimleri gerekebilir. Süreç şirket avukatı desteğiyle tüm yetki kayıtları üzerinden kontrol edilmelidir.

Şimdi Ara WhatsApp

Yükleniyor...