Maaş haczi, hakkında icra takibi bulunan borçlunun çalıştığı işyerinden aldığı maaş veya ücretin kanunda belirtilen kısmının kesilerek icra dosyasındaki borcun ödenmesinde kullanılmasıdır. Maaş haczi, alacaklının talebi üzerine icra müdürlüğü tarafından işverene gönderilen haciz bildirimiyle uygulanır.
İcra ve İflas Kanunu'nun 83. maddesinde maaş ve ücretlerin kısmen haczedilebileceği düzenlenmiştir. Haciz işleminin uygulanmasında borçlunun ve ailesinin geçimi ile kanunda belirlenen haciz sınırları dikkate alınır. Avukat Mehmet Kurşun, maaş haczinin kanuni sınırlara uygun uygulanıp uygulanmadığını icra dosyası ve borçlunun geçim koşulları üzerinden değerlendirebilir.
Maaş Haczi Nasıl Uygulanır?
Maaş haczi uygulanabilmesi için öncelikle borçlu hakkında bir icra takibinin bulunması ve takip kapsamında maaş haczi talep edilmesi gerekir. İcra müdürlüğü, borçlunun çalıştığı işverene maaş haczi yazısı göndererek maaş miktarının bildirilmesini ve haczedilecek kısmın kesilmesini ister.
İşveren, kendisine gönderilen haciz yazısı üzerine borçlunun maaş ve ücret miktarını icra dairesine bildirmek ve borç sona erinceye kadar haczedilen miktarı keserek icra dairesine göndermekle yükümlüdür. İİK m. 355 uyarınca işverenin bu bildirim ve kesinti işlemlerine ilişkin yükümlülükleri bulunmaktadır.
Maaşın Ne Kadarı Haczedilebilir?
İcra ve İflas Kanunu'nun 83. maddesine göre maaş ve ücretlerin haczinde temel olarak dörtte bir sınırı uygulanır. Kanun, haczedilecek miktarın dörtte birden az olamayacağını düzenlemektedir.
İşçi ücretleri bakımından ayrıca 4857 sayılı İş Kanunu'nun 35. maddesindeki düzenleme dikkate alınır. Buna göre işçinin aylık ücretinin dörtte birinden fazlası haczedilemez. Nafaka borçlarına ilişkin kanuni hükümler ise ayrıca değerlendirilir.
Maaş Haczi Nasıl Hesaplanır?
Maaş haczinin hesaplanmasında öncelikle ücretin niteliği ve uygulanacak özel hükümler belirlenir. Normal işçi ücretlerinde uygulamada çoğunlukla maaşın dörtte biri oranında kesinti yapılır.
Örneğin net maaşı 40.000 TL olan bir işçinin, hakkında normal bir icra dosyası kapsamında maaş haczi uygulanıyorsa, dörtte bir oran üzerinden aylık 10.000 TL kesinti yapılması söz konusu olabilir. Kesintinin hangi ücret kalemleri üzerinden hesaplanacağı ve somut olayda farklı bir hükmün uygulanıp uygulanmayacağı ayrıca değerlendirilmelidir. Avukat Mehmet Kurşun, birden fazla haciz halinde sıra cetveli ile işverenin bildirim ve kesinti yükümlülüklerini inceleyebilir.
Birden Fazla Maaş Haczi Olursa Ne Olur?
Bir kişinin maaşı üzerinde birden fazla haciz bulunması halinde bütün hacizler aynı anda kesintiye alınmaz. İİK m. 83 uyarınca hacizler sıraya konulur ve öndeki haczin kesintisi tamamlanmadan sonraki haciz için kesintiye geçilmez.
Örneğin bir işçinin maaşı üzerinde üç farklı icra dosyasından haciz bulunuyorsa, ilk sıradaki dosyanın borcu tamamen ödenmeden ikinci sıradaki dosya için maaş kesintisi yapılmaz. İlk haciz sona erdiğinde sıradaki hacze geçilir.
Maaş Haczi İşverene Nasıl Bildirilir?
Maaş haczi kararı icra müdürlüğü tarafından işverene bildirilir. İşveren, haciz yazısının kendisine ulaşması üzerine kanunda belirtilen yükümlülükleri yerine getirmek zorundadır.
İİK m. 355 kapsamında işveren veya ilgili kurum, haczin uygulandığını ve borçlunun maaş veya ücret miktarını en geç bir hafta içinde icra dairesine bildirmeli; haczedilen miktarı borç sona erinceye kadar keserek icra dairesine göndermelidir.
İşveren Maaş Haczini Uygulamazsa Ne Olur?
İşverenin icra müdürlüğünden gönderilen maaş haczi yazısına rağmen gerekli kesintiyi yapmaması veya kesilen parayı icra dairesine göndermemesi hukuki sorumluluk doğurabilir. İİK'nın 355 ve 356. maddelerinde işverenin bu yükümlülüklere uymaması halinde uygulanabilecek sonuçlar düzenlenmiştir.
Bu nedenle işveren, maaş haczi yazısını aldıktan sonra yalnızca çalışanın maaşından kesinti yapmakla değil, kesilen tutarı usulüne uygun şekilde icra dosyasına göndermekle de yükümlüdür.
Maaş Haczi Ne Zaman Sona Erer?
Maaş haczi kural olarak icra dosyasındaki hacze konu borcun sona ermesiyle birlikte sona erer. Borç tamamen ödendiğinde veya icra dosyasında maaş haczinin kaldırılmasını gerektiren başka bir hukuki durum ortaya çıktığında icra müdürlüğü tarafından işverene haczin kaldırıldığı bildirilir.
Bu nedenle maaş haczi belirli bir süre geçince kendiliğinden sona eren sabit süreli bir işlem değildir. Haczin devamı, öncelikle icra dosyasındaki borcun durumuna bağlıdır. Borç ve fer'ileri tamamen ödenmeden haczin devam etmesi mümkündür. Avukat Mehmet Kurşun, borcun ödenmesi sonrasında haczin kaldırılması ve dosyanın kapatılması için gerekli işlemlere destek olabilir.
Maaş Haczinin Kalkması İçin Ne Yapılmalıdır?
Borç tamamen ödenmişse icra dosyasındaki alacaklı veya borçlu tarafından gerekli işlemlerin yapılması ve icra müdürlüğünün maaş haczinin kaldırılmasına ilişkin yazıyı işverene göndermesi gerekir. Uygulamada borcun ödenmesinden sonra haczin kaldırılması için icra dosyasının güncel durumunun kontrol edilmesi önemlidir.
Borç ödenmeden haczin kaldırılması ise ancak hukuki sebebin bulunması halinde mümkün olabilir. Haczin hatalı uygulanması, fazla kesinti yapılması veya başka bir usulsüzlük bulunması halinde icra müdürlüğü işlemlerine karşı ilgili hukuki başvuru yolları değerlendirilebilir.
Maaş Haczinde Borç Ödenince Haciz Otomatik Olarak Kalkar mı?
Borcun tamamen ödenmesi haczin devam etmesi için hukuki sebebi ortadan kaldırır. Ancak uygulamada işverenin kesinti yapmaya devam etmemesi için icra dosyasındaki ödemenin işlenmesi ve haczin kaldırılmasına ilişkin bildirimin işverene ulaşması önemlidir.
Bu nedenle borcun ödendiği halde maaştan kesinti yapılmaya devam ediliyorsa, icra dosyasının güncel bakiyesi ve maaş haczinin kaldırılmasına ilişkin işlemler kontrol edilmelidir.
Maaş Haczi İşten Ayrılınca Sona Erer mi?
İşçinin işten ayrılması, mevcut borcu ortadan kaldırmaz. Ancak işverenin maaştan kesinti yapabileceği bir ücret ödemesi kalmadığından mevcut işyerindeki maaş kesintisi fiilen sona erebilir.
İİK m. 355 uyarınca işveren, borçlunun işine son verilmesi halinde bu durumu icra dairesine bildirmekle yükümlüdür. Borçlunun daha sonra başka bir işyerinde çalışmaya başlaması halinde yeni işveren bakımından da maaş haczinin uygulanması gündeme gelebilir.
Emekli Maaşına Haciz Konulabilir mi?
Emekli aylıkları bakımından genel maaş haczi kurallarından farklı özel düzenlemeler bulunmaktadır. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 93. maddesi uyarınca gelir, aylık ve ödenekler kural olarak haczedilemez.
Ancak nafaka borçları, Sosyal Güvenlik Kurumunun kendi alacakları ve kanunda öngörülen diğer özel durumlar bakımından istisnalar bulunabilir. Ayrıca borçlunun hacze ilişkin muvafakati bazı durumlarda önem taşıyabilir. Bu nedenle emekli aylığı üzerindeki haciz ayrıca değerlendirilmelidir.
Nafaka Borcunda Maaş Haczi
Nafaka alacakları bakımından maaş haczine ilişkin genel dörtte bir sınırının doğrudan uygulanacağını söylemek doğru değildir. Nafaka alacağının niteliği ve ilgili özel hükümler nedeniyle farklı değerlendirme yapılabilir.
Özellikle birikmiş nafaka borçları ile devam eden nafaka ödemelerinin aynı anda söz konusu olduğu dosyalarda kesinti miktarının doğru şekilde belirlenmesi önemlidir. Bu nedenle nafaka nedeniyle uygulanan maaş haczinde icra dosyasındaki hesaplamaların ayrıca incelenmesi gerekir.
Maaş Haczinde İcra Dosyası Kapatılır mı?
Maaş haczi devam ederken yapılan kesintiler icra dosyasındaki borca mahsup edilir. Borç, faiz ve takip masrafları dahil olmak üzere dosya kapsamında ödenmesi gereken tutar tamamen karşılandığında icra takibinin sona erdirilmesi ve varsa maaş haczinin kaldırılması gündeme gelir.
Bu nedenle yalnızca ana paranın ödenmiş olması her zaman dosyanın tamamen kapanması anlamına gelmeyebilir. İcra dosyasındaki faiz, harç, vekâlet ücreti ve diğer takip giderlerinin de dosya hesabında dikkate alınması gerekir.
Maaş Haczine İtiraz Edilebilir mi?
Maaş haczinin kanuna aykırı şekilde uygulandığı, kesinti oranının hatalı olduğu veya haczin devamını gerektiren şartların ortadan kalktığı düşünülüyorsa icra dosyasındaki işlemlere karşı kanunda öngörülen başvuru yolları değerlendirilebilir.
Özellikle maaştan yasal sınırların üzerinde kesinti yapılması, aynı anda birden fazla haczin yanlış sıraya alınması veya borç sona ermesine rağmen kesintinin devam etmesi gibi durumlarda dosyanın incelenmesi ve gerektiğinde icra hukuk mahkemesine şikâyet yolunun değerlendirilmesi önem taşır.
Maaş Haczi ile İlgili Dikkat Edilmesi Gerekenler
Maaş haczi uygulanırken yalnızca kesilen tutarın miktarına değil, icra dosyasının sırasına ve borcun güncel bakiyesine de dikkat edilmelidir. Birden fazla haciz bulunması halinde haciz sırası, sonraki dosyaların ne zaman kesintiye başlayacağını doğrudan etkiler.
Sık Sorulan Sorular
Maaşın tamamına haciz konulabilir mi?
Genel olarak maaşın tamamının haczedilmesi mümkün değildir. İşçi ücretleri bakımından İş Kanunu'ndaki dörtte birlik üst sınır ve İİK'daki kısmi haciz hükümleri dikkate alınır. Nafaka gibi özel alacaklarda farklı hükümler uygulanabilir.
Maaş haczi ne zaman biter?
Maaş haczi, kural olarak icra dosyasındaki borcun ve takip kapsamında ödenmesi gereken tutarların sona ermesiyle kaldırılır. Ayrıca haczin kaldırılmasını gerektiren başka bir hukuki sebep bulunması halinde de haciz sona erebilir.
Birden fazla maaş haczi aynı anda kesilir mi?
Genel kural olarak hayır. Birden fazla maaş haczi varsa hacizler sıraya konulur ve önceki haczin kesintisi tamamlanmadan sonraki haciz için kesintiye geçilmez.
İşten ayrılınca maaş haczi tamamen kalkar mı?
İşten ayrılma, borcu ortadan kaldırmaz. Mevcut işyerindeki maaş kesintisi sona erebilir ancak borç devam ettiği sürece başka bir işyerinde çalışılması halinde maaş haczi yeniden uygulanabilir.
Maaş haczi kaldırıldıktan sonra tekrar haciz gelebilir mi?
Evet. Maaş haczinin kaldırılması belirli bir icra dosyasındaki haczin sona ermesi anlamına gelir. Başka bir alacak veya yeni bir icra dosyası nedeniyle kanuni şartlar oluşursa yeniden maaş haczi uygulanabilir.

