Mala zarar verme suçu, başkasına ait taşınır veya taşınmaz bir mala zarar verilmesiyle oluşan bir suçtur. Türk Ceza Kanunu'nun 151. maddesinde düzenlenen suçun basit hâlinde, başkasının malını kısmen veya tamamen yıkmak, tahrip etmek, yok etmek, bozmak, kullanılamaz hâle getirmek veya kirletmek cezalandırılır.
Mala zarar verme suçunun basit hâli bakımından kanunda dört aydan üç yıla kadar hapis veya adlî para cezası öngörülmüştür. Suçun kamu malına, belirli tesislere veya diğer kanunda sayılan nitelikli hâllere karşı işlenmesi durumunda ise daha ağır yaptırımlar uygulanabilir.
Mala Zarar Verme Suçu Nedir?
Mala zarar verme suçu, başkasının mülkiyetinde veya zilyetliğinde bulunan bir malın ekonomik veya fiilî kullanım değerine zarar verilmesini yaptırıma bağlar. Suçun oluşması için malın tamamen ortadan kaldırılması gerekmez; malın kısmen zarar görmesi veya kullanılamaz hâle gelmesi de yeterli olabilir.
Örneğin başkasına ait bir aracın camını kırmak, bir iş yerinin kapısına veya eşyalarına zarar vermek, başkasının taşınmazına zarar vermek ya da bir malı kirletmek somut olayın özelliklerine göre mala zarar verme suçunu oluşturabilir. Mala zarar verme suçunun ceza hukuku bakımından değerlendirilmesinde olayın diğer unsurları da dikkate alınmalıdır. Bu konuda ceza hukuku kapsamında hukuki değerlendirme yapılabilir.
Mala Zarar Verme Suçunun Unsurları Nelerdir?
Suçun oluşabilmesi için öncelikle zarar verilen malın failin kendisine değil, başkasına ait olması gerekir. Ayrıca failin kanunda belirtilen seçimlik hareketlerden birini gerçekleştirmesi ve bunu kasten yapması gerekir.
- Başkasına ait taşınır veya taşınmaz bir mal bulunmalıdır.
- Mal kısmen veya tamamen zarar görmelidir.
- Yıkma, tahrip etme, yok etme, bozma, kullanılamaz hâle getirme veya kirletme gibi hareketlerden biri gerçekleştirilmelidir.
- Fiil kasten gerçekleştirilmelidir.
- Olay bakımından hukuka uygunluk nedeni bulunmamalıdır.
Yargıtay uygulamasında da mala zarar verme suçunun oluşabilmesi için başkasına ait mala kanunda sayılan seçimlik hareketlerden biriyle zarar verilmesi gerektiği kabul edilmektedir. Sadece taksirle gerçekleştirilen zarar verme, bu suç bakımından kural olarak cezalandırılmaz.
Mala Zarar Verme Suçunun Cezası Ne Kadardır?
TCK m.151/1 kapsamında mala zarar verme suçunun basit hâlinde dört aydan üç yıla kadar hapis veya adlî para cezası öngörülmektedir. Mahkeme somut olayın özelliklerine, failin kusuruna ve kanunda yer alan diğer hükümlere göre yaptırım belirler.
Belirlenen hapis cezasının adlî para cezasına çevrilmesi, ertelenmesi veya hükmün açıklanmasının geri bırakılması gibi sonuçların uygulanıp uygulanamayacağı ise somut olayda verilen cezanın miktarına ve kanuni şartlara göre ayrıca değerlendirilir.
Mala Zarar Verme Suçunun Nitelikli Hâlleri
TCK m.152'de bazı mal ve tesislere karşı işlenen mala zarar verme suçları daha ağır yaptırıma bağlanmıştır. Kamu kurumlarına ait veya kamu hizmetine tahsis edilmiş mallar, belirli koruma tesisleri, dikili ağaçlar ve kanunda sayılan diğer mallar bakımından suçun nitelikli hâli gündeme gelebilir.
Nitelikli hâllerden birinin bulunması durumunda temel yaptırım bir yıldan dört yıla kadar hapis cezasıdır. Suçun yakarak, yakıcı veya patlayıcı madde kullanarak ya da kanunda belirtilen bazı tehlikeli yöntemlerle işlenmesi hâlinde ceza ayrıca artırılabilir.
Hangi Mallara Zarar Verilmesi Suç Oluşturur?
Mala zarar verme suçunun konusu taşınır veya taşınmaz mallar olabilir. Araç, telefon, bilgisayar, iş yeri eşyası veya başka bir taşınır malın zarar görmesi suç kapsamında değerlendirilebilir. Taşınmazlara verilen zararlar da olayın özelliklerine göre bu suçun konusunu oluşturabilir. Taşınmazlarla ilgili uyuşmazlıklarda ayrıca gayrimenkul hukuku bakımından değerlendirme yapılması gerekebilir.
Ancak her zarar verme olayı otomatik olarak mala zarar verme suçunu oluşturmaz. Malın kime ait olduğu, failin kastı, zarar verme biçimi ve eylemin başka bir suçun unsuru kapsamında kalıp kalmadığı ayrıca değerlendirilmelidir.
Araca Zarar Verme Mala Zarar Verme Suçu mudur?
Başkasına ait bir aracın kasten camının kırılması, kaportasının çizilmesi, lastiklerinin kesilmesi veya aracın kullanımını engelleyecek şekilde zarar verilmesi somut olayın özelliklerine göre mala zarar verme suçunu oluşturabilir.
Ancak aracın başka bir suçun konusu olması hâlinde ayrıca mala zarar verme suçundan ceza verilip verilmeyeceği olayın hukuki niteliğine göre değişebilir. Örneğin Yargıtay, bazı hırsızlık olaylarında çalınan araca verilen zararın ayrıca mala zarar verme suçu oluşturmayacağını kabul etmektedir.
Mala Zarar Verme Suçu Şikâyete Tabi midir?
TCK m.151'de düzenlenen basit mala zarar verme suçu şikâyete tabidir. Mağdurun şikâyeti olmadan bu suç bakımından soruşturma ve kovuşturma yapılamaz. Yargıtay'ın güncel kararlarında da TCK m.151/1'deki suçun şikâyete tabi olduğu açıkça belirtilmektedir.
Buna karşılık TCK m.152'de düzenlenen nitelikli mala zarar verme hâllerinde soruşturma ve kovuşturma bakımından farklı kurallar uygulanabilir. Bu nedenle olayın TCK m.151 mi yoksa TCK m.152 kapsamında mı kaldığının belirlenmesi önemlidir.
Mala Zarar Verme Suçunda Şikâyet Süresi
Şikâyete tabi suçlarda genel kural olarak mağdurun fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren altı ay içinde şikâyette bulunması gerekir. Ancak somut olayda suçun nitelikli hâlinin veya başka bir suçun gündeme gelip gelmediği ayrıca değerlendirilmelidir.
Şikâyet; Cumhuriyet Başsavcılığına, kolluk makamlarına veya kanunen başvurulabilecek diğer mercilere yapılabilir. Olayın nasıl gerçekleştiğini gösteren fotoğraf, video, kamera kaydı, tanık ve zarar miktarını gösteren belgelerin korunması önemlidir.
Mala Zarar Verme Suçunda Uzlaştırma
TCK m.151'de düzenlenen basit mala zarar verme suçu, kanunda öngörülen şartlar çerçevesinde uzlaştırma kapsamındadır. Uzlaştırma sürecinde mağdur ile şüpheli veya sanık arasında anlaşma sağlanması hâlinde ceza yargılaması bakımından kanunda öngörülen sonuçlar ortaya çıkabilir.
Uzlaştırmanın uygulanıp uygulanmayacağı, suçun niteliğine ve olayda başka suçların bulunup bulunmadığına göre belirlenir. Birden fazla suçun birlikte işlendiği olaylarda uzlaştırma hükümlerinin uygulanmasına ilişkin özel kurallar bulunduğundan dosyanın tamamı değerlendirilmelidir.
Mala Zarar Verme Suçunda Zararın Giderilmesi
Failin meydana gelen zararı gidermesi ceza sorumluluğu bakımından önem taşıyabilir. Zararın tamamen veya kısmen giderilmesi, olayın aşamasına ve diğer şartlara göre etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanmasını gündeme getirebilir.
Yargıtay uygulamasında da mala zarar verme suçunda zararın giderilmesinin TCK m.168 kapsamında değerlendirilmesi gerektiğine ilişkin kararlar bulunmaktadır. Bunun yanında zararın giderilmesinden kaynaklanan maddi kayıplar bakımından tazminat hukuku kapsamında ayrıca değerlendirme yapılması mümkündür. Bu nedenle zararın ne zaman ve hangi şekilde giderildiği önemlidir.
Mala Zarar Verme Suçunda Deliller
Suçun ispatında olayın niteliğine göre farklı deliller kullanılabilir. Kamera görüntüleri, fotoğraflar, tanık anlatımları, olay yeri inceleme tutanakları, bilirkişi raporları, mesajlaşmalar ve zarar gören mala ilişkin belgeler delil olarak değerlendirilebilir.
Zarar miktarının belirlenmesi bakımından tamir faturası, servis kaydı, ekspertiz raporu veya benzeri belgeler de önem taşıyabilir. Delillerin hukuka uygun şekilde elde edilmiş olması gerekir.
Mala Zarar Verme Suçunda Dava Süreci
Şikâyete tabi basit mala zarar verme suçunda soruşturma, mağdurun şikâyeti üzerine yürütülebilir. Cumhuriyet savcılığı soruşturma sırasında olayla ilgili delilleri toplar ve kamu davası açılması için gerekli şartların bulunup bulunmadığını değerlendirir.
Yeterli şüphe bulunması hâlinde iddianame düzenlenerek dava açılabilir. Yargılama sonucunda mahkeme beraat, mahkûmiyet, düşme veya olayın hukuki niteliğine göre kanunda öngörülen diğer kararlardan birini verebilir.
Mala Zarar Verme Suçunda Zamanaşımı
Ceza zamanaşımı süresi, suç için kanunda öngörülen cezanın üst sınırı esas alınarak TCK m.66 kapsamında belirlenir. Basit mala zarar verme suçunun üst sınırı üç yıl olduğundan, Yargıtay uygulamasında bu suç bakımından 8 yıllık asli dava zamanaşımı uygulanmaktadır.
Zamanaşımının başlangıcı, durması ve kesilmesi bakımından TCK'da özel hükümler bulunmaktadır. Bu nedenle yalnızca suç tarihine bakılarak kesin bir hesaplama yapılmamalı, dosyada zamanaşımını etkileyen işlemler de incelenmelidir. Bu tür süre ve usul meselelerinin değerlendirilmesinde Avukat Mehmet Kurşun tarafından dosyanın özelliklerine göre hukuki inceleme yapılabilir.
Mala Zarar Verme Suçunda Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Zarar verilen malın kime ait olduğu belirlenmelidir.
- Fiilin kasten gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği incelenmelidir.
- Basit veya nitelikli mala zarar verme ayrımı yapılmalıdır.
- Şikâyete tabi suçlarda şikâyet süresi kaçırılmamalıdır.
- Kamera görüntüleri ve diğer deliller mümkün olduğunca korunmalıdır.
- Zarar miktarını gösteren fatura, servis kaydı ve benzeri belgeler saklanmalıdır.
- Uzlaştırma ve etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanıp uygulanamayacağı değerlendirilmelidir.
- Eylemin başka bir suçun unsuru kapsamında kalıp kalmadığı ayrıca incelenmelidir.
Mala Zarar Verme Suçunda Avukat Desteği
Mala zarar verme suçunda fiilin TCK m.151 veya m.152 kapsamında değerlendirilmesi, şikâyet süresinin korunması, delillerin toplanması ve zararın hukuki sonuçlarının belirlenmesi önem taşır. Özellikle aynı olayda birden fazla suçun bulunması hâlinde hukuki nitelendirmenin doğru yapılması gerekir.
Ceza soruşturması ve kovuşturması sırasında delillerin değerlendirilmesi, uzlaştırma sürecinin takibi ve gerektiğinde zararların hukuki boyutunun incelenmesi bakımından Avukat Mehmet Kurşun tarafından hukuki destek sağlanabilir.
Sık Sorulan Sorular
Mala zarar verme suçunun cezası nedir?
Basit mala zarar verme suçunda dört aydan üç yıla kadar hapis veya adlî para cezası öngörülmüştür.
Mala zarar verme suçu şikâyete tabi midir?
TCK m.151'de düzenlenen basit mala zarar verme suçu şikâyete tabidir. Nitelikli hâllerde ise farklı hükümler uygulanabilir.
Mala zarar verme suçu uzlaştırmaya tabi midir?
Basit mala zarar verme suçu, kanundaki şartlar çerçevesinde uzlaştırma kapsamındadır.
Mala zarar veren kişi zararı karşılarsa ceza düşer mi?
Zararın giderilmesi, somut olayın şartlarına göre etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanmasını ve cezada indirim yapılmasını gündeme getirebilir; ancak her olayda cezanın tamamen ortadan kalkacağı söylenemez.

