Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Suçu ve Cezası

Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Suçu ve Cezası
05 Oct

Özel hayatın gizliliğini ihlal suçu, kişinin özel yaşam alanına ilişkin bilgilerin, görüntülerin veya seslerin hukuka aykırı şekilde elde edilmesi ya da özel hayatın gizliliğinin başka bir biçimde ihlal edilmesi halinde gündeme gelir. Suç, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 134. maddesinde düzenlenmiştir.

Özellikle gizli kamera ile görüntü veya ses kaydı yapılması, kişinin mahrem görüntülerinin rızası dışında elde edilmesi ve özel hayata ilişkin görüntü veya seslerin üçüncü kişilerle paylaşılması bu suç kapsamında değerlendirilebilir. Ancak her fotoğraf veya video çekimi otomatik olarak TCK 134 kapsamında suç oluşturmaz. Olayın niteliği, kişinin rızası, görüntünün veya sesin içeriği ve müdahalenin kişinin özel yaşam alanına yönelik olup olmadığı somut olay üzerinden değerlendirilir. Avukat Mehmet Kurşun, görüntü veya sesin özel yaşam alanına ait olup olmadığını, rızayı ve müdahalenin hukuka uygunluğunu somut olaya göre değerlendirebilir.

TCK 134'e Göre Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Suçunun Cezası

TCK'nın 134. maddesine göre özel hayatın gizliliğini ihlal eden kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. İhlalin görüntü veya seslerin kayda alınması suretiyle gerçekleştirilmesi halinde verilecek ceza bir kat artırılır.

Özel hayata ilişkin görüntü veya seslerin hukuka aykırı olarak ifşa edilmesi ise ayrıca düzenlenmiştir. Bu durumda fail hakkında iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasına hükmedilebilir. Görüntü veya seslerin basın ve yayın yoluyla yayımlanması halinde de aynı ceza uygulanır.

Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Suçu Hangi Durumlarda Oluşur?

Suçun oluşabilmesi için kişinin özel hayatına yönelik hukuka aykırı bir müdahalenin bulunması gerekir. Özel hayat kavramı, kişinin başkalarının bilgisine sunmak istemediği ve kendi kontrolü altında tutmak istediği yaşam alanlarını kapsar.

Somut olayın özelliklerine göre aşağıdaki eylemler özel hayatın gizliliğinin ihlali kapsamında değerlendirilebilir:

#
İhlal Edici Eylemler ve Durumlar
1
Kişinin özel yaşam alanının gizlice görüntülenmesi
2
Gizli kamera kullanılarak görüntü veya ses kaydı yapılması
3
Kişinin mahrem görüntülerinin rızası dışında kaydedilmesi
4
Özel hayata ilişkin ses kayıtlarının hukuka aykırı şekilde elde edilmesi
5
Özel hayata ilişkin görüntü veya seslerin üçüncü kişilere gönderilmesi
6
Özel görüntü veya seslerin sosyal medya hesaplarında paylaşılması
7
Özel hayat kapsamında kalan görüntülerin internet ortamında yayımlanması

İzinsiz Fotoğraf veya Video Çekmek Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Suçu Mudur?

İzinsiz fotoğraf veya video çekilmesi her durumda TCK 134 kapsamında değerlendirilmez. Burada çekimin nerede yapıldığı, kişinin hangi durumda görüntülendiği, görüntünün niteliği, kişinin makul olarak gizlilik beklentisinin bulunup bulunmadığı ve kaydın nasıl kullanıldığı önem taşır.

Özellikle kişinin mahremiyetine ilişkin görüntülerin gizlice kaydedilmesi halinde TCK 134 kapsamında suç oluşması gündeme gelebilir. Buna karşılık kamusal alanda gerçekleştirilen her görüntü alma eyleminin özel hayatın gizliliğini ihlal ettiği sonucuna doğrudan varılamaz. Yargıtay uygulamasında da olayın özellikleri ve görüntünün kişinin özel yaşam alanına ilişkin olup olmadığı önem taşımaktadır.

Özel Görüntülerin veya Seslerin Paylaşılması Suç Mudur?

Kişinin özel hayatına ilişkin görüntü veya seslerin hukuka aykırı olarak başkalarıyla paylaşılması TCK 134/2 kapsamında değerlendirilebilir. Bu paylaşımın yalnızca bir kişiye gönderilmesi ile sosyal medya veya internet üzerinden çok sayıda kişiye ulaştırılması arasında hukuki değerlendirme bakımından farklılık bulunabilse de her iki durumda da eylemin niteliği ve içeriği önemlidir. Avukat Mehmet Kurşun, dijital kayıtlar, mesajlar, platform verileri ve tanık anlatımlarının hukuka uygun şekilde korunmasına ve sunulmasına destek olabilir.

Örneğin eski eşe, sevgiliye veya başka bir kişiye ait mahrem görüntünün rıza dışında WhatsApp üzerinden gönderilmesi, sosyal medya hesabında paylaşılması veya internet ortamında yayımlanması halinde özel hayatın gizliliğini ihlal suçu gündeme gelebilir. Eylemin aynı zamanda başka bir suç oluşturup oluşturmadığı da ayrıca değerlendirilmelidir.

Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Suçunda Rıza Önemli Midir?

Mağdurun rızası, özel hayatın gizliliğini ihlal suçunun değerlendirilmesinde önemli bir unsurdur. Kişinin belirli bir görüntünün çekilmesine veya paylaşılmasına izin vermesi, her koşulda bu görüntünün sınırsız biçimde kullanılmasına izin verdiği anlamına gelmez.

Örneğin bir kişiye özel olarak gönderilen fotoğrafın, fotoğrafı alan kişi tarafından başkalarına gönderilmesi veya sosyal medyada paylaşılması, başlangıçtaki rızanın kapsamı dışında kalabilir. Bu nedenle rızanın hangi eylem için ve hangi kapsamda verildiği ayrıca incelenmelidir.

Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Suçunda Sosyal Medya Paylaşımları

Instagram, Facebook, X, TikTok, WhatsApp veya diğer dijital platformlarda özel hayata ilişkin görüntü veya seslerin rıza dışında paylaşılması ceza soruşturmasına konu olabilir. Paylaşımın herkese açık olması, çok sayıda kişiye gönderilmesi veya tekrar paylaşılması, olayın sonuçları bakımından önem taşıyabilir.

İnternette yayımlanan içerikler açısından yalnızca ceza soruşturması değil, içeriğin kaldırılması ve erişimin engellenmesi ile kişilik haklarına dayalı tazminat talepleri de somut olayın özelliklerine göre gündeme gelebilir.

Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Suçunda Şikâyet Süresi

Özel hayatın gizliliğini ihlal suçu kural olarak şikâyete tabi bir suçtur. TCK'nın 139. maddesi uyarınca özel hayatın gizliliğini ihlal suçu bakımından soruşturma ve kovuşturma mağdurun şikâyetine bağlıdır.

Şikâyet hakkı bulunan kişinin, fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren 6 ay içinde şikâyette bulunması gerekir. Sürenin kaçırılması halinde, şikâyete bağlı suç bakımından soruşturma ve kovuşturma yapılamaz. Bu nedenle özellikle dijital ortamda işlenen ihlallerde içeriğin ne zaman öğrenildiği ve failin kim olduğunun ne zaman tespit edildiği önem taşır. Avukat Mehmet Kurşun, ceza şikâyeti ile kişilik haklarına dayalı tazminat ve içerik kaldırma yollarını birlikte inceleyebilir.

Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Suçunda Uzlaştırma

Özel hayatın gizliliğini ihlal suçu, koşulları oluştuğunda uzlaştırma kapsamında değerlendirilebilir. Nitekim Yargıtay kararlarında TCK 134 kapsamında düzenlenen suçun CMK 253 uyarınca uzlaştırmaya tabi olduğu belirtilmiştir.

Uzlaştırma sürecinde mağdur ile şüphelinin anlaşması halinde, kanunda öngörülen şartlar çerçevesinde ceza soruşturması veya kovuşturması bakımından uzlaşmanın hukuki sonuçları doğabilir. Ancak uzlaştırma kapsamının somut olayda oluşan diğer suçlarla birlikte ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Suçunda Deliller

Ceza soruşturması ve yargılamasında olayın nasıl gerçekleştiğinin ispatlanması önemlidir. Dijital ortamda işlenen ihlallerde delillerin zamanında ve hukuka uygun şekilde korunması özellikle önem taşır.

Olayın özelliklerine göre aşağıdaki deliller önem taşıyabilir:

Fotoğraf ve video kayıtları, ses kayıtları, WhatsApp ve diğer mesajlaşma kayıtları, sosyal medya paylaşım ekran görüntüleri ve bağlantıları, e-posta yazışmaları, tanık anlatımları, telefon ve bilgisayar incelemeleri, uzman veya bilirkişi raporları, içeriğin yayımlandığı internet adresine ilişkin teknik veriler.

Ancak delilin yalnızca elde edilmiş olması yeterli değildir. Ceza yargılamasında delilin hukuka uygun şekilde elde edilip edilmediği de değerlendirilir. Hukuka aykırı yöntemlerle elde edilen deliller bakımından ayrıca değerlendirme yapılması gerekir.

Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Suçu ile Kişisel Verilerin Hukuka Aykırı Ele Geçirilmesi Arasındaki Fark

Özel hayatın gizliliğini ihlal suçu ile kişisel verilerin hukuka aykırı olarak kaydedilmesi veya ele geçirilmesi birbirinden farklı suçlardır. Aynı olay içerisinde birden fazla suçun unsurlarının oluşması da mümkündür.

Örneğin bir kişinin mahrem görüntüsünün rıza dışında kaydedilmesi ve sonrasında başkalarına gönderilmesi halinde yalnızca TCK 134 değil, olayın özelliklerine göre TCK'nın kişisel verilere ilişkin hükümleri veya başka ceza normları da gündeme gelebilir. Bu nedenle suç vasfının belirlenmesi somut olayın ayrıntılı biçimde incelenmesini gerektirir.

Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Suçunda Nitelikli Haller

TCK'nın 137. maddesinde, belirli koşullarda özel hayatın gizliliği ve hayatın gizli alanına karşı suçlar bakımından cezanın artırılmasını gerektiren nitelikli haller düzenlenmiştir. Özellikle kamu görevlisinin görevinin verdiği yetkiyi kötüye kullanması veya belli bir meslek ve sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanılması önem taşıyabilir.

Bu nedenle olayda failin kamu görevlisi olup olmadığı, belirli bir meslek veya sanatın sağladığı imkândan yararlanıp yararlanmadığı ve suçun nasıl işlendiği ayrıca değerlendirilmelidir.

Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Suçunda Görevli Mahkeme

TCK 134 kapsamında açılacak ceza davasında görevli mahkemenin belirlenmesinde isnat edilen eylem, uygulanması gereken ceza ve diğer suçlarla birlikte değerlendirme yapılır. Genel olarak TCK 134 kapsamında yargılama Asliye Ceza Mahkemesi tarafından yapılmaktadır.

Ancak aynı olayda başka suçların da bulunması halinde görevli mahkemenin belirlenmesi farklılaşabilir. Bu nedenle yalnızca suçun adına bakılarak görev konusunda kesin değerlendirme yapılmamalıdır.

Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Suçunda Tazminat Davası Açılabilir Mi?

Özel hayatın gizliliğinin ihlali yalnızca ceza hukuku bakımından sonuç doğurmayabilir. Kişinin özel hayatına yönelik hukuka aykırı müdahale nedeniyle kişilik haklarının ihlal edildiği durumlarda manevi tazminat ve somut olayın özelliklerine göre maddi tazminat talepleri de gündeme gelebilir. Bu kapsamda tazminat hukuku bakımından uygulanabilecek hukuki yollar ayrıca değerlendirilebilir.

Ceza soruşturması ile tazminat süreci birbirinden farklı hukuki süreçlerdir. Ceza dosyasında delil olarak kullanılan içerikler, tazminat talebinin değerlendirilmesinde de önem taşıyabilir.

Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Edilen Kişi Ne Yapmalıdır?

Özel görüntü veya seslerin izinsiz kaydedildiği ya da paylaşıldığı düşünülen kişi, öncelikle mevcut delillerin korunmasına dikkat etmelidir. Özellikle internet ve sosyal medya içerikleri kısa sürede silinebileceğinden, paylaşımın bağlantısı, kullanıcı adı, tarih ve saat bilgileri ile içeriğin kendisi mümkün olduğunca muhafaza edilmelidir.

Ardından olayın niteliğine göre Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluk birimlerine başvurularak ceza hukuku kapsamında suç duyurusunda bulunulabilir. Yargıtay da suç duyurusunun Cumhuriyet savcılıklarına veya kolluk birimlerine yapılabileceğini belirtmektedir.

Sık Sorulan Sorular

Özel hayatın gizliliğini ihlal suçunun cezası nedir?

TCK 134/1 kapsamında temel ceza bir yıldan üç yıla kadar hapistir. İhlal görüntü veya seslerin kaydedilmesi suretiyle gerçekleştirilirse ceza bir kat artırılır. Özel hayata ilişkin görüntü veya seslerin hukuka aykırı olarak ifşa edilmesi halinde ise iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası öngörülmüştür.

İzinsiz görüntü paylaşmak suç mudur?

Görüntünün kişinin özel hayatına ilişkin olması ve rıza dışında hukuka aykırı biçimde paylaşılması halinde TCK 134 kapsamında suç oluşabilir. Bunun yanında olayın özelliklerine göre başka suçların da değerlendirilmesi mümkündür.

Özel hayatın gizliliğini ihlal suçu şikâyete tabi midir?

Evet. TCK 139 uyarınca özel hayatın gizliliğini ihlal suçu kural olarak şikâyete tabidir. Şikâyet süresi, fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren 6 aydır.

Özel hayatın gizliliğini ihlal suçu uzlaştırmaya tabi midir?

Evet. TCK 134 kapsamında düzenlenen özel hayatın gizliliğini ihlal suçu, CMK 253'teki şartlar çerçevesinde uzlaştırma kapsamında olabilir. Yargıtay kararlarında da bu husus açıkça belirtilmektedir.

Özel görüntüleri sosyal medyada paylaşmak daha ağır bir suç oluşturabilir mi?

Evet. Olayın içeriğine, mağdurun yaşına, görüntünün niteliğine ve paylaşım biçimine göre özel hayatın gizliliğini ihlal suçunun yanında başka suçlar da gündeme gelebilir. Bu nedenle özellikle mahrem görüntülerin internet ortamında paylaşılması somut olayın tüm yönleriyle değerlendirilmesini gerektirir.

 

Şimdi Ara WhatsApp

Yükleniyor...