Vasiyetnamenin İptali Davası Nasıl Açılır?

Vasiyetnamenin İptali Davası Nasıl Açılır?
05 Oct

Vasiyetnamenin iptali davası, mirasbırakan tarafından düzenlenen vasiyetnamenin Türk Medeni Kanunu'nda öngörülen geçersizlik sebeplerinden biri nedeniyle tamamen veya kısmen hükümsüz hale getirilmesinin talep edildiği davadır. Vasiyetnamenin yalnızca miras paylaşımında bir kişiye daha az pay bırakması, tek başına iptal sebebi değildir. İptal talebinin kanunda belirtilen sebeplerden birine dayanması gerekir.

Türk Medeni Kanunu'nun 557. maddesine göre vasiyetnamenin iptali; mirasbırakanın tasarruf ehliyetinin bulunmaması, yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama, vasiyetnamenin içeriğinin ya da koşullarının hukuka veya ahlaka aykırı olması veya kanunda öngörülen şekil şartlarına uyulmaması gibi nedenlerle gündeme gelebilir. Avukat Mehmet Kurşun, vasiyetnamenin TMK m. 557'de sayılan iptal sebeplerinden birine dayanıp dayanmadığını belge ve olaylarla birlikte değerlendirebilir.

Vasiyetnamenin İptali Hangi Durumlarda İstenebilir?

Vasiyetnamenin iptali sebepleri Türk Medeni Kanunu'nun 557. maddesinde sınırlı olarak düzenlenmiştir. Bu nedenle her türlü miras uyuşmazlığı vasiyetnamenin iptali davasının konusu yapılamaz.

1. Mirasbırakanın Tasarruf Ehliyetinin Bulunmaması

Vasiyetname düzenlendiği sırada mirasbırakanın vasiyetname yapma ehliyetinin bulunmadığı ileri sürülebilir. Özellikle mirasbırakanın işlem tarihinde fiil ehliyetini etkileyebilecek ciddi bir zihinsel veya bilişsel rahatsızlığının bulunması halinde bu konu önem kazanır. Değerlendirme, yalnızca hastalık teşhisine göre değil, vasiyetnamenin düzenlendiği tarihte kişinin yaptığı işlemin anlam ve sonuçlarını kavrayabilecek durumda olup olmadığı üzerinden yapılır.

2. Yanılma, Aldatma, Korkutma veya Zorlama

Vasiyetname mirasbırakanın gerçek ve özgür iradesini yansıtmıyorsa iptal gündeme gelebilir. Mirasbırakanın yanlış yönlendirilmesi, kandırılması, tehdit edilmesi veya baskı altında vasiyetname düzenlemek zorunda bırakılması bu kapsamda değerlendirilebilir.

3. Hukuka veya Ahlaka Aykırı İçerik

Vasiyetnamenin içerdiği koşul veya yüklemelerin hukuka ya da ahlaka aykırı olması da iptal sebebidir. Ancak bu değerlendirme somut vasiyetnamenin içeriğine ve belirlenen koşulların niteliğine göre yapılır.

4. Şekil Şartlarına Uyulmaması

Vasiyetnamenin kanunda öngörülen şekil şartlarına uygun olarak düzenlenmemesi halinde iptal talep edilebilir. Vasiyetnamenin resmi, el yazılı veya sözlü vasiyetname olarak düzenlenmesine göre aranacak şartlar farklıdır. Bu nedenle özellikle el yazılı vasiyetnamelerde yazı, tarih ve imza gibi unsurların; resmi vasiyetnamelerde ise düzenleme sürecinin kanuni şartlara uygun olup olmadığının incelenmesi gerekir.

Vasiyetnamenin İptali Davasını Kimler Açabilir?

Vasiyetnamenin iptali davası, tasarrufun iptal edilmesinde hukuki menfaati bulunan mirasçı veya vasiyet alacaklısı tarafından açılabilir. Dolayısıyla yalnızca mirasçı sıfatının bulunması her durumda yeterli olmayabilir; davacının vasiyetnamenin iptalinden hukuken yarar sağlayabilecek durumda olması gerekir.

Dava, vasiyetnamenin tamamının iptaline yönelik olabileceği gibi yalnızca belirli bir bölümünün iptal edilmesi de istenebilir. Kanunda belirtilen özel durumlarda iptal, sadece belirli kazandırmalar bakımından sonuç doğurabilir. Avukat Mehmet Kurşun, ehliyet iddiasında sağlık kayıtları, tanık anlatımları ve vasiyet tarihindeki koşulların ispat gücünü inceleyebilir.

Vasiyetnamenin İptali Davası Ne Kadar Sürede Açılmalıdır?

Vasiyetnamenin iptali davasında süre oldukça önemlidir. Türk Medeni Kanunu'nun 559. maddesine göre dava hakkı, davacının vasiyetnameyi, iptal sebebini ve kendisinin hak sahibi olduğunu öğrendiği tarihten itibaren bir yıl içinde kullanılmalıdır.

Ayrıca kanunda mutlak süreler de öngörülmüştür. Vasiyetnamelerde, vasiyetnamenin açılma tarihinden itibaren iyiniyetli davalılara karşı on yıl, iyiniyetli olmayan davalılara karşı yirmi yıl geçmesiyle dava hakkı düşer. Bu süreler hak düşürücü niteliktedir.

Vasiyetnamenin Açılması ile İptal Davası Arasındaki Fark

Vasiyetnamenin mirasbırakanın ölümünden sonra sulh hukuk mahkemesinde açılıp okunması, vasiyetnamenin geçerli olduğunun kesin olarak kabul edildiği anlamına gelmez. Vasiyetnamenin açılması ve ilgililere bildirilmesi ayrı bir yargısal işlemdir; vasiyetnamenin geçerliliğine ilişkin uyuşmazlık ise ayrıca açılacak iptal davasında incelenir.

Vasiyetname, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hâkimi tarafından açılır ve ilgililere bildirilir. Yargıtay uygulamasında da vasiyetnamenin açılması ve ilgililere tebliğ edilmesinin, iptal davasındaki sürelerin belirlenmesi bakımından önem taşıdığı kabul edilmektedir.

Vasiyetnamenin İptali Davası Hangi Mahkemede Açılır?

Vasiyetnamenin iptali davaları kural olarak Asliye Hukuk Mahkemesinde görülür. Yargıtay'ın güncel kararlarında da vasiyetnamenin iptali davalarının Asliye Hukuk Mahkemelerinde görüldüğü görülmektedir.

Yetkili mahkemenin belirlenmesinde ise mirasbırakanın yerleşim yeri ve uyuşmazlığın niteliğine ilişkin özel yetki kuralları dikkate alınmalıdır. Bu nedenle dava açılmadan önce mirasbırakanın son yerleşim yeri ve davanın diğer özellikleri üzerinden yetki değerlendirmesi yapılması önemlidir.

Vasiyetnamenin İptali Davası Nasıl Açılır?

Dava, görevli ve yetkili mahkemeye sunulacak dava dilekçesiyle açılır. Dilekçede hangi vasiyetnamenin iptalinin istendiği, iptal sebebinin ne olduğu, davacının vasiyetnamenin iptalinde hukuki menfaatinin bulunduğu ve iddiaları destekleyen deliller açıkça belirtilmelidir. Avukat Mehmet Kurşun, iptal ile tenkis davası arasındaki farkı gözeterek doğru talep ve sürelerin belirlenmesine destek olabilir.

Örneğin mirasbırakanın vasiyetname tarihinde ehliyetsiz olduğu ileri sürülüyorsa, bu iddianın hangi sağlık kayıtları ve diğer delillerle desteklendiği açıklanmalıdır. Vasiyetnamenin aldatma veya zorlama sonucunda düzenlendiği iddia ediliyorsa, bu durumu ortaya koyabilecek tanıklar, yazışmalar, belgeler ve diğer deliller mahkemeye sunulabilir.

Vasiyetnamenin İptali Davasında Hangi Deliller Kullanılır?

İptal sebebine göre farklı deliller önem kazanır. Mahkeme, vasiyetnamenin düzenlendiği dönemdeki koşulları ve ileri sürülen iddiaların gerçekliğini birlikte değerlendirir.

Vasiyetnamenin İptali Davasında Kullanılabilecek Deliller
Vasiyetnamenin aslı veya onaylı örneği,
Hastane ve sağlık kayıtları,
Doktor raporları ve gerektiğinde uzman görüşleri,
Noter kayıtları ve işlem belgeleri,
Tanık anlatımları,
Mesajlaşmalar ve diğer yazılı veya elektronik deliller,
Vasiyetnamenin düzenlenmesine ilişkin diğer resmi belgeler,
Somut olaya göre bilirkişi incelemesi ve diğer yasal deliller.

Akıl Sağlığı Nedeniyle Vasiyetnamenin İptali

Vasiyetnamenin düzenlendiği sırada mirasbırakanın akıl sağlığının yerinde olmadığı iddiası, uygulamada sık karşılaşılan iptal sebeplerinden biridir. Ancak kişinin yalnızca ileri yaşta olması veya herhangi bir hastalığının bulunması tek başına vasiyetnamenin geçersiz olduğu anlamına gelmez.

Önemli olan, vasiyetnamenin düzenlendiği tarihte mirasbırakanın yaptığı işlemin anlamını ve sonuçlarını kavrayabilecek durumda olup olmadığıdır. Bu nedenle sağlık kayıtlarının vasiyetname tarihiyle bağlantılı şekilde değerlendirilmesi önem taşır.

Vasiyetnamenin İptali ile Tenkis Davası Arasındaki Fark

Vasiyetnamenin iptali ile tenkis davası birbirinden farklı hukuki yollardır. İptal davasında vasiyetnamenin kanunda belirtilen geçersizlik sebeplerinden biri nedeniyle hükümsüz olduğu ileri sürülür. Tenkis davasında ise geçerli bir ölüme bağlı tasarrufun saklı payı ihlal eden kısmının yasal sınırlar içinde azaltılması talep edilir.

Örneğin mirasbırakan vasiyetnameyi usulüne uygun şekilde düzenlemiş olsa bile saklı pay sahibi mirasçının hakkını aşan bir kazandırmada bulunmuşsa, somut olayın koşullarına göre miras hukuku kapsamında tenkis talebi gündeme gelebilir. Bu nedenle dava açılırken vasiyetnamenin iptalini gerektiren bir sebep ile saklı pay ihlalinin birbirinden ayrılması gerekir.

Vasiyetnamenin İptali Davasında Dikkat Edilmesi Gerekenler

Bu davalarda özellikle hak düşürücü sürenin kaçırılmaması önemlidir. Vasiyetnamenin ne zaman açıldığı, davacının ne zaman haberdar olduğu ve vasiyetnamenin hangi nedenle geçersiz olduğu belgeler üzerinden dikkatle belirlenmelidir.

Ayrıca yalnızca "vasiyetname adaletsiz" veya "mirasbırakan malını başkasına bıraktı" şeklindeki genel itirazlar, tek başına iptal sebebi oluşturmaz. İddianın Türk Medeni Kanunu'nda düzenlenen iptal nedenlerinden biriyle ilişkilendirilmesi ve mümkün olduğunca somut delillerle desteklenmesi gerekir.

Vasiyetnamenin İptali Davası Ne Kadar Sürer?

Davanın sonuçlanma süresi; dosyanın kapsamına, delillerin toplanmasına, sağlık kayıtlarının incelenmesine, tanıkların dinlenmesine, bilirkişi incelemesine ve mahkemenin iş yoğunluğuna göre değişebilir. Özellikle mirasbırakanın işlem tarihinde ehliyetli olup olmadığı tartışılıyorsa sağlık kayıtlarının kapsamlı biçimde incelenmesi süreci uzatabilir.

Bu nedenle dava süresi bakımından kesin bir süre vermek mümkün değildir. Önemli olan, hak düşürücü süre içinde dava açılması ve iddiaların doğru hukuki sebebe dayandırılmasıdır.

Sık Sorulan Sorular

Vasiyetname açılmadan iptal davası açılabilir mi?

Vasiyetnamenin açılması, içeriğinin ve ilgililerin durumunun belirlenmesi bakımından önemlidir. İptal davasında süre ve usul bakımından vasiyetnamenin açılıp ilgililere bildirilip bildirilmediği dikkate alınacağından, somut olayın özellikleri değerlendirilmelidir.

Vasiyetnamenin sadece bir kısmı iptal edilebilir mi?

Evet. Türk Medeni Kanunu, ölüme bağlı tasarrufun tamamının veya bir kısmının iptal edilmesine imkân tanımaktadır. Hangi kısmın iptal edileceği, ileri sürülen iptal sebebine ve vasiyetnamenin içeriğine göre belirlenir.

Vasiyetnamenin iptalinde tanık yeterli olur mu?

Tanık beyanları önemli bir delil olabilir; ancak tek başına her olayda yeterli olacağı söylenemez. Mahkeme, tanık anlatımlarını diğer belgeler ve somut olayın bütün özellikleriyle birlikte değerlendirir.

Vasiyetname iptal edilirse miras nasıl paylaşılır?

Vasiyetnamenin tamamen veya kısmen iptal edilmesinin miras paylaşımına etkisi, vasiyetnamenin içeriğine ve başka ölüme bağlı tasarrufların bulunup bulunmadığına göre değişir. İptal edilen kazandırmanın niteliğine göre yasal mirasçılık hükümleri veya daha önceki geçerli tasarruflar gündeme gelebilir.

Aşama
Temel inceleme
Uygulamadaki önem
İlk değerlendirme
Vasiyetnamenin İptali Davası Nasıl Açılır? bakımından olaylar, süreler ve mevcut belgeler birlikte incelenir.
Usul ve esas risklerinin erken belirlenmesi
Başvuru ve hazırlık
Görevli merci, talepler ve deliller somut olayın özelliklerine göre hazırlanır.
Usul ve ispat eksikliklerinin önlenmesi
Takip ve sonuç
Ara kararlar, bildirimler ve kanun yolları düzenli olarak izlenir.
Sürelerin ve başvuru haklarının korunması

İlgili hukuki içerikler: Veraset İlamı Avukatı, Tenkis Davası Avukatı.

Şimdi Ara WhatsApp

Yükleniyor...