Mirastan Çıkarma Hangi Şartlarda Yapılabilir?

Mirastan Çıkarma Hangi Şartlarda Yapılabilir?

Mirastan çıkarma, mirasbırakanın saklı paylı bir mirasçısını kanunda belirtilen şartların gerçekleşmesi hâlinde miras hakkından mahrum bırakmasına imkân veren bir ölüme bağlı tasarruftur. Türk Medeni Kanunu'nun 510. maddesine göre mirasçı, mirasbırakana veya mirasbırakanın yakınlarından birine karşı ağır bir suç işlemişse ya da aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemişse mirasçılıktan çıkarılabilir.

Mirastan çıkarma, yalnızca mirasbırakanın istemesiyle ve herhangi bir gerekçe gösterilmeden yapılamaz. Çıkarma sebebinin kanunda öngörülen nedenlerden birine dayanması ve ölüme bağlı tasarrufta açıkça belirtilmesi gerekir. Avukat Mehmet Kurşun, çıkarma sebebinin kanuni şartları karşılayıp karşılamadığını ve tasarrufun şekil bakımından geçerliliğini değerlendirebilir.

Mirastan Çıkarma Nedir?

Mirastan çıkarma, mirasbırakanın saklı paylı mirasçısının miras hakkını tamamen veya kanunda öngörülen özel durumda kısmen ortadan kaldırmasına yönelik bir tasarruftur. Uygulamada mirastan çıkarma, mirasçılıktan çıkarma veya ıskat olarak da ifade edilmektedir.

Mirastan çıkarılan kişi, çıkarma geçerli olduğu ölçüde mirastan pay alamaz. Ancak mirastan çıkarılan kişinin altsoyunun hakları ayrıca değerlendirilir. Bu konudaki uyuşmazlıklar genel olarak miras hukuku kapsamında değerlendirilir.

Mirastan Çıkarma Hangi Şartlarda Yapılabilir?

Türk Medeni Kanunu'nun 510. maddesinde cezai nitelikte mirastan çıkarma için iki temel neden düzenlenmiştir. Bunlardan biri mirasbırakana veya yakınlarından birine karşı ağır bir suç işlenmesi, diğeri ise aile hukukundan doğan yükümlülüklerin önemli ölçüde yerine getirilmemesidir.

  • Mirasçının mirasbırakana veya mirasbırakanın yakınlarından birine karşı ağır bir suç işlemesi,
  • Mirasçının mirasbırakana veya mirasbırakanın ailesi üyelerine karşı aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemesi,
  • Çıkarma sebebinin ölüme bağlı tasarrufta belirtilmesi,
  • Mirastan çıkarmanın kanunda öngörülen şekle uygun yapılması.

Ağır Suç İşlenmesi Nedeniyle Mirastan Çıkarma

Mirasçı, mirasbırakana veya mirasbırakanın yakınlarından birine karşı ağır bir suç işlemişse mirasbırakan bu kişiyi mirastan çıkarabilir. Burada her suçun otomatik olarak mirastan çıkarma sebebi oluşturmadığı dikkate alınmalıdır.

Somut olayın özellikleri, işlenen fiilin niteliği ve taraflar arasındaki ilişki değerlendirilerek çıkarma sebebinin kanundaki şartları karşılayıp karşılamadığı belirlenir.

Aile Hukukundan Doğan Yükümlülüklerin İhlali

Mirasçı, mirasbırakana veya mirasbırakanın ailesi üyelerine karşı aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemişse mirastan çıkarma gündeme gelebilir. Bu kapsamda aile hukukundan kaynaklanan yardım, bakım ve benzeri yükümlülüklerin ağır şekilde ihlal edilmesi somut olayın özelliklerine göre değerlendirilebilir.

Ancak sıradan bir aile anlaşmazlığı veya geçimsizlik tek başına mirastan çıkarma için yeterli değildir. İhlalin kanunda aranan ağırlığa ulaşması gerekir.

Mirastan Çıkarma Vasiyetname ile Nasıl Yapılır?

Mirastan çıkarma, mirasbırakanın ölüme bağlı bir tasarrufuyla yapılabilir. Bu nedenle mirasbırakanın vasiyetname veya kanunun izin verdiği diğer ölüme bağlı tasarruf şekillerinden birine uygun hareket etmesi gerekir.

Çıkarma sebebi tasarrufta açıkça belirtilmelidir. Sebebin belirtilmemesi veya belirtilen sebebin kanundaki şartları karşılamaması hâlinde mirastan çıkarma işlemi bakımından uyuşmazlık ortaya çıkabilir. Avukat Mehmet Kurşun, vasiyetnamenin hazırlanması veya mevcut tasarrufun incelenmesi sürecinde hukuki destek sağlayabilir.

Mirastan Çıkarma Sebebi Belirtilmek Zorunda mı?

Evet. Türk Medeni Kanunu'nun 512. maddesine göre mirastan çıkarma, mirasbırakanın çıkarma sebebini ölüme bağlı tasarrufunda belirtmesi hâlinde geçerlidir.

Mirastan çıkarılan kişi itiraz ederse, belirtilen çıkarma sebebinin gerçekten mevcut olduğunu ispat yükü çıkarma işleminden yararlanan mirasçıya veya vasiyet alacaklısına düşer.

Mirastan Çıkarılan Kişinin Altsoyu Miras Alabilir mi?

Mirastan çıkarılan kişinin miras payı, mirasbırakan başka türlü tasarrufta bulunmadıkça, çıkarılan kişi mirasbırakandan önce ölmüş gibi değerlendirilir. Bu durumda mirastan çıkarılan kişinin varsa altsoyu mirasçı olabilir.

Ayrıca mirastan çıkarılan kişinin altsoyu, kanunda belirtilen şartlar çerçevesinde saklı payını talep edebilir.

Borç Ödemeden Aciz Nedeniyle Mirastan Çıkarma

Türk Medeni Kanunu'nun 513. maddesinde, borç ödemeden aciz sebebiyle özel bir mirastan çıkarma şekli düzenlenmiştir. Buna göre hakkında borç ödemeden aciz belgesi bulunan altsoy, saklı payının yarısı için mirastan çıkarılabilir.

Ancak bu yarının, mirastan çıkarılan kişinin doğmuş ve doğacak çocuklarına özgülenmesi gerekir. Kanunda ayrıca aciz belgesinin mirasın açıldığı tarihteki durumuna ilişkin özel hükümler bulunmaktadır.

Mirastan Çıkarma ile Mirastan Yoksunluk Aynı mı?

Hayır. Mirastan çıkarma, mirasbırakanın ölüme bağlı tasarrufuyla yaptığı bir işlemdir. Mirastan yoksunluk ise kanunda sayılan bazı fiillerin gerçekleşmesiyle kanundan doğan bir sonuçtur.

Örneğin mirasbırakanı kasten ve hukuka aykırı olarak öldüren veya öldürmeye teşebbüs eden kişi, kanundaki şartların gerçekleşmesi hâlinde mirastan yoksun olabilir. Bu durum mirastan çıkarma işleminden farklıdır.

Mirastan Çıkarılan Kişi İtiraz Edebilir mi?

Evet. Mirastan çıkarılan kişi, çıkarma işleminin şartlarının oluşmadığını ileri sürerek hukuki yollara başvurabilir. Özellikle çıkarma sebebinin tasarrufta belirtilmemesi, sebebin gerçekte bulunmaması veya vasiyetnamenin geçersiz olması gibi durumlar uyuşmazlık konusu olabilir.

TMK m. 512 kapsamında çıkarma sebebinin ispat edilememesi hâlinde tasarruf, mirasçının saklı payı dışında yerine getirilir. Mirasbırakan çıkarma sebebi konusunda açık bir yanılgıya düşmüşse çıkarma geçersiz olabilir. Avukat Mehmet Kurşun, çıkarma işlemine karşı başvurulabilecek iptal veya tenkis yollarını somut olayın özelliklerine göre belirleyebilir.

Mirastan Çıkarma Davası Hangi Mahkemede Açılır?

Mirastan çıkarma nedeniyle ortaya çıkan uyuşmazlıklar, somut olayın niteliğine göre asliye hukuk mahkemesinde görülür. Yargıtay uygulamasında mirasçılıktan çıkarmanın mirasçılık sıfatına etkisinin çekişmeli olarak asliye hukuk mahkemesinde değerlendirilmesi gerektiği kabul edilmektedir.

Yetkili mahkemenin belirlenmesinde ise mirasbırakanın son yerleşim yeri ve uyuşmazlığın niteliğine ilişkin özel yetki kuralları dikkate alınmalıdır. Miras uyuşmazlıklarında dava ve hukuki süreçlerin doğru yürütülmesi için arabuluculuk gibi alternatif uyuşmazlık çözüm yollarının uygulanıp uygulanamayacağı da somut olay bakımından ayrıca değerlendirilebilir.

Mirastan Çıkarma ile Mirastan Feragat Arasındaki Fark

Kriter
Mirastan Çıkarma
Mirastan Feragat
Nasıl Yapılır?
Mirasbırakanın ölüme bağlı tasarrufuyla yapılır.
Mirasbırakan ile mirasçı arasında sözleşmeyle yapılır.
Sebep
Kanunda belirtilen çıkarma sebeplerinin bulunması gerekir.
Tarafların anlaşması esas alınır.
Hukuki Sonuç
Mirasçının miras hakkı kanundaki şartlar çerçevesinde ortadan kalkar.
Feragat eden mirasçılık sıfatını kaybeder.

Dikkat Edilmesi Gerekenler

  • Mirastan çıkarma yalnızca kanunda belirtilen şartların bulunması hâlinde yapılabilir.
  • Çıkarma sebebi ölüme bağlı tasarrufta açıkça belirtilmelidir.
  • Her aile içi anlaşmazlık mirastan çıkarma sebebi oluşturmaz.
  • Mirastan çıkarılan kişinin altsoyunun hakları ayrıca değerlendirilmelidir.
  • Borç ödemeden aciz nedeniyle çıkarma, TMK m. 513'teki özel şartlara tabidir.
  • Çıkarma işlemi vasiyetnamenin veya diğer ölüme bağlı tasarrufun şekil şartlarına uygun olmalıdır.
  • Mirastan çıkarılan kişi, kanundaki şartların oluşmadığını ileri sürerek hukuki yollara başvurabilir.

Sık Sorulan Sorular

Bir çocuk mirastan çıkarılabilir mi?

Evet. Çocuğun saklı paylı mirasçı olması mirastan çıkarılmasına kesin olarak engel değildir. Ancak TMK m. 510'da belirtilen çıkarma sebeplerinden birinin bulunması gerekir.

Mirastan çıkarma vasiyetname ile yapılabilir mi?

Evet. Mirastan çıkarma ölüme bağlı bir tasarrufla yapılabilir ve çıkarma sebebinin tasarrufta belirtilmesi gerekir.

Mirastan çıkarılan kişinin çocukları miras alabilir mi?

Evet. Kanundaki şartlar kapsamında mirastan çıkarılan kişinin altsoyu, çıkarılan kişi mirasbırakandan önce ölmüş gibi mirasçı olabilir.

Mirastan çıkarma iptal edilebilir mi?

Çıkarma şartlarının oluşmadığı veya vasiyetnamenin geçersiz olduğu ileri sürülerek hukuki yollara başvurulabilir. Somut olayın şartlarına göre iptal veya tenkis gündeme gelebilir.

İlgili hukuki içerikler: Veraset İlamı Avukatı.

Şimdi Ara WhatsApp

Yükleniyor...