Kripto Para Borsasına Karşı Alacak ve Tazminat Davası

Kripto Para Borsasına Karşı Alacak ve Tazminat Davası
06 Oct

Kripto para borsasında bulunan Türk lirası bakiyesinin ödenmemesi, kripto varlıkların hesaptan izinsiz çıkarılması, transfer talebinin karşılanmaması veya hesabın gerekçesiz biçimde kullanıma kapatılması hâlinde kullanıcı; alacağın iadesini ve koşulları oluşmuşsa uğradığı zararın tazminini isteyebilir. Ancak her fiyat düşüşü ya da yatırım kaybı borsanın sorumluluğunu doğurmaz. Davanın sonucu, platformun sözleşmeden veya kanundan kaynaklanan yükümlülüğünü ihlal edip etmediğine, zarar ile ihlal arasındaki bağa ve delillerin nasıl korunduğuna göre belirlenir.

Kripto varlık uyuşmazlıklarında ilk yapılması gereken, olayın teknik ve hukuki niteliğini ayırmaktır. Yanlış emir, sistem kesintisi, kimlik avı, hesabın ele geçirilmesi, saklama hatası ve ödeme güçlüğü aynı hukuki sebebe dayanmaz. Avukat Mehmet Kurşun tarafından yapılacak dosya incelemesinde hesap hareketleri, kullanıcı sözleşmesi, güvenlik kayıtları ve platformun bildirimleri birlikte değerlendirilerek talebin alacak, tazminat, haksız fiil veya başka bir hukuki nedene dayanıp dayanmadığı belirlenebilir.

Kripto Para Borsasına Karşı Hangi Talepler İleri Sürülebilir?

Kullanıcının hesabında görünen fakat çekemediği nakit bakiye veya teslim edilmesi gereken kripto varlık bakımından aynen ifa ya da bedel talebi gündeme gelebilir. Platformun talimatı gereği gibi yerine getirmemesi, varlıkları yanlış adrese göndermesi, makul güvenlik tedbirlerini almaması veya sözleşmeye aykırı kesinti yapması durumunda müspet zarar, bazı olaylarda ise işlem nedeniyle kaçırılan ekonomik imkân tartışılabilir. Kâr kaybı gibi varsayımsal kalemlerin ispatı daha ağırdır; yalnızca kripto varlığın sonradan değer kazanmış olması otomatik olarak bu kazancın hüküm altına alınmasını sağlamaz.

Hesaptan yetkisiz transfer yapılmışsa, kullanıcının kimlik bilgilerini ve doğrulama araçlarını nasıl koruduğu da incelenir. Platformun iki aşamalı doğrulama, oturum takibi, şüpheli işlem kontrolü ve bildirim mekanizmaları olay tarihinde yürürlükteki teknik standartlarla karşılaştırılabilir. Bu nedenle konu yalnızca sözleşme metninden ibaret değildir; bilişim hukuku ve dijital delil kuralları da davanın merkezinde yer alabilir.

Güncel Hukuki Çerçeve Nedir?

Kripto varlık hizmet sağlayıcıları 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu kapsamındaki özel düzenlemelere tabidir. 2024 yılında yürürlüğe giren değişikliklerle platformlar ve saklama hizmeti sağlayan kuruluşlar kanunda tanımlanmış; kuruluş, faaliyet, müşteri varlıklarının korunması ve denetim alanlarında Sermaye Piyasası Kuruluna yetki verilmiştir. 13 Mart 2025 tarihinde yayımlanan ikincil düzenlemeler de kuruluş ve faaliyet esasları ile çalışma, saklama, transfer ve sermaye yeterliliği konularını ayrıntılandırmıştır.

Kanun, hizmet sağlayıcı ile müşteri arasındaki sözleşmenin belirli elektronik yöntemlerle kurulabilmesine imkân tanırken sağlayıcının müşteriye karşı sorumluluğunu ortadan kaldıran veya sınırlayan şartların geçersiz olduğunu belirtir. Bununla birlikte somut talep yalnızca sermaye piyasası mevzuatına dayanmaz. Türk Borçlar Kanunu’nun sözleşmeye aykırılık, temerrüt, kusur ve zarar hükümleri; olayın niteliğine göre tüketici, ticaret ve haksız fiil hükümleri de uygulanabilir. Platformun SPK listesinde bulunması, her işlem için devlet garantisi verildiği veya listede yer alan kuruluşun kesin olarak faaliyet izni aldığı anlamına gelmez.

Borsanın Sorumluluğu Hangi Durumlarda Doğabilir?

  • Kullanıcının nakit çekim veya kripto transfer talimatının haklı bir sebep olmaksızın yerine getirilmemesi,
  • Emirlerin sistemsel hata nedeniyle yanlış fiyat, miktar veya yönde gerçekleştirilmesi,
  • Müşteri varlıklarının platformun kendi varlıklarından ayrıştırılmasına ilişkin yükümlülüklere aykırılık,
  • Güvenlik açığı, yetersiz erişim kontrolü veya gerekli bildirimlerin yapılmaması sonucunda yetkisiz işlem oluşması,
  • Komisyon, kesinti veya tasfiye işleminin sözleşmeye ve açıklanan kurallara aykırı uygulanması,
  • Yanıltıcı bilgilendirme ya da hizmetin esaslı özelliklerinin kullanıcıdan gizlenmesi.

Sorumluluk için genellikle ihlal, zarar ve uygun nedensellik bağı birlikte ortaya konulmalıdır. Kullanıcının kendi cihazındaki zararlı yazılım, doğrulama kodunu üçüncü kişiyle paylaşması veya açık risk uyarısına rağmen işlem yapması kusur değerlendirmesini etkileyebilir. Mahkeme, olayın özelliklerine göre zararın doğumunda birden fazla tarafın davranışını dikkate alabilir ve müterafik kusur indirimi uygulayabilir.

Alacak ve Tazminat Kalemleri Nasıl Belirlenir?

Talep, hesabın ekran görüntüsünde görünen rakamdan ibaret değildir. Hesap ekstresi, emir ve transfer geçmişi, yatırılan paranın banka kayıtları, blockchain üzerindeki işlem kimliği, olay tarihindeki kur, platformun komisyonları ve yapılan kısmi ödemeler birlikte hesaplanmalıdır. Kripto varlığın aynen iadesi teknik veya hukuki olarak mümkün değilse hangi tarihteki değerinin esas alınacağı; temerrüt, dava ve fiili ödeme tarihleri ile talebin hukuki niteliğine göre tartışılır.

Maddi tazminat gerçek ve ispatlanabilir zararı gidermeyi amaçlar. Manevi tazminat ise her hesap engelinde doğmaz; kişilik hakkına yönelen ağır bir saldırı ve manevi zarar ayrıca gösterilmelidir. Piyasa dalgalanmasından doğan olağan yatırım zararı ile platformun kusurlu eyleminden doğan zarar birbirinden ayrılmalıdır. Dilekçede aynı zarar kaleminin hem alacak hem tazminat adı altında iki kez talep edilmemesine dikkat edilir.

Uyuşmazlık örneği
Muhtemel talep
Önemli deliller
Çekim talebinin ödenmemesi
Bakiye alacağı, temerrüt ve faiz
Hesap ekstresi, banka dekontu, destek kayıtları
Yetkisiz kripto transferi
Varlığın iadesi veya zarar tazmini
İşlem kimliği, IP ve oturum kayıtları, bildirimler
Hatalı emir veya sistem kesintisi
İspatlanabilen işlem zararı
Emir zamanı, piyasa verisi, sistem duyuruları

Dava Açılmadan Önce Ne Yapılmalıdır?

Öncelikle platformun iç itiraz ve şikâyet sistemi kullanılarak olay kronolojik biçimde bildirilmelidir. Talep edilen tutar veya kripto varlık, işlem numaraları ve cevap için makul süre açıkça yazılmalıdır. Noter ihtarı veya KEP bildirimi, talebin karşı tarafa ulaştığını ve temerrüt tarihini ispatlamaya yardımcı olabilir. Destek yazışmalarının yalnızca uygulamada bırakılmaması; mümkünse dışa aktarılması ve tarih bilgileriyle saklanması gerekir.

SPK’ya şikâyet veya suç şüphesi varsa savcılığa başvuru, özel hukuk alacağının kendiliğinden tahsilini sağlamaz. Bu yollar kendi amaçları bakımından kullanılabilir; alacak ve tazminat talebi için arabuluculuk, dava veya icra takibi ayrıca değerlendirilir. Ceza soruşturması bulunduğu gerekçesiyle zamanaşımı ve özel hukuk başvuru sürelerinin kendiliğinden korunacağı varsayılmamalıdır.

Arabuluculuk, Görevli Mahkeme ve Yetki

Uyuşmazlığın tüketici işlemi mi, ticari dava mı yoksa genel nitelikte bir borç ilişkisi mi olduğu görevli mahkemeyi ve dava şartı arabuluculuğu etkiler. Kullanıcının mesleki veya ticari olmayan amaçla aldığı hizmet tüketici işlemi sayılabiliyorsa tüketici hukuku hükümleri gündeme gelebilir. Ticari işletmeler arasındaki kripto varlık işlemleri veya ticari nitelikteki talepler ise asliye ticaret mahkemesinde görülebilir. Her iki alanda da kanuni istisnalar saklı olmak üzere dava açmadan önce arabulucuya başvurma zorunluluğu doğabilir.

Görev ve yetki yalnızca kullanıcı sözleşmesindeki bir maddeye bakılarak belirlenmez. Davalının merkezi, sözleşmenin ifa yeri, tüketicinin yerleşim yeri ve geçerli yetki şartı gibi unsurlar birlikte incelenir. Uyuşmazlık ticari dava niteliğindeyse süreç hakkında ticari dava uygulamasına ilişkin esaslar da önem taşır. Yanlış mahkemede veya arabuluculuk tamamlanmadan açılan dava zaman ve masraf kaybına yol açabilir.

Hangi Deliller Toplanmalıdır?

  1. Üyelik ve kullanıcı sözleşmesinin olay tarihindeki sürümü, risk bildirimleri ve ücret tarifesi,
  2. Hesap bakiyesi, emir defteri, para yatırma ve çekme hareketlerinin tam dökümü,
  3. Banka dekontları, ödeme kuruluşu kayıtları ve blockchain işlem kimlikleri,
  4. E-posta, SMS, uygulama bildirimi ve destek merkezi yazışmaları,
  5. Giriş tarihleri, IP kayıtları, cihaz bilgileri ve iki aşamalı doğrulama hareketleri,
  6. Sistem kesintisine ilişkin platform duyuruları ve güvenilir zaman damgalı kayıtlar,
  7. Zarar hesabında kullanılan piyasa verileri ve uzman incelemesine elverişli ham veriler.

Ekran görüntüsü yararlı olmakla birlikte tek başına her zaman yeterli değildir; kolayca değiştirilebildiği itirazıyla karşılaşabilir. Mümkünse elektronik verinin kaynağı, oluşturulma zamanı ve bütünlüğü korunmalıdır. Dava içinde karşı taraftaki kayıtların getirtilmesi, bilirkişi incelemesi ve gerektiğinde delil tespiti istenebilir. Platformun kayıt saklama yükümlülükleri bulunsa bile kullanıcının kendi delillerini gecikmeden güvenceye alması önemlidir.

İhtiyati Tedbir ve İcra Takibi Mümkün müdür?

Varlıkların kaçırılması veya tahsilin ciddi biçimde güçleşmesi riski varsa ihtiyati haciz ya da ihtiyati tedbir koşulları incelenebilir. Bu korumalar otomatik değildir; talebin niteliği, yaklaşık ispat, teminat ve ölçülülük şartları mahkemece değerlendirilir. Kripto varlığın bulunduğu cüzdanın kime ait olduğu ve özel anahtar üzerindeki fiili kontrol belirlenmeden genel nitelikte bir blokaj talebi sonuç vermeyebilir.

Belirli ve muaccel bir para alacağı için ilamsız icra takibi düşünülebilir; borsanın itiraz etmesi hâlinde itirazın iptali veya kaldırılması süreçleri gündeme gelir. Teknik uyuşmazlığın yoğun olduğu, zarar hesabının bilirkişi gerektirdiği dosyalarda doğrudan dava stratejisi daha uygun olabilir. Şirketlere karşı tahsil yöntemleri bakımından icra ve alacak takibi seçenekleri somut dosyanın yapısına göre karşılaştırılmalıdır.

Yurt Dışı Merkezli Borsalarda Dava Süreci

Platformun yurt dışında bulunması; sözleşmenin karşı tarafı, Türkiye’ye yönelik faaliyet, uygulanacak hukuk, yetki şartı ve tebligat gibi ek sorunlar doğurur. Uygulamanın Türkçe olması veya Türkiye’den erişilebilmesi tek başına her zaman Türk mahkemelerinin yetkisini kesinleştirmez. Kullanıcının sözleşmede hangi şirketle ilişki kurduğu, ödemenin kime yapıldığı ve hizmetin Türkiye pazarına yönelip yönelmediği araştırılmalıdır.

Yabancı bir mahkeme veya tahkim şartının geçerliliği de tarafların sıfatına ve şartın kuruluş biçimine göre incelenir. Elde edilecek kararın yabancı ülkede icrası ya da yabancı kararın Türkiye’de tanınması ayrıca masraf ve süre yaratabilir. Bu nedenle davalı şirket ve tahsil kabiliyeti belirlenmeden yalnızca marka adına karşı dava açılması doğru değildir.

Zamanaşımı ve Süreler Nasıl Değerlendirilir?

Zamanaşımı süresi talebin hukuki sebebine göre değişir. Sözleşmeden doğan alacak, haksız fiil, sebepsiz zenginleşme ve tüketici hukukuna dayanan talepler aynı süreye tabi değildir. Ayrıca platformun tasfiye, konkordato veya iflas sürecine girmesi hâlinde alacağın belirli sürede kaydettirilmesi gerekebilir. Bu nedenle olay tarihinden hareketle tek bir genel süre vermek yanıltıcı olur.

Avukat Mehmet Kurşun, başvuru takvimini belirlerken işlem tarihini, zararın ve sorumlunun öğrenildiği tarihi, platforma yapılan bildirimleri ve varsa icra ya da arabuluculuk işlemlerini birlikte değerlendirir. Kullanıcının platformdan cevap beklemesi, her durumda zamanaşımını durdurmaz. Hak kaybı riski varsa deliller tamamlanırken gerekli hukuki başvurular da geciktirilmemelidir.

Kripto Para Borsasına Karşı Dava Nasıl İlerler?

Sağlıklı bir dosyada önce taraf ve talep belirlenir, ardından deliller korunur, zarar hesabı yapılır ve zorunlu arabuluculuk bulunup bulunmadığı kontrol edilir. Dava dilekçesinde teknik olay sade bir zaman çizelgesiyle açıklanmalı; her zarar kalemi hangi delile ve hangi hukuki sebebe dayandığı gösterilerek talep edilmelidir. Belirsiz alacak veya kısmi dava imkânı, talep miktarının başlangıçta tam belirlenemediği hâllerde ayrıca incelenebilir.

Mahkeme; sözleşme ve işlem kayıtlarını topladıktan sonra bilişim, finans veya hesap uzmanı bilirkişiden rapor alabilir. Bilirkişi raporunun hukuki değerlendirme yerine geçmemesi, kullanılan fiyat ve zaman verilerinin doğrulanabilir olması gerekir. Avukat Mehmet Kurşun, teknik bulgunun hukuki sorumluluk şartlarıyla bağlantısını kurarak eksik kayıtların getirtilmesi, rapora itiraz ve tahsil aşamalarını dosyaya özgü biçimde yürütebilir.

Sık Sorulan Sorular

Borsa hesabım kapatıldı; hemen tazminat isteyebilir miyim?

Hesabın kapatılması tek başına tazminat için yeterli değildir. Kapatmanın sözleşme ve mevzuata uygun bir güvenlik veya uyum tedbirine dayanıp dayanmadığı, kullanıcının varlıklarını çekmesine imkân verilip verilmediği ve somut zarar oluşup oluşmadığı araştırılır.

Kripto varlığın en yüksek fiyatı üzerinden ödeme alınır mı?

Kural olarak sonradan görülen en yüksek fiyatın otomatik biçimde esas alınacağı söylenemez. Değerleme tarihi; talebin türüne, temerrüt anına, iadenin mümkün olup olmadığına ve zararla ihlal arasındaki bağa göre belirlenir.

SPK’ya şikâyet etmek dava yerine geçer mi?

Hayır. İdari şikâyet denetim ve yaptırım amacı taşır; kişisel alacağın tahsili için gereken özel hukuk başvurusunun yerine geçmez. Şikâyet, arabuluculuk, icra ve dava yolları ayrı ayrı planlanmalıdır.

Borsanın hacklenmesi sorumluluğu kaldırır mı?

Saldırının üçüncü kişi tarafından yapılması platformu otomatik olarak sorumluluktan kurtarmaz. Öngörülebilir risklere karşı hangi teknik ve organizasyonel tedbirlerin alındığı, olayın önlenebilirliği ve kullanıcının davranışı uzman incelemesiyle değerlendirilir.

Şimdi Ara WhatsApp

Yükleniyor...