Sahte Fatura Düzenleme ve Kullanma Suçu

Sahte Fatura Düzenleme ve Kullanma Suçu
05 Oct

Sahte fatura düzenleme ve kullanma suçu, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 359. maddesinin (b) bendinde düzenlenen vergi kaçakçılığı suçlarından biridir. Gerçek bir muamele veya durum olmadığı hâlde bunlar varmış gibi fatura veya başka bir vergi belgesinin düzenlenmesi ya da sahte belgenin kullanılması, kanunda belirtilen şartların oluşması hâlinde suç teşkil eder.

Uygulamada "naylon fatura" olarak da ifade edilen sahte faturalar bakımından yalnızca faturanın gerçeğe aykırı olduğunun ileri sürülmesi yeterli değildir. Faturanın gerçek bir ticari veya ekonomik işleme dayanıp dayanmadığı, faturayı düzenleyen ve kullanan kişilerin faaliyetleri, ödeme ve teslim kayıtları, ticari defterler ve diğer deliller birlikte değerlendirilir.

Sahte Fatura Nedir?

VUK 359/b uyarınca gerçek bir muamele veya durum olmadığı hâlde bunlar varmış gibi düzenlenen belge sahte belge olarak kabul edilir. Bu nedenle gerçekte hiç gerçekleşmemiş bir mal satışı veya hizmet sunumu varmış gibi fatura düzenlenmesi sahte belge düzenleme kapsamında değerlendirilebilir.

Örneğin gerçekte herhangi bir mal teslimi yapılmadığı hâlde şirketler arasında mal satışı gerçekleşmiş gibi fatura düzenlenmesi, somut olayın diğer koşulları da mevcutsa sahte fatura düzenleme suçunu gündeme getirebilir.

Sahte Fatura Düzenleme ve Kullanma Suçu Hangi Kanunda Düzenlenmiştir?

Sahte fatura düzenleme ve kullanma fiilleri VUK'un 359/b maddesinde düzenlenmiştir. Kanun, vergi kanunları uyarınca tutulması veya düzenlenmesi ve saklanıp ibraz edilmesi gereken belgelerin tamamen veya kısmen sahte olarak düzenlenmesini veya bu belgelerin kullanılmasını cezalandırmaktadır.

Bu suç, Türk Ceza Kanunu'nda düzenlenen genel belgede sahtecilik suçlarından farklı bir hukuki düzenlemeye tabidir. VUK 359/b bakımından temel korunan değer, vergi sisteminin ve vergi gelirlerinin korunmasıdır.

Sahte Fatura Düzenleme Suçunun Unsurları

Sahte fatura düzenleme suçunda öncelikle vergi kanunları kapsamında düzenlenmesi ve saklanması gereken bir belgenin bulunması gerekir. Belgenin gerçek bir ticari veya ekonomik işleme dayanıp dayanmadığı suçun değerlendirilmesinde önem taşır.

Gerçek bir işlem hiç gerçekleşmediği hâlde gerçekleşmiş gibi belge düzenlenmesi sahte belge niteliğinin temel örneğidir. Ancak bir faturanın yalnızca vergi incelemesinde şüpheli bulunması, tek başına ceza mahkûmiyeti için yeterli olmayabilir. Gerçek işlemin bulunup bulunmadığının somut delillerle araştırılması gerekir.

Sahte Fatura Kullanma Suçu

Sahte fatura kullanma, başka bir kişi tarafından düzenlenen veya fail tarafından daha önce oluşturulan sahte belgenin vergi işlemlerinde kullanılmasıdır. Belgenin vergi beyannamesine veya ticari kayıtlara ne şekilde dahil edildiği olayın değerlendirilmesinde önem taşıyabilir.

Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 2 Ekim 2024 tarihli kararında, VUK 359/b'deki sahte belge düzenleme ve kullanma fiillerinin seçimlik hareketli suç niteliği üzerinde durulmuş ve aynı suç kapsamında düzenleme ile kullanma hareketlerinin birlikte gerçekleştirilmesi hâlinde her hareket için ayrı ayrı ceza verilmemesi gerektiği belirtilmiştir. Bununla birlikte somut olayın özellikleri ve farklı dönemlerdeki eylemler ayrıca değerlendirilmelidir.

Sahte Fatura ile Muhteviyatı İtibarıyla Yanıltıcı Belge Arasındaki Fark

Sahte belge ile muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge birbirinden farklıdır. VUK 359/a kapsamında düzenlenen muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belgede gerçek bir muamele veya durum bulunmakla birlikte bu işlem veya durumun mahiyet ya da miktarı gerçeğe aykırı şekilde gösterilmektedir.

Sahte belgede ise gerçek bir muamele veya durum bulunmadığı hâlde varmış gibi belge düzenlenmektedir. Bu ayrım, uygulanacak cezanın belirlenmesi bakımından önemlidir.

Belge Türü / Fiil
Temel Özellik ve Ceza
Sahte belge düzenleme
Gerçek bir muamele veya durum olmadığı hâlde varmış gibi belge düzenlenmesi; VUK 359/b kapsamında 3 yıldan 8 yıla kadar hapis.
Sahte belge kullanma
Sahte belgenin vergi işlemlerinde kullanılması; VUK 359/b kapsamında 3 yıldan 8 yıla kadar hapis.
Muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge
Gerçek bir işlem bulunmakla birlikte işlemin mahiyet veya miktarının gerçeğe aykırı gösterilmesi; VUK 359/a kapsamında 18 aydan 5 yıla kadar hapis.

Sahte Fatura Düzenlemenin Cezası Ne Kadar?

VUK 359/b kapsamında sahte belgeleri tamamen veya kısmen sahte olarak düzenleyenler veya bu belgeleri kullananlar hakkında 3 yıldan 8 yıla kadar hapis cezası öngörülmektedir. Bu ceza aralığı, 2022 yılında 7394 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik sonrasında yürürlüktedir.

Hangi cezanın somut olayda uygulanacağı; fiilin niteliğine, sanığın kastına, eylemlerin hangi dönemlerde gerçekleştirildiğine ve dosyada bulunan delillere göre belirlenir. Birden fazla takvim yılı veya vergilendirme dönemi içinde aynı suç işleme kararının icrası kapsamında gerçekleştirilen fiiller bakımından VUK 359'da TCK 43'e ilişkin özel düzenleme de bulunmaktadır.

Bilmeden Sahte Fatura Kullanmak Suç Mudur?

Sahte olduğu bilinmeyen bir faturanın kullanılması ile sahte olduğu bilinerek vergi işlemlerinde kullanılması aynı şekilde değerlendirilmez. Ceza sorumluluğu bakımından failin suç kastının bulunup bulunmadığının ortaya konulması gerekir.

Bu nedenle bir faturanın sonradan sahte olduğunun tespit edilmesi, faturayı kullanan kişinin otomatik olarak suçlu olduğu anlamına gelmez. Faturanın neden alındığı, ticari ilişkinin gerçek olup olmadığı, ödemenin yapılıp yapılmadığı, mal veya hizmetin teslim edilip edilmediği ve kişinin sahtecilikten haberdar olup olmadığı gibi hususlar birlikte incelenir.

Sahte Fatura Kullanma Suçu Nasıl İspatlanır?

Sahte fatura iddiasında ispat bakımından yalnızca faturanın düzenleyicisi hakkında hazırlanmış vergi tekniği raporuna dayanılması her olayda yeterli olmayabilir. Faturanın dayandığı ileri sürülen ticari işlemin gerçekten gerçekleşip gerçekleşmediği somut olarak araştırılmalıdır.

Bu kapsamda banka hareketleri, ödeme kayıtları, sevk irsaliyeleri, teslim belgeleri, stok kayıtları, ticari defterler, sözleşmeler, e-fatura kayıtları, şirket çalışanlarının ve tarafların beyanları ile gerektiğinde bilirkişi incelemesi önem taşıyabilir. Yargılamada mahkûmiyet için sanığın suçu işlediğinin her türlü şüpheden uzak, kesin ve inandırıcı delillerle ortaya konulması gerekir.

Sahte Fatura Düzenleme Suçunda Kast

Sahte fatura düzenleme veya kullanma suçunda failin eyleminin niteliği ve suç kastı önemlidir. Özellikle sahte faturayı kullanan kişinin faturanın gerçek bir ticari işleme dayanmadığını bilip bilmediği somut olay üzerinden değerlendirilmelidir.

Şirket yöneticisi, ortak, müdür veya muhasebe işlemlerinden sorumlu kişi olmak tek başına sahte fatura suçundan mahkûmiyet için yeterli değildir. Kişinin suçla bağlantısını ve eyleme ilişkin kastını ortaya koyan delillerin değerlendirilmesi gerekir.

Sahte Fatura Suçunda Etkin Pişmanlık

VUK 359'da 2022 yılında yapılan değişiklikle belirli şartların gerçekleşmesi hâlinde ceza indirimi sağlayan özel bir düzenleme getirilmiştir. Verginin ziyaa uğratıldığının tespitine bağlı olarak tarh edilen vergi, gecikme faizi ve gecikme zammının tamamı ile kesilen cezaların yarısı ve buna isabet eden gecikme zammının ödenmesi belirli şartlarda ceza indirimi sağlayabilir.

Söz konusu tutarların soruşturma evresinde ödenmesi hâlinde verilecek cezada yarı oranında, kovuşturma evresinde hüküm verilinceye kadar ödenmesi hâlinde ise üçte bir oranında indirim yapılabilir. Tarh edilen vergi ve vergi aslına bağlı cezanın bulunmadığı durumlarda da kanundaki şartlar kapsamında yarı oranında indirim öngörülmüştür. Bu düzenlemeden yararlanmanın ayrıca vergi davası ve kanun yollarına ilişkin şartları bulunmaktadır.

Sahte Fatura Suçunda Vergi Cezası da Uygulanır mı?

VUK 359 kapsamında hapis cezası uygulanması, vergi mevzuatındaki vergi ziyaı cezasının ayrıca uygulanmasına engel değildir. Dolayısıyla aynı olay nedeniyle ceza yargılaması ile vergi idaresinin gerçekleştirdiği tarhiyat ve vergi cezaları farklı hukuki süreçler olarak gündeme gelebilir.

Vergi incelemesi sonucunda yapılan tarhiyatın ve vergi cezasının hukuka uygun olup olmadığı vergi yargısında ayrıca tartışılabilir. Ceza davasındaki savunma ile vergi mahkemesindeki uyuşmazlığın birbirinden farklı yönleri bulunabileceğinden dosyaların birlikte değerlendirilmesi önem taşır.

Sahte Fatura Suçunda Soruşturma ve Dava Süreci

Sahte fatura düzenleme veya kullanma iddiası vergi incelemesi sonucunda ortaya çıkabilir. Vergi incelemesi ve ilgili raporların ardından Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasıyla ceza soruşturması gündeme gelebilir.

Soruşturma sonucunda yeterli şüphe bulunduğu değerlendirilirse kamu davası açılabilir. Ceza yargılamasında faturaların gerçek olup olmadığı, ticari işlemlerin gerçekleşip gerçekleşmediği, sanığın eylemdeki rolü ve kastı ile diğer deliller değerlendirilir.

Sahte Fatura Suçunda Görevli Mahkeme

VUK 359 kapsamında düzenlenen sahte fatura suçlarında ceza yargılaması kural olarak Asliye Ceza Mahkemesinde yapılır. Ancak dosyada başka suçların bulunması, suçların birlikte değerlendirilmesi veya görev kurallarını etkileyen özel bir durumun ortaya çıkması hâlinde görev hususu ayrıca incelenmelidir.

Sahte Fatura Suçunda Zamanaşımı

Sahte fatura düzenleme ve kullanma suçunda dava zamanaşımı, uygulanabilecek cezanın üst sınırı ve suçun işlendiği tarihte yürürlükte bulunan kanun hükümleri dikkate alınarak belirlenir. Bu nedenle her dosyada tek bir tarih üzerinden otomatik hesaplama yapılması doğru değildir.

Özellikle farklı vergilendirme dönemlerinde gerçekleşen eylemler, zincirleme suç hükümleri ve zamanaşımını kesen işlemler süre hesabını etkileyebilir. Bu nedenle zamanaşımı hesabının dosyanın tamamı üzerinden yapılması gerekir.

Sahte Fatura Düzenleme ve Kullanma Suçunda Dikkat Edilmesi Gerekenler

  • Faturanın gerçekten sahte olup olmadığı somut ticari işlem üzerinden incelenmelidir.
  • Faturayı kullanan kişinin sahtecilikten haberdar olup olmadığı araştırılmalıdır.
  • Banka ve ödeme kayıtları korunmalıdır.
  • Mal veya hizmet teslimine ilişkin belgeler saklanmalıdır.
  • Ticari defter ve kayıtların birbirleriyle uyumlu olup olmadığı incelenmelidir.
  • Vergi inceleme raporu ve vergi tekniği raporunun içeriği dikkatle değerlendirilmelidir.
  • Ceza soruşturması ile vergi mahkemesindeki süreç birbirinden ayrı olarak ele alınmalıdır.
  • VUK 359 kapsamında etkin pişmanlık şartlarının oluşup oluşmadığı zamanında değerlendirilmelidir.

Sahte Fatura Suçunda Avukat Desteği

Sahte fatura düzenleme veya kullanma iddiası, hem hapis cezası hem de vergi ve vergi cezası bakımından ciddi sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle yalnızca faturanın sahte olduğu yönündeki tespit üzerinden değerlendirme yapmak yerine, faturanın dayandığı ticari işlemin gerçekliği ve kişinin bu işlemdeki rolü ayrıntılı şekilde incelenmelidir.

Avukat Mehmet Kurşun, sahte fatura soruşturmalarında vergi inceleme raporlarının değerlendirilmesi, banka ve ticari kayıtların karşılaştırılması, kastın bulunup bulunmadığının ortaya konulması ve etkin pişmanlık imkânının değerlendirilmesi bakımından hukuki inceleme yapabilir. Bu kapsamda ceza hukuku alanında hukuki destek alınması, dosyanın ceza ve vergi boyutlarının birlikte değerlendirilmesine yardımcı olabilir.

Özellikle ceza yargılamasında savunmanın hazırlanması, faturaların dayandığı işlemlerin gerçekliğinin ortaya konulması ve delillerin bütüncül şekilde değerlendirilmesi önemlidir. Avukat Mehmet Kurşun tarafından dosyanın somut özelliklerine göre yapılacak hukuki değerlendirme, sahte fatura iddiasına karşı izlenecek savunma stratejisinin belirlenmesine yardımcı olabilir.

Sık Sorulan Sorular

Sahte fatura düzenlemenin cezası kaç yıldır?

VUK 359/b kapsamında sahte belge düzenleme veya kullanma suçunun cezası güncel düzenlemeye göre 3 yıldan 8 yıla kadar hapistir.

Sahte fatura kullanmak suç mudur?

Evet. Sahte olduğu kanunda belirtilen nitelikleri taşıyan belgenin bilerek kullanılması VUK 359/b kapsamında suç oluşturabilir.

Bilmeden sahte fatura kullanılırsa ceza alınır mı?

Sahte faturanın bilinmeden kullanılması ile bilerek kullanılması aynı değildir. Kişinin faturanın sahte olduğunu bilip bilmediği ve suç kastının bulunup bulunmadığı somut deliller üzerinden değerlendirilir.

Sahte fatura suçunda etkin pişmanlık var mı?

VUK 359 kapsamında belirli ödeme ve usul şartlarının yerine getirilmesi hâlinde kanunda öngörülen oranlarda ceza indirimi uygulanabilir.

Sahte fatura nedeniyle hem hapis hem vergi cezası verilebilir mi?

VUK 359 kapsamındaki hapis cezası, şartları oluştuğunda vergi ziyaı cezasının ayrıca uygulanmasına engel değildir.

Avukat Mehmet Kurşun tarafından somut dosyanın özelliklerine göre yapılacak hukuki inceleme, sahte fatura düzenleme veya kullanma iddiasında ceza ve vergi süreçlerinin birlikte değerlendirilmesine yardımcı olabilir.

Şimdi Ara WhatsApp

Yükleniyor...