Ticari Alacak Davası Nasıl Açılır?

Ticari Alacak Davası Nasıl Açılır?
06 Oct

Ticari alacak davası, bir ticari ilişki kapsamında doğan ve vadesinde ödenmeyen para alacağının mahkeme yoluyla tahsilini amaçlar. Satış, hizmet, eser, distribütörlük, lojistik, cari hesap veya başka bir işletme sözleşmesi alacağın kaynağı olabilir. Dava açmadan önce borcun dayanağı, vadesi, taraf sıfatları ve deliller netleştirilmelidir.

Fatura düzenlenmiş olması her olayda tek başına alacağı ispatlamaz. Malın teslimi, hizmetin ifası, kabul, itirazlar, ödeme kayıtları ve tarafların ticari defterleri birlikte değerlendirilir. Avukat Mehmet Kurşun, uyuşmazlığın başında dava, icra takibi, ihtiyati haciz ve uzlaşma seçeneklerini tahsil kabiliyetiyle birlikte inceleyebilir.

Ticari Alacak Nedir?

Bir alacağın ticari sayılması, tarafların tacir sıfatına ve işlemin ticari işletmeleriyle ilgisine veya kanunun uyuşmazlığı açıkça ticari dava saymasına bağlıdır. Her şirket alacağı otomatik olarak aynı usule tabi değildir; tüketici, iş, kira veya fikrî mülkiyet ilişkileri özel kurallar doğurabilir.

Uyuşmazlığın doğru nitelendirilmesi görevli mahkemeyi, arabuluculuk türünü ve uygulanacak faiz rejimini etkiler. ticari dava avukatı incelemesi yalnız faturaya değil sözleşmenin bütünü ile fiili ifaya dayanmalıdır.

Dava Açmadan Önce Yapılacak Kontroller

  • Tarafların tam ticaret unvanı, MERSİS ve adres bilgileri,
  • Sözleşme, sipariş, teklif ve genel işlem koşulları,
  • Mal teslimi veya hizmet ifasını gösteren belgeler,
  • Fatura, e-fatura, irsaliye ve kabul kayıtları,
  • Vade, temerrüt ve faiz hükümleri,
  • Yetki, tahkim ve uygulanacak hukuk şartları,
  • Yapılmış ödeme, mahsup, iade veya ayıp itirazları,
  • Borçlunun malvarlığı ve tahsil riski.

Karşı tarafın tüzel kişiliği yanlış belirlenirse dava yanlış kişiye yöneltilebilir. Ticari unvan benzerliği, grup şirketi ilişkisi veya faturanın başka bir şirketçe kesilmesi dikkatle incelenmelidir. Sözleşmeyi imzalayan temsilcinin yetkisi de uyuşmazlık yaratabilir.

Vade ve Temerrüt Nasıl Belirlenir?

Sözleşmede kesin vade varsa borç, bu tarihte muaccel olur ve uygulanacak kurala göre ihtarsız temerrüt gündeme gelebilir. Vade kararlaştırılmamışsa alacağın niteliği, teslim ve fatura tarihi ile ihtar süreci incelenmelidir.

Noter ihtarı, KEP mesajı veya sözleşmede kararlaştırılan bildirim yöntemi temerrüt ve faiz başlangıcı bakımından önem taşır. Her e-posta geçerli ihtar olmayabilir. Bildirimin muhataba ulaştığı tarih ve içeriğin hangi borcu talep ettiği ispatlanmalıdır.

Zorunlu Arabuluculuk

Türk Ticaret Kanunu’nun 5/A maddesi uyarınca konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari alacak ve tazminat taleplerinde, dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Süreç anlaşmama ile biterse son tutanak dava dilekçesine eklenir.

Başvuruda talep edilen alacak kalemleri ve taraflar doğru gösterilmelidir. Arabuluculukta hiç ileri sürülmeyen farklı bir talebin doğrudan davaya eklenmesi dava şartı tartışması yaratabilir. Zamanaşımı ve hak düşürücü süreler üzerindeki kanuni etkiler ayrıca takip edilmelidir.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Ticari davalar kural olarak asliye ticaret mahkemesinde görülür. Asliye ticaret mahkemesi bulunmayan yerde belirlenen asliye hukuk mahkemesi ticaret mahkemesi sıfatıyla görev yapabilir. Ancak tüketici, iş veya başka özel mahkemenin görev alanına giren ilişki ayrıca değerlendirilir.

Yetkili mahkeme, davalının yerleşim yeri, sözleşmenin ifa yeri veya geçerli yetki sözleşmesine göre belirlenebilir. Tacirler arasında imzalanan yetki şartının kapsamı incelenmelidir. Tahkim şartı varsa mahkemede dava açılması yetki itirazına yol açabilir.

Dava Dilekçesinde Neler Bulunmalıdır?

Dilekçede taraflar, olayların kronolojisi, sözleşmenin kurulması, alacağın doğumu, ifa, vade, temerrüt, ödemeler ve talep sonucu açıkça yazılır. Her delilin hangi olguyu ispatladığı belirtilmeli; belgeler okunabilir ve kronolojik sunulmalıdır.

Ana para, işlemiş faiz, talep edilen faiz türü ve başlangıç tarihi ayrı gösterilir. Döviz alacağı varsa ödeme para birimi ve kur seçeneği hukuki dayanakla açıklanmalıdır. Belirsiz veya çelişkili talep sonucu harç ve hüküm sorunlarına neden olabilir.

Aşama
Temel İşlem
Başlıca Risk
Dava öncesi
Delil, vade ve borçlu kontrolü
Yanlış taraf veya zamanaşımı
Arabuluculuk
Talep ve tarafların bildirilmesi
Eksik dava şartı
Dava ve tahsil
İspat, hüküm ve icra
Malvarlığının azalması

Hangi Deliller Kullanılır?

  • İmzalı sözleşme ve ek protokoller,
  • Sipariş formları, teklifler ve teyit mesajları,
  • Fatura, e-fatura, irsaliye ve teslim tutanakları,
  • E-posta, KEP, mesaj ve toplantı kayıtları,
  • Banka dekontları ve hesap hareketleri,
  • Ticari defterler ve elektronik muhasebe kayıtları,
  • Ayıp, iade, kabul veya mutabakat belgeleri,
  • Uzman incelemesi ve tanık anlatımı.

Deliller hukuka uygun elde edilmelidir. E-postanın bağlamı, gönderici hesabı ve bütünlüğü önemlidir. Tek taraflı hazırlanan hesap özeti, karşı tarafça onaylanmış mutabakatla aynı ispat gücüne sahip değildir.

Ticari Defterlerin İspat Gücü

Usulüne uygun tutulmuş ticari defterler, kanuni koşullarda sahibi lehine veya aleyhine delil olabilir. Açılış ve kapanış onayları, kayıtların birbirini doğrulaması ve karşı taraf defterleriyle uyumu bilirkişi tarafından incelenebilir.

Defter kaydı, gerçekte teslim edilmeyen malı tek başına teslim edilmiş hâle getirmez. Dayanak belgelerle bağlantı kurulmalıdır. Defterlerin ibraz edilmemesi veya eksik sunulması da usul bakımından sonuç doğurabilir.

Fatura ve Cari Hesap Mutabakatı

Fatura bir sözleşmenin kurulmasından çok, mevcut ilişkinin ifasına dair belgedir. Süresinde itiraz edilmemesi içeriğinin bazı yönleri bakımından ispat sonucu doğurabilir; fakat hiç kurulmamış bir borcu tek başına yaratmaz.

Cari hesap ekstresi, BA/BS kayıtları veya e-mutabakat, diğer belgelerle birlikte değerlendirilir. Mutabakatın kim tarafından ve hangi yetkiyle onaylandığı, ihtirazî kayıt bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir.

Kısmi Dava ve Belirsiz Alacak Davası

Alacağın tamamı bilindiği hâlde bir kısmının talep edilmesi ile miktarın objektif olarak tam belirlenemediği belirsiz alacak davası farklıdır. Yanlış dava türü seçimi faiz, zamanaşımı ve talep artırımı üzerinde sonuç doğurabilir.

Fatura toplamı mevcut olsa bile ayıp indirimi, karmaşık performans hesabı veya dönemsel hizmetler nedeniyle miktarın tartışmalı olması tek başına belirsiz alacak koşullarını oluşturmayabilir. Elde bulunan bilgi ve belgelerle miktarın belirlenebilirliği incelenir.

Faiz Nasıl Talep Edilir?

Faiz türü tarafların tacir sıfatı, sözleşme hükmü, alacağın para birimi ve temerrüt tarihine göre belirlenir. Sözleşmesel faiz varsa oranının geçerliliği ve uygulanacağı dönem kontrol edilir. Ticari temerrüt faizi, avans faizi veya yabancı para faizi seçenekleri her dosyada aynı değildir.

Dava dilekçesinde işlemiş faiz hesaplanmalı ve işlemeye devam edecek faizin başlangıç tarihi belirtilmelidir. Ana paraya hangi ödemelerin mahsup edildiği açıklanmadan yapılan hesap, bilirkişi incelemesinde sorun yaratabilir.

İhtiyati Haciz ve Geçici Koruma

Borçlunun mal kaçırma veya tahsili güçleştirme riski varsa, para alacağını güvence altına almak için ihtiyati haciz düşünülebilir. Alacağın rehinle temin edilmemiş olması, muacceliyet ve yaklaşık ispat gibi kanuni koşullar incelenir.

İhtiyati haciz nihai tahsil değildir; kararın süresinde uygulanması ve ardından gerekli takip veya davanın açılması gerekir. Mahkeme teminat isteyebilir. Bir icra avukatı desteği, koruma kararının fiilen hacze ve tahsile dönüşmesini planlar.

Dava Süreci ve Bilirkişi İncelemesi

Dilekçeler aşamasından sonra mahkeme ön inceleme yapar, uyuşmazlık noktalarını belirler ve delilleri toplar. Ticari defter, cari hesap ve faiz hesabı için mali müşavir veya başka uzmanlardan rapor alınabilir.

Bilirkişi hukuki karar vermez; teknik hesabı yapar. Taraflar rapordaki veri, yöntem, mahsup ve faiz hatalarına süresinde itiraz etmelidir. Eksik incelemeye dayalı rapora yalnızca genel ifadelerle karşı çıkmak yeterli olmayabilir.

Kararın İcrası ve Tahsil

Alacak hüküm altına alındığında ilamlı icra yoluyla takip edilebilir. İstinaf başvurusu her durumda icrayı kendiliğinden durdurmaz; borçlu koşulları varsa icranın geri bırakılmasını isteyebilir. Tahsil için banka, taşınır, taşınmaz ve üçüncü kişilerdeki hak ve alacaklar araştırılır.

Avukat Mehmet Kurşun, dava stratejisini borçlunun malvarlığı ve olası savunmalarıyla birlikte kurabilir. Şirketler hukuku incelemesi grup şirketleri, temsil ve teminat ilişkilerinde doğru borçluya yönelmeyi kolaylaştırır.

Borçlunun Savunmaları ve Karşı Talep

Davalı; borcun hiç doğmadığını, ifanın ayıplı veya eksik olduğunu, ödeme ya da mahsup yapıldığını, alacağın devredildiğini veya zamanaşımına uğradığını ileri sürebilir. Savunmaların dayandığı olaylar ve deliller cevap dilekçesi süresi içinde sunulmalıdır. Sonradan delil getirilmesi usul kuralları nedeniyle sınırlandırılabilir.

Karşı tarafın aynı ilişkiden doğan bir alacağı varsa takas savunması veya karşı dava gündeme gelebilir. Takas edilecek alacağın muacceliyeti, para cinsi ve tartışmalı olup olmadığı incelenir. Ayıp iddiasında süresinde ihbar, muayene ve zararın giderilmesi talepleri önem taşır.

Zamanaşımı Nasıl Kontrol Edilir?

Ticari alacakların tamamı için tek bir zamanaşımı süresi yoktur. Sözleşme türüne, alacağın niteliğine, taraf sıfatına ve özel kanuna göre farklı süreler uygulanabilir. Genel sözleşme alacakları ile taşıma, komisyon, sigorta veya kambiyo senedinden doğan talepler aynı sürede zamanaşımına uğramaz.

Sürenin başlangıcı çoğu zaman alacağın muaccel olduğu tarihle bağlantılıdır. Borcun ikrarı, kısmi ödeme, dava veya takip gibi işlemlerin zamanaşımına etkisi somutlaştırılmalıdır. Süre dolmadan arabuluculuk ve dava takvimi güvenli biçimde planlanmalıdır.

Dava açıldıktan sonra zamanaşımı savunmasının süresinde ileri sürülüp sürülmediği de önemlidir. Mahkeme her özel hukuk zamanaşımını kendiliğinden uygulamaz; tarafların usul işlemleri dosyanın sonucunu etkileyebilir.

Sık Sorulan Sorular

Fatura tek başına dava kazanmak için yeterli midir?

Her zaman değil. Sözleşme, teslim veya hizmet ifası ve diğer ticari kayıtlarla desteklenmesi gerekir.

Arabulucuya gitmeden dava açılabilir mi?

Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari alacak taleplerinde arabuluculuk kural olarak dava şartıdır.

Dava mı icra takibi mi daha uygundur?

Borç belgesi, beklenen itiraz, tahsil riski ve ihtiyaç duyulan geçici korumaya göre karar verilmelidir.

Şimdi Ara WhatsApp

Yükleniyor...